دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، میگوید هنوز دستور آغاز حملات «بهمراتب سنگینتر» علیه ایران را صادر نکرده و با «جدیتر شدن» حکومت ایران در گفتوگوها، فعلاً منتظر نتیجهٔ این روند خواهد ماند.
اظهارات آقای ترامپ در شرایطی مطرح شد که پس از ۱۳ شب متوالی حملات ارتش آمریکا به اهدافی اغلب در جنوب ایران، بامداد شنبه گزارشی از حملهٔ تازهٔ سنتکام در شب چهاردهم منتشر نشد.
رئیسجمهور آمریکا در گفتوگو با خبرنگاران در دفتر کاخ سفید گفت: «ما همین الان هم در حال گفتوگو با آنها هستیم. به نظرم هر روزی که میگذرد، در گفتوگوها جدی و جدیتر میشوند، که به گمانم دلیلش هم واضح است.»
او گفت ایران باید میان دستیابی به توافق و روبهرو شدن با حملاتی «بهمراتب سنگینتر» یکی را انتخاب کند.
آقای ترامپ افزود: «ما برای حملات سنگین کاملاً آمادهایم. اما در حال گفتوگو با آنها هستیم. بنابراین فکر میکنم وقتی در حال گفتوگو هستیم، بهتر است ببینیم حاصلش چه میشود.»
رئیسجمهور آمریکا در عین حال تأکید کرد که تهران «هنوز آمادهٔ توافق نیست»، اما گفت مقامهای جمهوری اسلامی بهدنبال توافق هستند و با وجود تلاش برای نشان دادن موضعی سرسختانه، در مذاکرات جدیتر شدهاند.
او دربارهٔ گزینههای پیشِ روی واشینگتن نیز گفت یک راه، ادامهٔ عملیات نظامی و تشدید آن است و راه دیگر، رسیدن به توافق از طریق مذاکره.
این اظهارات در حالی است که ارتش ایالات متحده پس از فروپاشی تفاهمنامه ایران و آمریکا بهمدت ۱۳ شب متوالی اهدافی را در ایران هدف حملات هوایی قرار داد.
در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در دو هفتهٔ اخیر مواضع آمریکا در چند کشور منطقه را هدف قرار دادهاند.
در آخرین مورد، ارتش ایران روز جمعه ادعا کرد انبار تجهیزات نظامی آمریکا در کمپ بوهرینگ در شمال کویت و همچنین مواضع نیروهای آمریکایی در کمپ عریفجان و کمپ دوحه را هدف قرار داده است.
سپاه پاسداران نیز مدعی وارد کردن خسارت به یک برج نظارتی مورد استفادهٔ ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین شده است. کویت هم اعلام کرد پدافند هوایی این کشور اهداف «متخاصم» پرتابشده از ایران را رهگیری کرده است.
پاکستان در پی احیای مذاکرات
همزمان با اظهارات آقای ترامپ دربارهٔ ادامهٔ گفتوگوها، خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام پاکستانی گزارش داد که «توقف حملات» به کشورهای حوزهٔ خلیج فارس، پیششرط هرگونه ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا است.
سه منبع پاکستانی که نام آنها اعلام نشده، به رویترز گفتهاند اسلامآباد در حال بررسی راهی برای ازسرگیری گفتوگوهای متوقفشده میان تهران و واشینگتن با هدف پایان دادن به جنگی است که نزدیک به پنج ماه از آغاز آن میگذرد.
هر سه منبع تأکید کردهاند که موانع بر سر راه هرگونه مذاکره میان ایران و آمریکا همچنان «بسیار جدی» است.
آمریکا و ایران، ۲۸ خرداد امسال، با میانجیگری پاکستان و قطر، یک یادداشت تفاهم امضا کردند که قرار بود زمینهٔ پایان دادن به جنگ و آغاز یک دورهٔ ۶۰روزه برای مذاکره دربارهٔ توافقی دائمی را فراهم کند.
با این حال، مذاکرات پیشرفتی نداشت، ایران حمله به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز در کانال نزدیک عمان را از سر گرفتند، دو طرف یکدیگر را به نقض تعهدات متهم کردند و درگیریها بار دیگر از سر گرفته شد.
بهگفتۀ منابع پاکستانی، رایزنیهای مقدماتی برای احیای گفتوگوها در جریان سفر این هفتهٔ اسکندر مؤمنی، وزیر کشور ایران، به اسلامآباد انجام شده است. این دومین سفر آقای مؤمنی به پاکستان در کمتر از ۱۰ روز گذشته بود.
جزئیات تماسهای کنونی میان تهران و واشینگتن روشن نیست و مقامهای جمهوری اسلامی هنوز دربارهٔ اظهارات تازهٔ رئیسجمهور آمریکا مبنی بر انجام مذاکرات در «همین لحظه» توضیحی ندادهاند.
همزمان، نشانههای دیگری از تحرک دیپلماتیک برای کاهش تنش بر سر کشتیرانی در خلیج فارس دیده میشود.
یک هیئت دیپلماتیک از عمان روز جمعه دوم مرداد وارد ایران شد. خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، هدف این سفر را «تنظیم سازوکارهای مناسب جهت مدیریت تردد کشتیها در تنگهٔ هرمز» اعلام کرده است.
عباس عراقچی و بدر البوسعیدی، وزیران خارجهٔ ایران و عمان، نیز عصر جمعه تلفنی دربارهٔ تحولات منطقه، امنیت دریانوردی و تردد کشتیهای تجاری در تنگهٔ هرمز و خلیج فارس گفتوگو کردند.
بدر البوسعیدی که برای شرکت در نشست وزیران خارجهٔ آسهآن به مانیل رفته است، روز جمعه در شبکهٔ ایکس بر اهمیت «حیاتی» حقوق بینالملل، آزادی کشتیرانی و همکاری مسئولانهٔ کشورهای ساحلی و دیگر کشورهایی که از مسیرهای دریایی استفاده میکنند تأکید کرد.
عمان پیشتر نیز یک مسیر جایگزین برای عبور کشتیها بهجای مسیر معمول در تنگهٔ هرمز پیشنهاد کرده بود. سپاه پاسداران در واکنش اعلام کرد عمان و سازمان بینالمللی دریانوردی این مسیر را بدون مشورت با تهران اعلام کردهاند و به شناورها هشدار داد از آن استفاده نکنند.
در همین حال، آقای ترامپ اعلام کرده است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، هفتهٔ آینده به ایالات متحده سفر خواهد کرد. انتظار میرود دو طرف روز سهشنبه و در آستانهٔ پنجماهه شدن جنگ با ایران دیدار کنند.
با وجود این تحرکات دیپلماتیک، خطر گسترش درگیری در دیگر نقاط منطقه همچنان ادامه دارد.
حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن این هفته اعلام کردند که محاصرهٔ دریایی علیه عربستان سعودی را به اجرا گذاشتهاند و روز پنجشنبه نیز مدعی حمله به دو نفتکش سعودی شدند.
این گروه در عین حال روز جمعه گفت قصد بستن تنگهٔ بابالمندب را ندارد و محاصرهٔ اعلامشده «فقط طرف سعودی» را هدف قرار میدهد.
محمد عبدالسلام، سخنگو و از مذاکرهکنندگان ارشد حوثیها، روز جمعه گفت: «برخلاف آنچه برخی مطرح میکنند، بابالمندب بسته نشده است.»
حملات حوثیها به کشتیهای سعودی نگرانیها دربارهٔ ایجاد یک گلوگاه تازه برای صادرات نفت در دریای سرخ را افزایش داده است، آن هم در شرایطی که عبور کشتیها از تنگهٔ هرمز نیز بهشدت مختل شده است.
آقای ترامپ هشدار داده است که ایالات متحده جمهوری اسلامی را مسئول حملات بعدی حوثیها خواهد دانست و ایران و این گروه را به «مجازات نظامی» تهدید کرده است.
