در روزهایی که بار دیگر تشدید درگیریهای نظامی میان ایران و ایالات متحده در تنگه هرمز در کانون توجهات جهانی قرار گرفته و خطر ازسرگیری بحران نظامی را تقویت کرده، اسرائیل زمان را برای تکرار پیشنهادی مناسب دیده که قبلاً آن را در چارچوب «پیمانهای صلح ابراهیم» مطرح کرده بود.
درگیر شدن اسرائیل در جنگهای منطقهای در حدود سه سال اخیر و اجتناب برخی از کشورهای منطقه از نزدیکی با این کشور، چنین پیشنهادی را از دستور کار اسرائیل خارج کرده بود.
الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل و سیاستمدار همحزبی بنیامین نتانیاهو، به صراحت میگوید پایان دادن به دوران طولانی وابستگی کشورهای حوزه خلیج فارس به عبور دادن کشتیهای حامل نفتشان از تنگه هرمز، قابل حل است: احداث خط لولهای که خلیج فارس را از طریق اسرائیل به اروپا متصل کند.
او روز سه شنبه ۱۶ تیر در گفتوگو با خبرگزاری رویترز تأکید کرده که چنین مسیری یک جایگزین مناسب برای عبور کشتیهای حامل نفت در دریای سرخ نیز خواهد بود.
اشاره او وقایع حدود سه سال گذشته است که شورشیان حوثی متحد تهران در یمن نشان دادند با حمله به کشتیها در تنگه بابالمندب جریان کشتیرانی را با مخاطره روبهرو کردهاند.
آقای کوهن گفت کشورهای خلیج فارس نمیخواهند در زمینه صادرات نفت که منبع اصلی درآمدشان است، به ایران یا حوثیها وابسته باشند.
به گفته او، ایجاد یک مسیر زمینی هم ایران و هم حوثیها را دور میزند و بهترین مسیر زمینی در منطقه، از طریق کشور اسرائیل است.
الی کوهن تأکید دارد که این کار برای اسرائیل از صفر شروع نخواهد شد بلکه زمینه آن فراهم است؛ زیرساختی از دهها سال قبل در اسرائیل وجود دارد که بندر ایلات در دریای سرخ را به بندر اشکلون در ساحل مدیترانه وصل میکند.
این همان خط لولهای است که در دوران حکومت پیشین ایران، در چارچوب یک توافق با دولت وقت اسرائیل نهاده شد و بخشی از نفت ایران در آن زمان را از طریق این خط لوله به اروپا منتقل میکرد.
شرکت نفتی «کاتسا» که خط لوله آسیا به اروپا بود؛ پایههایش در اواخر دهه ۱۹۶۰ نهاده شد و یک دهه بعد راهاندازی شد.
اسرائیل هنوز هم بدهی کلانی به ایران بابت نفتی که در آن خط لوله در پی وقوع انقلاب ایران و تغییر حکومت در تهران مانده بود، دارد؛ ماجرایی که موضوع محاکمات طولانی در دادگاههای اروپا بوده و زمانی نیز آریل شارون، نخستوزیر وقت اسرائیل، به امید کاهش تنش در روابط جمهوری اسلامی ایران با اسرائیل، خود پیشنهاد داده بود که این پول به ایران بازپرداخت شود.
الی کوهن میگوید ما این زیرساخت را داریم و در صورت تمایل کشورهای عربی، باید زیرساختهای تازهتری برای اتصال به این شبکه برپا کرد.
وزیر انرژی اسرائیل تأکید کرد که اسرائیل این پیشنهاد را به دولت آمریکا ارائه کرده؛ جزئیات ابتکار را برای واشینگتن شرح داده که نیاز به خط لوله ۷۰۰ کیلومتری هست که از عربستان سعودی به بندر ایلات کشیده شود و از آنجا، نفت با لوله زمینی به بندر اشکلون در ساحل مدیترانه برسد. آنگاه با نفتکشهای دریایی در این بندر بارگیری شده و با طی کردن مسیر امن در دریای مدیترانه که از دسترس ایران و حوثیها دور است، به اروپا منتقل شود.
در شرایطی که امنیت انرژی به یک موضوع بقا برای کشورهای خلیج فارس تبدیل شده، بر اساس تحلیلهای منتشر شده در رسانههای اسرائیل و به گفته کارشناسان اسرائیلی امور انرژی و خلیج فارس، دولت نتانیاهو ظاهراً امیدوار است که این موضوع حیاتی، این دولتها را به اسرائیل نزدیک کند.
نخستوزیر اسرائیل نیز خود به تازگی کشورهای عرب را به راهکار جایگزین که از خاک اسرائیل عبور کند، جلب کرده بود.
رسانههایی در اسرائیل در پی سخنان آقای کوهن به اهمیت درآمدزایی و تثبیت جایگاه کشورشان در نقشه انرژی جهان اشاره کردند. وبسایت واینت، این ابتکار را یک فرصت تاریخی نامیده که ظرفیت تبدیل اسرائیل به یک هاب انرژی جایگزین را نشان میدهد.
از سوی دیگر، روزنامه اقتصادی گلوبز معتقد است نبود مناسبات با عربستان میتواند مانعی بر سر این پروژه کلان باشد. این روزنامه میگوید که اجرای این طرح نیازمند یک توافق منطقهای گسترده -مشابه پیمانهای ابراهیم است- هرچند که افزوده اسرائیل با مطرح کردن این ابتکار در بحبوحه تنشهای امنیتی ناشی از ایران، میخواهد ظرفیت همکاریهای پنهان را بالفعل کند.
همچنین از نظر روزنامه جروزالم پست، اسرائیل از شرایط جاری برای آزمودن میزان آمادگی کشورهای عرب برای این نوع همکاریهای راهبردی استفاده میکند.
کشورهای خلیج فارس هنوز به این طرح واکنشی نشان ندادهاند.