آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارشی محرمانه که خبرگزاریهای فرانسه و رویترز روز پنجشنبه ۱۴ خرداد بخشهایی از آن را فاش کردند، از ایران خواست فوراً سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده خود را بعد از بمباران تأسیسات هستهای در جنگ ۱۲ روزه، به این نهاد اعلام کند.
آژانس در این گزارش که برای کشورهای عضو ارسال شده، همچنین تأکید کرده که نبود دسترسی برای راستیآزمایی مواد هستهای در ایران «نگرانی اشاعه هستهای» ایجاد کرده و از جمهوری اسلامی خواسته که «بهطور سازنده با آژانس همکاری کند».
این نهاد ناظر سازمان ملل از زمان آغاز جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و آمریکا با ایران در خرداد سال گذشته، که شامل حملات روز اول تیر آمریکا به تأسیسات هستهای ایران بود، به برخی از مراکز کلیدی هستهای دسترسی نداشته است.
همچنین در جنگ اخیر که روز نهم سفند پارسال آغاز شد، تعدادی از سایتهای هستهای ایران هدف حمله قرار گرفتند. آژانس بارها خواستار دسترسی به این تأسیسات شده است.
در این گزارش آمده است: «در حالی که آژانس اذعان دارد حملات نظامی به تأسیسات و سایتهای هستهای ایران وضعیتی بیسابقه ایجاد کرده است، ضروری است که آژانس بدون تأخیر فعالیتهای راستیآزمایی خود را در ایران انجام دهد.»
قرار است این گزارش هفته آینده در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی مورد بررسی قرار گیرد.
پیش از حملات آمریکا در اول تیر ماه گذشته، آژانس برآورد کرده بود که ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که به غنای ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای نزدیک است و بسیار بالاتر از سقف ۳٫۶۷ درصدی تعیینشده در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ است.
از زمان جنگ ۱۲ روزه تاکنون، سرنوشت این ذخایر نامشخص باقی مانده است، چون ایران به بازرسان آژانس اجازه دسترسی به سایتهایی را که در حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیدهاند، نداده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، پیشتر در چند نوبت گفته است که این ذخایر احتمالا هنوز در مراکز هستهای هدف قرارگرفته مدفون هستند. مقامهای ایرانی نیز چنین ادعایی را مطرح کردهاند.
آژانس در گزارش محرمانه پیشین خود که روز هشتم اسفند، یک روز پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه، برای کشورهای عضو ارسال شده بود، اعلام کرد بخشی از اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی ایران در یک منطقه زیرزمینی در تأسیسات هستهای این کشور در اصفهان ذخیره شده است.
این نهاد در گزارش جدید خود گفته است: «عدم دسترسی آژانس برای راستیآزمایی ذخایر اعلامشده اورانیوم با غنای بالا و اورانیوم کمغنا برای نزدیک به یک سال، که بر اساس رویههای استاندارد پادمانی مدتهاست باید انجام میشد، موجب نگرانی از منظر اشاعه هستهای است.»
این گزارش همچنین میافزاید: «مدیرکل آژانش از ایران میخواهد که بهطور سازنده با آژانس همکاری کند تا اجرای کامل و مؤثر پادمانها در ایران تسهیل شود.»
آژانس در گزارش خود گفته رافائل گروسی «به ایران تأکید کرده است که اجرای مؤثر توافقنامه پادمانهای معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) امری ضروری و فوری است و اجرای این توافقنامه تحت هیچ شرایطی نمیتواند از سوی ایران تعلیق شود.»
اسرائیل و ایالات متحده مدتهاست ایران را به تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای متهم میکنند. اما جمهوری اسلامی این اتهام را رد میکند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تأکید کرده که ایران باید بپذیرد که هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت و ذخایر اورانیوم این کشور نیز نابود شود.
او روز چهارشنبه در یک گفتوگو اعلام کرد حکومت ایران پذیرفته که به سلاح هستهای دست پیدا نکند.
با این حال مقامهای ایرانی بارها تأکید کردهاند که برنامه هستهای ایران در دستور کار مذاکرات فعلی با آمریکا نیست و تفاهم احتمالی طرفین بر پایان دادن به جنگ متمرکز است.