جک گلدستون: ما در آغاز یک لحظهٔ انقلابی در ایران هستیم
گستردهتر شدن دامنهٔ اعتراضات در نقاط مختلف ایران بسیاری از ناظران را به این نتیجه رسانده که کشور در آستانهٔ یک لحظهٔ تعیینکننده قرار گرفته است. اما چه زمانی میتوان گفت یک جامعه واقعاً وارد فرآیند انقلابی شده است و چه عواملی سرنوشت این فرآیند را رقم میزند؟
برای پاسخ به این پرسشها با جک گلدستون، استاد سیاست عمومی و نظریهپرداز انقلابها، گفتوگو کردهایم. آقای گلدستون از نشانههای آغاز یک «لحظهٔ انقلابی» سخن میگوید؛ لحظهای که به باور او میتواند منجر به تغییر بنیادین شود، اما همچنان با عدم قطعیت، خطر سرکوب و پیچیدگیهای درونساخت قدرت روبهروست.
اعتراضات در زاهدان؛ گزارشها از تیراندازی و شلیک گاز اشکآور به معترضان
کانال تلگرام «حالوش» که اخبار استان سیستان و بلوچستان را منتشر میکند، روز جمعه ۱۹ دی از تجمع اعتراضی مردم زاهدان خبر داد.
بنا بر اعلام این منبع، اعتراضات در شهر زاهدان پس از نماز جمعه در حالی آغاز شده است که نیروهای نظامی و امنیتی مستقر در اطراف مسجد مکی اقدام به تیراندازی و شلیک گاز اشکآور بهسوی شهروندان کردهاند.
حالوش از مجروح شدن شماری از معترضان خبر داده است. رادیوفردا بهطور مستقل نمیتواند این موضوع را تأیید یا رد کند.
مولوی عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه اهل سنت در زاهدان، در روزهای گذشته دربارهٔ اعتراضات و سرکوب آن توسط حکومت واکنش نشان داده بود.
کشته شدن دادستان اسفراین و چند نیروی امنیتی
دادگستری خراسان شمالی از کشته شدن دادستان اسفراین و چند نیروی امنیتی در جریان اعتراضات پنجشنبهشب در این شهر خبر داد.
رئیس دادگستری استان خراسان شمالی به خبرگزاری صداوسیما گفت شامگاه پنجشنبه در شهر اسفراین «کانکس محل حضور دادستان و عوامل انتظامی را به آتش کشیدند» و در نتیجه علیاکبر حسینزاده، دادستان عمومی این شهر و چند نیروی امنیتی کشته شدند.
بهدلیل قطع اینترنت و راههای ارتباطی، هنوز گزارش یا تصاویری از اعتراضات در این شهر منتشر نشده است.
تحلیلگر اسرائیلی: اعتراضات ۱۸ دی تصمیم حکومت برای وارد کردن سپاه را نزدیکتر میکند
یک تحلیلگر اسرائیلی مسائل ایران میگوید اعتراضات گستردهٔ شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی تصمیم حکومت «برای وارد کردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به ماجرا را نزدیکتر میکند».
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ مطالعات امنیت ملی اسرائیل، نوشت گسترش اعتراضات «تصمیم برای وارد کردن سپاه به ماجرا را نزدیکتر میکند؛ امری که با تلاشهای سرکوبگرانه بهویژه خشن همراه خواهد بود. اما حتی اگر این تلاشها موفق شوند، رژیم راهحل جادویی برای وضعیت اقتصادی کشور ندارد.»
این تحلیلگر مسايل ایران در عین حال نوشت: «رژیم در بهکارگیری همهٔ توان خود مردد است، زیرا نگران است چنین اقدامی فشار بر نیروهایش برای ریزش را افزایش دهد و تضمینی هم نیست که به پایان اعتراضات منجر شود».
سیترینوویچ دربارهٔ «فروپاشی رژیم» نیز با اشاره به پابرجا بودن حکومت ایران بهرغم اعتراضات و چالشهای فزاینده، نوشت: «هرچه این وضعیت طولانیتر و شدیدتر شود، احتمال تغییرات چشمگیر درون رژیم (جابجایی مقامها، از جمله در رأس آنها رئیسجمهور) بیشتر میشود. و با توجه به نبود اپوزیسیونی با رهبری سازمانیافته (حداقل تاکنون)، احتمال آنکه ابتدا شاهد تغییر درون رژیم باشیم بیش از تغییر خود رژیم است.»
ابهگفتهٔ این تحلیلگر اسرائیلی مسائل ایران، اعتراضات شامگاه پنجشنبه نشاندهندهٔ تغییری مهم عمدتاً از نظر تعداد معترضان حاضر در خیابانها و جسارت آنها بود، اما «آنچه هنوز تغییر نکرده، وفاداری نیروهای امنیتی به رژیم است و در هر سناریویی، بعید است رژیم بهسادگی کنترل خود بر ایران را واگذار کند».
شورای عالی امنیت ملی ایران آتش زدن تندیس قاسم سلیمانی را نشانه «ناامنی» دانست
شورای عالی امنیت ملی ایران با انتشار بیانیهای اعتراضات گسترده و سراسری در ایران را به «هدایت و طراحی» اسرائیل نسبت داد و مدعی شد این اعتراضات «طرح مشترک اسرائیل و آمریکا برای ناامن کردن زندگی مردم ایران است».
در این بیانیه که جمعه ۱۹ دیماه منتشر شد، همچنین با تکرار ادعای شکست اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه با ایران آمده است «امروز هم مردم با وحدت و یکپارچگی، شگرد خرابکارانه آنان را نقش بر آب میکند».
این در حالی است که شامگاه پنجشنبه ایران، در دوازدهمین شب دور جدید اعتراضات، شاهد حضور کمسابقهٔ خیابانی مردم در بسیاری از شهرهای کوچک و بزرگ و جایجای پایتخت بود و مردم در تمام تجمعات خود خواستار سرنگونی حکومت شدند.
شورای عالی امنیت ملی در بیانیه خود «اهانت» به پرچم جمهوری اسلامی، به آتش کشیدن تندیسهای قاسم سلیمانی و «حمله» به مراکز مذهبی را نمونههایی از مواردی آورده از اقدامات معترضان و در ادامه تأکید کرده است که «ناامنی برای یک ملت از جانب هیچ نظام و کشوری قابل تحمل نیست».
بر اساس تصاویر و ویدئوهای منتشرشده، اعتراضات ۱۸ دی در بسیاری نقاط با سرکوب شدید و همچنین درگیری مردم و مأموران حکومتی همراه بود و تصاویر بسیاری از حمله به پایگاههای انتظامی و بسیج و فرمانداریها نیز منتشر شد.
روند اعتراضات بهمرور چنان شدت گرفت که حکومت ایران، بهرغم کاهش شدید سرعت و کیفیت اینترنت در بسیاری نقاط، نهایتاً ساعت ۲۲ و ۱۵ دقیقه بهوقت تهران اینترنت را بهطور کامل قطع کرد و علاوه بر آن دیگر خطوط ارتباطی با ایران هم مسدود شد؛ وضعیتی که همچنان ادامه دارد و مانع اطلاعرسانی در مورد تلفات و قربانیان سرکوب اعتراضات شده است.
شاهزاده پهلوی: جمعیت انبوه باعث عقبنشینی نیروهای سرکوب میشود
شاهزاده رضا پهلوی با انتشار پیامی خطاب به مردم معترض ایران، با اشاره به گستردگی اعتراضات شامگاه پنجشنبه ۱۸ دیماه، گفت: «دیدید که جمعیت انبوه باعث عقبنشینی نیروهای سرکوب میشود.»
او در این پیام که صبح جمعه ۱۹ دیماه منتشر کرد، نوشت: «به تکتک شما که پنجشنبهشب ١٨ دی، خیابانهای سرتاسر ایران را تسخیر کردید، افتخار میکنم. دیدید که جمعیت انبوه، باعث عقبنشینی نیروهای سرکوب میشود.»
او در بخشی از پیام جدید خود نیز نوشت: «میدانم که با وجود قطع اینترنت و ارتباطات، خیابانها را رها نخواهید کرد. مطمئن باشید که پیروزی از آن شماست.»
روز دوازدهم اعتراضات که با اعتصاب و اعتراض گستردهٔ بازاریان در مناطق کردنشین ایران و شماری از دیگر شهرها آغاز شده بود، از غروب پنجشنبه ۱۸ دیماه در پی فراخوان شاهزاده رضا پهلوی به گستردهترین اعتراضات خیابانی اخیر تبدیل شد.
خامنهای میگوید جمهوری اسلامی کوتاه نخواهد آمد
علی خامنهای فردای شبی که ایران شاهد برگزاری گستردهترین حضور خیابانی مردم در دوازدهمین شب از دور جدید اعتراضات بود، گفت: «جمهوری اسلامی کوتاه نخواهد آمد.»
رهبر جمهوری اسلامی روز جمعه ۱۹ دیماه معترضان را «یک مشت تخریبگر، اغتشاشگر و افراد مضر برای کشور» خواند و ادعا کرد آنها برای «خوشامد دل رئیسجمهور آمریکا به تخریب ساختمانهای کشور» پرداختند. او همچنین تأکید کرد «در مقابل کسانی که تخریبگرند، جمهوری اسلامی کوتاه نخواهد آمد».
گزارش کامل را در لینک زیر بخوانید.
کشته شدن «تعدادی»» از نیروهای انتظامی و امنیتی
خبرگزاری صداوسیمای جمهوری اسلامی با انتشار گزارشی از کشته شدن «تعدادی» از نیروهای انتظامی و امنیتی علاوه بر کشته شدن «شماری» از معترضان خبر داد.
این خبرگزاری حکومتی که سانسور شدیدی را در گزارشهای خود اعمال میکند، اعتراضات گسترده در تهران را «تجمعاتی در نقاط مختلفی در دستههای چند ده تا چند صد نفره» خواند و همچون مقامات جمهوری اسلامی و دیگر رسانههای حکومتی، مردم معترض را «آشوبگر، ضدانقلاب و تروریست» معرفی کرد.
در کنار این گزارش، تلویزیون ایران نیز با انتشار گزارشهای متعدد تلویزیونی از خسارتها و آتشزدنها، بدون اشاره به گستردگی اعتراضات مردم در سراسر کشور و خواستهٔ آنان برای سرنگونی حکومت و همچنین سرکوب معترضان توسط مأموران حکومتی، مدعی شد هدف از اعتراضات «ایجاد اغتشاش و ناامنی برای مردم» است.
از حدود ساعت ۲۲ پنجشنبهشب ارتباط اینترنتی ایران با جهان بهطور کامل قطع شده و حتی وبسایتهای داخل کشور نیز از خارج از کشور در دسترس نیست. از میان کانالهای خبری حکومتی نیز فقط کانال خبرگزاری صداوسیما بهروز میشود.
اظهارات سفیر آمریکا در اسرائیل
سفیر آمریکا در اسرائیل میگوید «باید امیدوار باشیم که امسال (میلادی) سالی باشد که مردم ایران بگویند دیگر بس است».
مایک هاکبی به شبکه اسرائیلی کان گفت: «همهٔ دنیا دارد اوضاع ایران را مینگرد... میبیند که مردم ایران چه میکنند... اعتراضات در حال گسترش است و این یک رویداد قابل توجه است.»
او همچنین گفت احتمال یک حملهٔ نظامی دیگر از سوی اسرائیل به جمهوری اسلامی امری است که در آخرین دیدار دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در آمریکا مطرح شده و «دو کشور با مشورت و هماهنگی هر کاری را در راستای منافع خود انجام میدهند» اما تصمیم در مورد آن «بهطور مستقل از سوی اسرائیل گرفته خواهد شد».
عاموس هرئل، مفسر ارشد روزنامه اسرائیلی هاآرتص، روز جمعه ۱۹ دی نوشت برنامههای ارتش اسرائیل برای حمله نظامی احتمالی به جمهوری اسلامی، احتمالاً بهخاطر اعتراضات کنونی مردم ایران فعلاً راکد خواهد ماند زیرا انجام آن در این مقطع ممکن است در راستای منافع جمهوری اسلامی باشد.
اعتراضات در قم
ویدئوی جدیدی از اعتراضات شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی نشان میدهد که شهر قم نیز شاهد برگزاری تجمع اعتراضی بهطور گسترده بوده است.
در این ویدئو معترضان شعار «جاوید شاه» سر میدهند.
ایران در دوازدهمین شب دور جدید اعتراضات شاهد حضور کمسابقهٔ خیابانی مردم در بسیاری از شهرهای کوچک و بزرگ و جایجای پایتخت بود.