دو مقام ارشد آمریکا و جمهوری اسلامی ایران شامگاه سهشنبه نهم تیر در اظهارنظرهای جداگانه توضیحات متفاوتی دربارهٔ روند مذاکرات تهران و واشینگتن برای اجرای تفاهمنامه ارائه دادند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی که ریاست هیئت مذاکرهکنندهٔ ایرانی را بر عهده دارد، در گفتوگویی تلویزیونی که بهطور کامل پخش نشد، خطاب به منتقدان داخلی تفاهمنامه گفت «اصلاً مذاکرهای با آمریکا نداریم» و «در گفتوگوهای جاری، نتایج مذاکرات قبلی» پیگیری میشود تا به نتیجه برسد.
جیدی ونس، معاون دونالد ترامپ که ریاست هیئت مذاکرهکنندهٔ آمریکایی را بر عهده دارد، اما میگوید اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی دربارهٔ اینکه مذاکرات فقط «در سطح فنی» است، یک «شگرد مذاکره به سبک ایرانی» و «نوعی لفاظی به سبک ایرانیها» است.
ونس و قالیباف روز ۳۱ خرداد نخستین دور مذاکرات با هدف اجرای مفاد این تفاهمنامه را در سوئیس برگزار کردند و پس از آن، قطر و پاکستان بهعنوان میانجیها اعلام کردند که ایران و ایالات متحده توافق کردند که برای نظارت سیاسی بر روند اجرای تفاهمنامه، یک «کمیتهٔ عالی» تشکیل شود.
ونس: ملاک آمریکا اقدامات عملی ایران است
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در دو گفتوگوی جداگانه گفت واشینگتن در مذاکرات با ایران بیش از آنکه به اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی توجه کند، اقدامات عملی تهران را ملاک قرار میدهد و برای سنجش جدیت حکومت ایران، خواهان امتیازهای واقعی است.
او در گفتوگو با شبکهٔ فاکس نیوز گفت: «بخشی از هدف ما در این مذاکرات این است که ببینیم آنها واقعاً تا چه اندازه جدی هستند. برای اثبات جدیت، فقط گفتن حرفهای درست کافی نیست؛ آنها باید امتیازهای واقعی بدهند.»
ونس افزود: «آنچه ایران میگوید، برای ما اهمیت بسیار کمتری دارد؛ آنچه انجام میدهد، برای ما اهمیت بسیار بیشتری دارد.»
معاون رئیسجمهور آمریکا همچنین گفت واشینگتن همزمان «نشانههای مثبت و منفی» از سوی ایران میبیند و به دستور دونالد ترامپ روند مذاکرات را دنبال خواهد کرد. او افزود: «اگر دیپلماسی به نتیجهٔ موفقیتآمیزی نرسد، همچنان گزینههای فراوانی در اختیار داریم و در عین حال، دستاوردهای مهمی نیز برای مردم آمریکا به دست آوردهایم.»
ونس در بخش دیگری از این مصاحبه گفت ایران در دو هفتهٔ گذشته به کشتیها در تنگهٔ هرمز حمله نکرده و جریان انتقال نفت نیز ادامه یافته است؛ موضوعی که بهگفتۀ او نتیجهٔ هشدار صریح دونالد ترامپ به تهران بوده است.
این اظهارات در حالی بیان شده که در دو هفتهٔ گذشته گزارشهایی از دستکم دو حمله با پهپاد به کشتیها در منطقه تنگهٔ هرمز منتشر شده است؛ حملاتی که با واکنش نظامی آمریکا مواجه شد و سنتکام حملاتی را علیه چند تأسیسات و پایگاه نیروی دریایی سپاه پاسداران در جنوب ایران انجام داد.
معاون رئیسجمهور آمریکا دربارهٔ حملات به ایران گفت: «رئیسجمهور بهروشنی اعلام کرد که اگر ایرانیها به کشتیها حمله کنند، ما نیز پاسخ خواهیم داد» و افزود در قبال ایران «گاهی باید هم از تشویق استفاده کرد و هم از فشار».
او همچنین با ابراز خوشبینی نسبت به موقعیت آمریکا در مذاکرات گفت: «ایالات متحده در موقعیت بسیار خوبی قرار دارد، فارغ از اینکه مذاکرات در نهایت به چه نتیجهای برسد.» بهگفتۀ ونس، اگر مذاکرات موفق شود، ایران «برای همیشه از بلندپروازی هستهای دست خواهد کشید، حمایت از تروریسم و بیثباتی منطقه را متوقف خواهد کرد و دوباره به اقتصاد جهانی بازخواهد گشت.»
ونس در عین حال تأکید کرد که اگر مذاکرات نیز شکست بخورد، آمریکا همچنان به هدف اصلی خود رسیده است. او گفت: «اگر ایران امتیازهای لازم را ندهد، برنامهٔ هستهای آن همچنان نابود شده، توان نظامی متعارفش از بین رفته و ایالات متحده در موقعیت بسیار قویتری قرار دارد.»
او با تکرار اینکه «ما همهٔ برگهای برنده را در مذاکرات در اختیار داریم»، افزود: «حتی اگر مذاکرات موفق نشود، مأموریت اصلی ما، یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، انجام شده است.»
معاون رئیسجمهور آمریکا در گفتوگوی دیگری، این بار با رسانهٔ دیلیوایر، از منتقدان توافق اخیر با ایران که بهگفتۀ او «فقط خواهان بمباران ایران هستند» انتقاد کرد و گفت دونالد ترامپ نشان داده حاضر به استفاده از نیروی نظامی است، اما تنها در صورتی که این اقدام «در خدمت یک هدف» باشد.
جیدی ونس گفت نگرش برخی منتقدان دولت آمریکا از جناح دستراستی «فقط این است که بمب بیندازید و بمب بیندازید و بمب بیندازید و واقعاً نمیتوانند بیان کنند که به چه هدفی. و آنچه رئیسجمهور میگوید این است که من مایلم بمب بیندازم و بهوضوح نشان داده است که مایل به انداختن بمب است، اما فقط در صورتی که در خدمت هدف مشخصی باشد.»
معاون رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی دربارهٔ اینکه مذاکره برای تفاهم در کار نیست و مذاکرات فقط «در سطح فنی» است، آن را «شگرد مذاکره به سبک ایرانی» و «نوعی لفاظی به سبک ایرانیها» خواند.
او گفت این شیوه را درک نمیکند، اما بهگفتۀ او، «این روشی است که ایرانیها به کار بستهاند.»
آقای ونس همچنین گفت تفاهم اخیر میتواند «یک لحظهٔ بسیار مهم تاریخی» باشد، اما مسیر آیندهٔ آن تا حد زیادی به «نحوهٔ پاسخ ایرانیها» به فشارهای اعمالشده از سوی دونالد ترامپ بستگی دارد. او افزود اگر ایران «پاسخ مناسبی» بدهد، ممکن است بعدها گفته شود که در روابط دو طرف «صفحهٔ جدیدی» ورق خورده است.
معاون رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد واشینگتن به دنبال تعهداتی «پایدار، قابل بررسی و راستیآزمایی» است تا مطمئن شود ایران بهطور کامل از توان هستهای نظامی خلعسلاح میشود.
ونس با اشاره به باز بودن تنگهٔ هرمز برای تجارت نفت نیز گفت صادرات نفت به وضعیت پیش از جنگ بازگشته و دولت آمریکا قصد دارد از این شرایط برای پر کردن ذخایر انرژی جهان و کاهش فشار بر اقتصاد جهانی استفاده کند.
قالیباف: نباید تنگهٔ هرمز را به ضد خودش تبدیل کنیم
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکنندهٔ ارشد جمهوری اسلامی، شامگاه سهشنبه در گفتوگویی که از تلویزیون رسمی ایران پخش شد، با طرح ادعای تسلط ایران بر تنگه هرمز در پی جنگ ۴۰ روزه هشدار داد که «نباید تنگه را به ضد خودش تبدیل کنیم».
او افزود: «تنگهٔ هرمز زمانی ارزشمند است که روزبهروز تردد در آن بیشتر شود، نه کمتر.»
در پی آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند سال گذشته، ایران این آبراه حیاتی را مسدود کرد. بر اساس تفاهم ایران و آمریکا، «جمهوری اسلامی ایران با بهکارگیری حداکثر تلاش خود، ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون دریافت هیچ هزینهای و صرفاً برای مدت ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد».
با باز شدن تنگهٔ هرمز، قیمت نفت بهشدت پایین آمد و آمریکا و عمان مسیری جدید برای حرکت کشتیها در نظر گرفتند.
محمدباقر قالیباف در این گفتوگو محاصرهٔ دریایی آمریکا علیه بنادر ایران را که بعد از آتشبس و از فروردینماه آغاز شد، «شدیدترین نوع جنگ» خواند که بهگفتۀ او «مردم و نان مردم» را محاصره کرده بود. او برداشته شدن این محاصره را «از موفقیتهای بزرگ» تفاهمنامهٔ امضاشده بین ایران و آمریکا خواند.
رئیس مجلس شورای اسلامی همچنین گفت که مذاکرات فقط تا زمان امضای یادداشت تفاهم ادامه داشت و سفر به سوئیس برای گفتوگو دربارهٔ «اجرای بندهای» همین تفاهمنامه بود که ۲۵ خرداد بین ایران و آمریکا امضا شد.
او همچنین مدعی شد در حال حاضر «اصلاً مذاکرهای با آمریکا نداریم» و گفت در گفتوگوها «نتایج مذاکرات قبلی» پیگیری میشود تا به نتیجه برسد.
گفتوگوی تلویزیونی محمدباقر قالیباف در میانهٔ پخش از شبکهٔ خبر جمهوری اسلامی قطع شد که این اتفاق انتقاد مرکز رسانهٔ مجلس را در پی داشت. این نهاد در اطلاعیهای نوشت گفتوگو بیش از دو ساعت پیش از زمان پخش در اختیار صداوسیما قرار گرفت، اما پخش آن بدون هماهنگی قبلی از میانه قطع شد.
مرکز رسانهٔ مجلس افزود از آنجا که این گفتوگو ضبطی بوده، اگر مسئولان صداوسیما تصمیم داشتند بخشی از آن را پخش نکنند، «کمترین وظیفهٔ» آنان هماهنگی با مجلس بود.
رسانهٔ رسمی قالیباف نیز در واکنش به پرسشها دربارهٔ قطع این مصاحبه اعلام کرد بخشهای پخشنشده شامل پاسخ به «ادعای» بازرسی آژانس از سایتهای هستهای ایران، جزئیات پیگیری آزادسازی اموال بلوکهشده، «اعتبار ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی» در متن تفاهم، پاسخ به اظهارات دونالد ترامپ و «تبیین پیام رهبر جمهوری اسلامی در ۲۸ خرداد» بوده است.
در واکنش به این انتقادها، صداوسیما اعلام کرد بخش دوم مصاحبهٔ قالیباف روز چهارشنبه پخش خواهد شد. با این حال، توضیحی دربارهٔ علت توقف پخش بخش نخست این گفتوگو ارائه نداد.
