معاون ارتباطات و اطلاع رسانی دفتر رئیسجمهور ایران روز یکشنبه ۱۲ مهر اعلام کرد که استعفای محسن پاکنژاد، وزیر نفت، مورد پذیرش مسعود پزشکیان قرار گرفت.
مهدی طباطبایی در شبکه ایکس نوشت که حمید بورد به به عنوان سرپرست وزارت نفت منصوب شده است. بورد به عنوان معاون وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران فعالیت میکرد.
کنارهگیری پاکنژاد از وزارت نفت در حالی رخ داده که محاصره دریایی ایالات متحده علیه ایران که از ۲۳ تیر ماه دور دوم آن آغاز شده است، صادرات نفت ایران را بهشدت کاهش داده است.
وزیر خزانهداری آمریکا روز نهم مهر اعلام کرد: «ایران در ماه سپتامبر صفر بشکه نفت خام روی نفتکشها بارگیری کرد» و افزود دولت دونالد ترامپ در حال قطع «حیاتیترین منبع درآمدی» جمهوری اسلامی است.
دادههای اولیهٔ ردیابی نفتکشها که بلومبرگ منتشر کرده و همچنین اطلاعات شرکتهای کپلر و ورتکسا نشان میدهد در سراسر ماه سپتامبر هیچ بارگیری نفت خامی از بنادر ایران ثبت نشده است.
اسکات بسنت هفته گذشته در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز اعلام کرد برآورد دولت آمریکا این است که حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت ایران همچنان در مسیر تحویل، عمدتاً به چین، قرار دارد و پس از تحویل این محمولهها تهران «چیزی برای تجارت در برابر هیچ چیز دیگری» نخواهد داشت.
محسن پاکنژاد ساعتی پیش از استعفا، بر اساس ویدئویی که رسانههای ایران منتشر کردند، گفت درآمد ناشی از نفت فروخته شده «وصول» میشود و این روند ادامه دارد.
سقوط صادرات نفت ایران بر اثر محاصره دریایی آمریکا در حالی رخ داده که آمار منتشر شده توسط مقامهای آمریکا و رسانهها و سازمانهای ردیابی کشتیرانی نشان میدهد طی هفتههای اخیر خروج نفت متعلق به سایر کشورهای خلیج فارس از تنگه هرمز و توسط خطوط لولهای که این آبراه را دور میزنند، بهشدت افزایش یافته و به میزان قبل از جنگ ۴۰ روزه نزدیک شده است.
روز جمعه نیز خبرگزاری رویترز به نقل از دادههای مؤسسات ردیابی و تحلیل بازار انرژی گزارش داد شمار محمولههای گاز طبیعی مایع (الانجی) که در ماه سپتامبر از تنگه هرمز خارج شدند، به بالاترین سطح ماهانه از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران رسیده است.
یک روز پیش از آن نیز شرکت ورتکسا خبر داد تعداد نفتکشهایی که پس از عبور از تنگه هرمز، محموله خود را در آبهای نزدیک عمان و امارات به کشتیهای دیگر منتقل میکنند، آنقدر افزایش یافته که ظرفیت این مناطق برای چنین عملیاتی تقریباً پر شده و به همین دلیل خلیج کاچ در ایالت گجرات هند به یکی از نقاط جایگزین برای انتقال کشتی به کشتی نفت خلیج فارس تبدیل شده است.
این در حالی است که علاوه بر ادامه محاصره دریایی ایران که توسط ارتش آمریکا اعمال میشود، وزارت خزانهداری این کشور نیز از ابتدای شهریور تشدید تحریمهای ایران را با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» آغاز کرده است.
در قالب همین طرح بود که ایالات متحده تمامی شرکتهای هواپیمایی ایران را تحریم کرد و در پی آن، از ابتدای مهر ماه شماری از کشورها اجازه ورود و خروج پروازهای ایرانی از فرودگاههای خود را ممنوع کردند.
مجموعه این اتفاقات به افزایش شدید نرخ تورم و سقوط ارزش پولی ملی ایران منجر شده و نرخ دلار در بازار آزاد ایران روز یکشنبه از مرز ۲۷۰ هزار تومان عبور کرد.
استعفای وزیر نفت و تعیین سرپرست در حالی رخ داده که در پی کشته شدن وزرای دفاع و اطلاعات کابینه مسعود پزشکیان در جریان جنگ ۴۰ روزه، این دو وزارتخانه نیز ماههاست بدون وزیر جدید و با سرپرست اداره میشوند.