وزارت خارجه آمریکا: اعتراضات نتیجۀ سوءمدیریت است نه تأثیر دولتهای خارجی
صفحۀ رسمی وزارت خارجه ایالات متحده به فارسی، تلاش جمهوری اسلامی برای متهمکردن دولتهای خارجی به دستداشتن در اعتراضات ایران را «تلاشی مضحک برای بازنویسی واقعیت» عنوان کرد.
این صفحه در پُستی که روز اول بهمن منتشر کرده، نوشته: «این اعتراضها قیام اجتنابناپذیر مردم ایران پس از سالها سرکوب و سوءمدیریت است، نه محصول تأثیر خارجی.»
به نوشتۀ صفحۀ فارسی وزارت خارجه آمریکا، «انکار و سرزنش دیگران تنها به تبلیغات سیاسی رژیم جمهوری اسلامی خدمت میکنند، هیچ کس دیگری را متقاعد نمیکنند.»
مقامهای رسمی جمهوری اسلامی از جمله مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، معترضان را «تروریست» مینامند و شمار بالای کشتهشدگان را که هنوز آمار رسمی آن منتشر نشده، به «عوامل موساد» نسبت میدهند.
توییت خبرنگار روزنامۀ توقیفشدۀ هممیهن دربارۀ کشتار معترضان
محسن صالحیخواه، خبرنگار روزنامۀ توقیفشدۀ «هممیهن»، بر اساس ادعاهای مقامهای رسمی جمهوری اسلامی دربارۀ معترضان، در شبکۀ ایکس دو احتمال را مطرح کرده است.
او نوشته که بعد از ۱۳ روز عدم دسترسی به اینترنت و صرفاً برای خداحافظی به دفتر این روزنامه آمده و به اینترنت دسترسی پیدا کرده است.
صالحیخواه در واکنش به ادعاهای مقامهای جمهوری اسلامی که معترضان را «تروریست» معرفی کردند و برخورد خشونتبار منجر به مرگ شمار زیادی از آنها را به «عوامل موساد» نسبت دادند، نوشته که مقامهای امنیتی و اطلاعاتی حکومت در صورت درستی این ادعا باید «عزل و محاکمه» شوند.
به نوشتۀ این روزنامهنگار، چراکه «با این همه ادعا، دومین فاجعۀ امنیتی تاریخ ایران را رقم زدند و بنا بر روایت رسمی، چندهزار کشته به جا گذاشت. در حالی که جنگ ۱۲ روزه، ۱۰۰۰ کشته داشت».
او همچنین احتمال داده که مقامهای امنیتی میدانستند «چه اتفاقاتی در جریان است» و «اجازه» دادند «رخ بدهد تا دستتان برای سرکوب گسترده باز باشد؛ همه چیز را هم پشت تروریسم آمریکایی- صهیونیستی پنهان کنید که در این صورت، خودتانید و وجدان نداشتهتان با خون مردم ایران که بر زمین ریخت».
این روزنامهنگار تصویری از یک «مرمی گلولۀ کلاش که در خیابان افتاده بود» را نیز در حساب کاربری خود منتشر کرده است.
هیئت نظارت بر مطبوعات دو گزارش اخیر هممیهن، شامل یادداشت سردبیر، که روز ۲۵ دیماه با عنوان «از دی ۱۳۵۷ تا دی ۱۴۰۴» منتشر شده بود و همچنین گزارشی که در ۱۷ دیماه تحت عنوان «وقتی حریم درمان شکست»، را بهعنوان دلیل توقیف این روزنامه اعلام کرده است.
تأیید وقوع آزار جنسی معترضان بازداشتی در گفتوگو با سخنگوی شبکه حقوق بشر کردستان
کاوه کرمانشاهی، سخنگوی شبکهٔ حقوق بشر کردستان، ساکن آلمان، در گفتوگو با رادیو فردا دریافت گزارشهایی دربارهٔ مواردی از آزار جنسی بازداشتشدگان اعتراضهای اخیر را تأیید کرد.
آقای کرمانشاهی در این گفتوگو همچنین از وجود جو امنیتی شدید در شهرهای کردنشین ایران خبر داده است.
به گفتهٔ این کنشگر حقوق بشر، شماری از شهروندان مناطق کردنشین برای برقراری تماس در شرایط خاموشی ارتباطی داخل کشور، با سفر به مناطق مرزی میکوشند که دربارهٔ وضعیت خود اطلاعرسانی کنند.
آقای کرمانشاهی همچنین میگوید شبکه حقوق بشر کردستان گزارشهایی موثق از سرکوب مرگبار معترضان در ایران دریافت کرده است.
انجمن پرواز «جنایات» جمهوری اسلامی در چندین دیماه را یادآوری کرد
انجمن خانوادههای جانباختگان پرواز ۷۵۲ در بیانیهای به «نیم قرن بیعدالتی و جرم و جنایت» جمهوری اسلامی از جمله در دیماه سالهای مختلف ایران واکنش نشان داده است.
در این بیانیه از جمله به کشتار معترضان در اعتراضاتِ دیماه ۱۴۰۴ و به «خاک و خون» کشیدهشدن معترضان در دیماه سال ۱۳۸۸، «وقتی در روز عاشورا... تصاویری ثبت شد از رد شدن ماشینهای سرکوب بر پیکر معترضین» اشاره شده است.
این بیانیه همچنین فروریختن ساختمان پلاسکو در دیماه ۱۳۹۵ بهدلیل «بیکفایتی حکومت» و کشتهشدن معترضانی که در دیماه ۱۳۹۶ علیه «فساد اقتصادی، بیکاری، ظلم حکومتی و استبداد مذهبی به خیابان آمدند» را یادآوری کرده است.
فاجعۀ غرق شدن نفتکش سانچی در همان دیماه و کشته و مفقودشدن همه ۳۲ نفر خدمه و سرنشین آن، شلیک موشکهای سپاه پاسداران در ۱۸ دی ۱۳۹۸ به هواپیمای مسافربری پیاس ۷۵۲ و کشتهشدن همه سرنشینان آن و نیز اعدام محمد حسینی و محمدمهدی کرمی در ۱۷ دی ۱۴۰۱ در جریان اعتراضات «زن زندگی آزادی» نیز از دیگر اقدامات جمهوری اسلامی در دیماههای گذشته است.
این بیانیه با یادآوری هر یک از این اتفاقات، پرسیده که «عدالت برای آنان و بازماندگان آنان چه شد؟»
انجمن پرواز تأکید کرده که «سالها گذشته و این جنایات جمهوری اسلامی ادامه دارد؛ هر بار گستردهتر و فجیعتر. دیماه ۱۴۰۴ است و دنیا شاهد شجاعت مردم ایران و مبارزهشان علیه جمهوری اسلامی است. تصاویر منتشرشده خبر از کشتار جمعی و جنایت علیه بشریت میدهند و ما میدانیم جمهوری اسلامی برای بقای خود از هیچ جنایتی فروگذار نمیکند.»
این بیانیه با طرح این پرسش که «عدالت برای این همه جانهای از دسترفته و خانوادههایشان چه خواهد شد؟»، تأکید کرده که «روز دادخواهی ما ایرانیان فرا میرسد.»
در این بیانیه بر «ثبت و نگهداری تمام شواهد و مستندات این جنایات» تأکید شده و از تمامی نهادهای مدنی و حقوقبشری برای یاریرسانی به مردم ایران درخواست کمک شده است.
بیانیهٔ «پزشکان خارج از کشور»: شواهدی از حمله به معترضان مجروحِ تحت درمان وجود دارد
گروه حقوق بشری هرانا، مستقر در ایالات متحده، میگوید گروهی از متخصصان پزشکی به این نتیجه رسیدهاند که در ایران، افرادی از معترضان مجروح، پس از آغاز درمان پزشکی جان خود را از دست دادهاند یا بدون رسیدگی رها شدهاند.
گروهی از متخصصان پزشکی، پیراپزشکی و پزشکی قانونی خارج از کشور که هرانا از یافتههای آنان استفاده کرده، با انتشار بیانیهای تحلیلی اعلام کردهاند بررسی تصاویر و ویدئوهای منتشرشده از رویدادهای اخیر در ایران، نشاندهندۀ «الگوهای جدی و نگرانکننده از نقض اصول بنیادین پزشکی، پزشکی قانونی و حقوق بشر» است. نسخهای از این بیانیه در اختیار مجموعه حقوق بشری هرانا قرار گرفته است.
بر اساس این بیانیه که بر ارزیابیهای «مستقل پزشکان، پرستاران و کارکنان مراکز درمانی و سردخانهای» تکیه دارد: «شواهد متعددی حاکی از آن است که برخی از جانباختگان پیش از مرگ تحت مداخلۀ پزشکی بیمارستانی قرار داشتهاند؛ از جمله وجود آنژیوکت، سوند ادراری، لولههای تنفسی و تجهیزات پایش قلب بر روی اجساد. به گفتۀ نویسندگان، باقیماندن این تجهیزات خارج از محیطهای درمانی این احتمال را تقویت میکند که بیماران یا مجروحان پس از آغاز درمان پزشکی کشته شدهاند یا بدون تأیید مرگ از مراکز درمانی خارج شدهاند؛ امری که نقض آشکار اصل بیطرفی پزشکی تلقی میشود.»
تصاویر و ویدئوهایی که باوجود عدم دسترسی به داخل ایران در شرایط قطعی اینترنت از پزشکی قانونی کهریزک منتشر شد، برخی اجساد را در وضعیتی که در این بیانیه مورد اشاره قرار گرفته، نشان میداد.
در بخش دیگری از بیانیه، به مواردی اشاره شده است که در آنها «نشانههای زیستی ناسازگار با مرگ قطعی، رهاسازی مجروحان با زخمهای گلوله بدون تریاژ یا درمان، برشهای گسترده شکمی خارج از پروتکلهای شناختهشده پزشکی قانونی، و شواهدی از خشونت فیزیکی شدید، مثلهسازی، قطع سر و جابهجایی جمعی اجساد مشاهده شده است. همچنین یافتههایی سازگار با تماس با مواد شیمیایی سمی و تخریب حرارتی شدید بقایا گزارش شده که انجام بررسیهای مستقل پزشکی قانونی را بهشدت محدود میکند.»
تهیهکنندگان بیانیه تأکید کردهاند که این ارزیابی بر پایه شواهد بصری عمومی انجام شده و با وجود محدودیتها، یافتهها با الگوهای سوءرفتار سیستماتیک و نقض گسترده حقوق بشر همخوانی دارد و با هدف کمک به تحقیقات مستقل آینده منتشر شده است.
رادیو فردا در شرایط قطع اینترنت و فقدان دسترسی مخابراتی به ایران، قادر به راستیآزمایی شمار قربانیان اعتراضات نیست، اما بر اساس تازهترین آمار هرانا، «خبرگزاری فعالان حقوق بشر» مستقر در ایالات متحده، شمار کشتهشدگان تأییدشده به ۴٬۰۲۹ نفر رسیده است، در حالی که تعداد موارد مرگِ در دست بررسی ۹٬۰۴۹ نفر اعلام شده است.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در اسلو، نیز میگوید شمار معترضان کشتهشده در دور تازۀ اعتراضات ایران «ممکن است حتی از بالاترین برآوردهای رسانهای نیز فراتر باشد».
بنیاد نرگس محمدی: جامعۀ جهانی برای توقف کشتار بر حکومت ایران فشار بیاورد
بنیاد نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برندۀ جایزۀ صلح نوبل، با تأیید کشتار جمعی معترضان در ایران، خواستار فشار جامعۀ جهانی بر جمهوری اسلامی برای توقف ادامۀ سرکوب و کشتار شد.
این بنیاد «تصویری روشن از حاکمیت جمهوری اسلامی» را چنین شرح داده است: «کشتار جمعی، قطع اینترنت، زندانهای مملو از بازداشتشدگان و چهلمین روز بازداشت برنده جایزه صلح نوبل».
بنیاد نرگس محمدی در عین حال خواستار لغو همۀ احکام اعدام، وصل دوبارۀ اینترنت، آزادی زندانیان سیاسی و عقیدتی و تشکیل کمیته حقیقتیاب بینالمللی شده است.
در بیانیه این بنیاد، که روز سهشنبه، ۳۰ دی منتشر شده، با اشاره به «شجاعت و دلاوری کمنظیر» مردم ایران در دور تازۀ اعتراضات «در ایستادگی در برابر رژیم دیکتاتوری جمهوری اسلامی»، آمده که پاسخ حکومت به اعتراض مردمی، «خشونتی گسترده و سیستماتیک» بود.
این بنیاد نوشته «حتی مقامهای ارشد جمهوری اسلامی نیز که همواره آمار جنایات خود را بهمراتب کمتر از واقعیت اعلام میکنند، بهطور رسمی کشته شدن هزاران نفر را تأیید کردهاند.»
این گزارش با اشاره به بازداشت بیش از ۲۶ هزار نفر و زخمیشدن شدید هزاران نفر یا جراحات چشمی و نابینایی شمار قابل توجهی از معترضان بر اساس گزارش رسانهها و نهادهای حقوق بشری، و ادامۀ روند پخش اعترافات اجباری معترضان بازداشتشده از تلویزیون جمهوری اسلامی، تأکید کرده که نگرانیها از صدور و اجرای احکام اعدام برای معترضان تشدید شده است.
در این بیانیه آمده که قطع اینترنت در ایران، «مستقیماً به سانسور، تشدید سرکوب و پنهانسازی نقض گسترده حقوق بشر منجر شده است.»
این بنیاد خواستار «دسترسی خبرنگاران مستقل، رسانههای بینالمللی و نهادهای حقوق بشری به ایران و انجام تحقیقات مستقل، بیطرفانه و شفاف درباره کشتارها، شکنجهها، ناپدیدسازیهای قهری و استفاده مرگبار از سلاح علیه معترضان، همراه با پاسخگویی کامل بر اساس حقوق بینالملل» شده است.
احضار و بازجویی مدیران خانه سینما و عدهای از سینماگران
مهدی کوهیان، مدیرحقوقی خانه سینما میگوید نهادهای امنیتی در ایران از دو تن از مدیران خانه سینما و همچنین تعداد دیگری از سینماگران بازجویی کردهاند.
آنطور که آقای کوهیان گفته این افراد «نه از سوی دادستانی بلکه توسط یکی از نهادهای امنیتی احضار شده و مورد بازجویی قرار گرفتند».
او این روند را در «قالب احضارهای امنیتی» دانسته و تأکید کرده که «هنوز هیچ ابلاغیهای که نشاندهندۀ ورود پرونده به فاز رسمی قضایی در دادسرا باشد به دست ما نرسیده است.»
گزارشهای غیررسمی حاکی از احضار مجید برزگر، کارگردان و تهیه کننده و بهتاش صناعیها، کارگردان از سوی نهادهای امنیتی است.
مدیرحقوقی خانه سینما این اظهارات را در واکنش به گزارشهای خبرگزاریهای فارس و تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، مبنی بر تشکیل پرونده قضایی برای ۱۵ نفر از چهرههای مشهور از میان بازیگران و ورزشکاران، ۱۰ نفر از بیانیهنویسان خانه سینما و ۶۰ کافه در تهران، بیان کرده است.
او گفته: «ما هم خبر تشکیل پرونده برای امضاکنندگان بیانیه خانه سینما را صرفاً از طریق خبرگزاریهای داخلی شنیدیم و تا این لحظه هیچگونه ابلاغیۀ قضایی یا اخطار رسمی مبنی بر تشکیل پرونده برای خانه سینما یا مدیران آن صادر یا ارسال نشده است».
کوهیان همچنین تصریح کرده که: «انتساب اتهام تحریک به خشونت به جامعهای که خود عزادار دو عضو والامقامش یعنی جواد گنجی و صهبا رشتیان است، نه منصفانه است، نه با واقعیت تطبیق دارد.»
گزارشها حاکی از کشتهشدن جواد گنجی، سینماگر و دستیار کارگردان، با شلیک گلوله در روز ۱۹ دی است. صهبا رشتیان، نقاش و انیماتور هم در اعتراضات اصفهان به دست نیروهای امنیتی کشته شد.
مدیر حقوقی خانه سینما افزوده است: «معتقدیم کسانی که اعتراض مسالمتآمیز و متمدنانه مردم را به خشونت کشاندند باید پاسخگوی جانهای ارزشمندی باشند که از دست رفت. ما در خانه سینما آمادۀ دفاع از مواضع رسمی خود هستیم.»
خانه سینما روز ۱۸ دی در بیانیهای در دفاع از حق مردم برای اعتراض نوشت: «خشونت علیه بهجانآمدگان معترض، نه مشروع است، نه قانونی و نه عقلانی.»
فرح پهلوی خواستار یک دقیقه سکوت به احترام قربانیان کشتار در ایران شد
شهبانو فرح پهلوی، ملکه پیشین ایران، با اعلام سوگ ملی، خواستار یک دقیقه سکوت به احترام قربانیان کشتار معترضان در دور تازۀ اعتراضات در ایران شد.
شهبانو روز سهشنبه، ۳۰ دی، در پیامی نوشته است: «جنایات روزهاى گذشته در ميهن زخمخوردۀ ما، جنایتی عليه بشريت بود. مرحلۀ اول اين رستاخيز بزرگ ايرانيان، با كشتارى جنونآميز، جهان را در بهت و ناباوری فروبرد. خون ريختهشده هزاران ايرانى نمىتواند پایمال شود.»
خانم پهلوی افزوده از آنجا که «ملت بزرگ ایران» او را «مادر ایران» نامیدهاند، او که «امروز داغدار فرزندان بهخاکافتادهٔ خویش است و به همراه دیگر مادران جانباختگان که حتی اجازهٔ سوگواری نیز از آنان گرفته شده» سوم بهمنماه ۱۴۰۴ را به یاد این کشتار بزرگ، «سوگ ملی» اعلام میکند.
او از همهٔ ایرانیان آزاده خواسته که برای بزرگداشت فرزندان جانباختهٔ ایران، یک دقیقه سکوت کنند.
شهبانو افزوده: «اين فرزندان غيور ميهن، جان خود را نثار ايران كردند و خون خود را پای نهال آزادى ريختند… در طول این دقیقه مهم بیندیشیم؛ تأمل کنیم و با خود عهد ببندیم تا آزادی میهن آریاییمان، از پا ننشینیم.»
ترامپ با تأکید بر «توقف اعدامها در ایران»: نمیدانیم در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد
رئیسجمهوری آمریکا میگوید مقامهای جمهوری اسلامی قصد داشتند «۸۳۷ نفر» از معترضان را در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه هفتهٔ گذشته اعدام کنند، اما پس از هشدار او از این اقدام منصرف شدند.
دونالد ترامپ که روز سهشنبه ۳۰ دی در جمع خبرنگاران در کاخ سفید سخن میگفت، افزود: «ما به آنها [جمهوری اسلامی] گفتیم اگر این اتفاق بیافتد، برای آنها روز بسیار بدی خواهد بود، و آنها تصمیم گرفتند این کار را انجام ندهند».
او اظهار داشت: «من نمیتوانم به شما بگویم در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد، اما ظاهراً آن گزینه را از روی میز برداشتهاند».
رئیسجمهوری ایالات متحده در پاسخ به این پرسش که «آیا گزینهٔ نظامی در قبال ایران از روی میز برداشته شده است؟» گفت: «نه».
معاون استانداری خراسان رضوی کشته شدن دستکم «۴۰۰ نفر» در اعتراضات مشهد را تأیید کرد
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی روز سهشنبه ۳۰ دی تأیید کرد که در اعتراضات شهر مشهد حدود «۴۰۰ نفر» کشته شدند.
بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، امیرالله شمقدری در جمع خبرنگاران گفته که «بیش از ۸۰ درصد جانباختگان جز شهدا هستند و کمتر از ۴۰۰ نفر در اغتشاشات اخیر مشهد جان باختند».
تسنیم این آمار را در کانال تلگرامی خود منتشر کرده، ولی در سایت خود آن را حذف کرده است.
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی در عین حال همان ادعاهای سایر مقامهای جمهوری اسلامی را تکرار کرده است که افراد جانباخته توسط افرادی که او آنها را «اغتشاشگر» خوانده، کشته شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی هنوز آماری از تعداد کشتهشدگان در اعتراضات سراسری ایران که هفتم دیماه آغاز شد، اعلام نکردهاند ولی در لابلای اظهارات خود از چند هزار کشته سخن گفتهاند.
سازمان حقوق بشر ایران در آخرین گزارش آماری، براساس مستندات دریافتی از منابع موثق، کشتهشدن دستکم سه هزار و ۴۲۸ معترض را تأیید کرده است.
با این حال، سازمانهای حقوق بشری میگویند احتمال دارد رقم قربانیان اعتراضات بسیار بیشتر از برآوردهای فعلی باشد که در شرایط سخت نبود اینترنت و عدم دسترسی به داخل ایران بهدست آمده است.