هفت جزیرهٔ یونانی در دریای اژه امسال برای حفظ منابع آب، در پی تشدید گرما و نامنظمتر شدن بارشها بر اثر تغییرات اقلیمی، وضعیت اضطراری خشکسالی اعلام کردهاند.
اکنون مقامها نگراناند که آیا سال آینده باران به اندازه کافی خواهد بارید یا نه؛ آن هم در شرایطی که هزاران گردشگر درست در زمانی که ساکنان محلی بیشترین نیاز را به آب دارند، فشار زیادی بر منابع محدود وارد میکنند.
جزیرهٔ پروانهایشکل «آستیپالایا» که برای آب آشامیدنی به بطریهای آب متکی است، در شرق سرزمین اصلی یونان قرار دارد و از بارشهایی که در شمال و غرب کشور رخ داد و مرطوبترین زمستان از سال ۲۰۲۲ را رقم زد، بهرهای نبرد.
بر اساس دادههای مقامهای محلی، این جزیره دومین فصل خشک خود از سال ۲۰۲۰ را تجربه کرده و همین موضوع مقامها را با چالشهایی جدی روبهرو کرده است.
نیکوس کومینئاس، شهردار جزیره، در کنار دریاچهای مصنوعی که تنها مخزن آب جزیره است و در دههٔ ۱۹۹۰ ساخته شده و با تپههای خشک و پوشش گیاهی تُنک احاطه شده، گفت: «اگر تمام آبی را که در طول سال باریده در یک سطل یا لگن جمع میکردیم، عمقش به ۲.۵ سانتیمتر میرسید».
بازگشت کشاورزان به چاهها
مقامها در ماه آوریل برای صرفهجویی در مصرف آب، دسترسی اوودوکیا پالاتیانو، کشاورز، به یک دریاچه مصنوعی را قطع کردند. سبزیجات باغ او خشک شدند، چون مجبور شد به آب نسبتاً شور چاه خود متکی شود.
پالاتیانو ۷۱ ساله، در حالی که کنار درختی خشکشده که زمانی پر از نارنگی بود در روستای ساحلی لیوادی، حاصلخیزترین منطقهٔ جزیره، ایستاده بود، گفت: «اگر باران نبارد، نمیتوانم چیزی بکارم».
دریاچهای که آب مصرف خانگی و آبیاری در لیوادی و نیز شهر گردشگری خورا، مرکز جزیره، را تأمین میکند، اکنون حدود ۱۵۰ هزار متر مکعب آب دارد؛ یعنی تنها یکششم ظرفیت آن.
با مصرف روزانه حدود ۹۰۰ متر مکعب در تابستان، این ذخیره تنها برای حدود پنج ماه و نیم دوام میآورد.
به گفتهٔ کومینئاس، مقامها در ماه مه وضعیت اضطراری آب اعلام کردند تا روند راهاندازی یک واحد موقت آبشیرینکن با ظرفیت روزانه ۶۰۰ متر مکعب برای شهر خورا تسریع شود. همچنین برای حفظ ذخایر دریاچه تا پاییز، آبیاری کشاورزان در لیوادی متوقف شد.
او گفت: «با ناراحتی کار را کردیم، اما خوشبختانه این جایگزین برایشان وجود دارد».
او افزود اگر بارشها مخزن لیوادی را دوباره پر کند، دسترسی کشاورزان به آب برقرار خواهد شد.
افزایش مصرف در اوج تابستان
نقشهای از رصدخانهٔ اروپایی کوپرنیک در ماه ژوئن، آستیپالایا را به رنگ نارنجی نشان داد؛ نشانهای اولیه از خشکسالی که در حال شکلگیری است.
دامداران در روستای ساحلی آنالیپسی در شرق جزیره، برای پر کردن مخازن، آب را حمل میکنند یا از آب کمکیفیت چاههای عمیق استفاده میکنند.
یک واحد آبشیرینکن که آب لولهکشی این منطقه را تأمین میکند، نتوانست پاسخگوی جمعیتی باشد که در میانهٔ تابستان از ۱۴۰۰ نفر به ۷۰۰۰ نفر افزایش مییابد. به همین دلیل، تا زمان ساخت تأسیسات دائمی که برای پایان سال برنامهریزی شده، یک واحد موقت دیگر در خورا راهاندازی شده است.
دهها واحد آبشیرینکن پرمصرف از نظر انرژی در جزایر یونان نصب شدهاند. کومینئاس گفت این واحد موقت راهکاری اضطراری برای خشکسالی است، هرچند پرهزینه بودن آن را هم تأیید کرد.
او افزود: «نگرانی بزرگ من این است که اگر امسال هم دوباره باران نبارد، چه خواهد شد».
هتلها در فکر صرفهجویی در آب
برخی هتلداران در آستیپالایا از پیش اقدامهایی برای صرفهجویی در مصرف آب انجام دادهاند. کارولینا آلکالای ۴۲ ساله، که هتلی در دامنهٔ تپهای در خورا با چشمانداز قلعه و دریای اژه اداره میکند، به مهمانانی که از نظافت روزانهٔ اتاق صرفنظر کنند، یک کوپن پنج یورویی میدهد.
او گفت: «مهمانها از این طرح استقبال کردهاند». کارولینا همچنین در نظر دارد هتل دومی در جزیره بسازد که به جای استخر یا جکوزی، به مخزنی برای ذخیرهٔ آب باران مجهز باشد.
استاوروس پاپاستاورو، وزیر محیط زیست یونان، ۱۵ میلیون یورو (۱۷ میلیون دلار) برای توسعهٔ آبشیرینکنها، بهروزرسانی شبکه و ساخت مخازن آب در ۹ جزیره از بیش از ۲۰۰ جزیره مسکونی این کشور اختصاص داده است.
او در ماه ژوئن در لوکزامبورگ یک نشست بهروزرسانی برای وزیران محیط زیست اروپایی دربارهٔ تابآوری آب برگزار کرد.
او گفت: «برای یونان، آب یک مسئلهٔ نظری نیست؛ موضوعی است مربوط به امنیت، رشد اقتصادی و حفاظت از جوامع محلی».
مرکز ملی تحقیقات علمی «دموکریتوس» در آتن نیز هشدار داده که با افزایش دمای جهانی، خشکسالی ممکن است تا سال ۲۰۴۹ تشدید شود و کمبود آب در این جزایر آسیبپذیر را وخیمتر کند.