اسرائیل و خاورمیانه چهارشنبهشب این هفته، ۲۴ دی، را در شرایطی سپری کردند که انتظارات دربارهٔ عملی شدن حملهٔ نظامی آمریکا به ایران، در حمایت از معترضان، به اوج خود رسیده بود.
پنجشنبهشب اما در حالی، بهدور از حملات هوایی گذشت که کاخ سفید تأیید کرد تماس تلفنی میان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در جریان بوده است.
به گفتهٔ کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، مطالبی که رسانههای آمریکایی و دیگران دربارهٔ ماهیت این گفتوگوها منتشر کردهاند، تنها گمانهزنی آنهاست و نه حقیقت ماجرا.
حال، در شرایطی که به نوشتهٔ سایت اکسیوس، داوید برنئا، رئیس موساد، راهی آمریکا شده و سناتور لیندزی گراهام، یکی از مهمترین حامیان ترامپ، در راه اسرائیل است، این پرسش مطرح است که افزون بر درخواستهای رهبران ترکیه و قطر از آمریکا برای خودداری از حمله به جمهوری اسلامی، آیا اسرائیل هم بهراستی مانع آغاز عملیات آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران شده یا حقیقت ماجرا متفاوت است.
در این میان، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، که مناسبات نزدیک خاص میان او و بنیامین نتانیاهو، با وجود جنگ چهار ساله روسیه در اوکراین، ادامه دارد، نقش میانجیگری خود میان اسرائیل و ایران را فعال کرده است.
اسرائیل نگران عواقب «عدم آمادگی کافی آمریکا» است؟
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس و شبکهٔ ۱۲ تلویزیون اسرائیل، روز جمعه ۲۶ دی خبر سفر رئیس موساد، از جمله برای دیدار با استیو ویتکاف، نمایندهٔ ویژهٔ آمریکا، را منتشر کرد و نوشت معلوم نیست دونالد ترامپ هم با برنئا ملاقات خواهد داشت یا نه.
راوید به نقل از یک «منبع اسرائیلی» دربارهٔ مکالمه تلفنی نتانیاهو–ترامپ در روز ۲۴ دی نوشت اسرائیل معتقد است طرح تهیهشدهٔ آمریکا برای هدف قرار دادن مراکز سرکوب و نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی، به اندازه کافی قدرتمند نبوده یا ممکن است در حدی که رژیم تهران را به میزان قابل توجهی تضعیف کند، کارساز نباشد.
به گفتهٔ راوید، با وجود تأخیری که ظاهراً در موعد حمله آمریکا به اهداف جمهوری اسلامی رخ داده، مقامات اسرائیلی همچنان معتقدند که چنین حملاتی در روزهای بعد محتمل است.
مفسرانی در شبکهٔ ۱۴ تلویزیون اسرائیل که حامیِ عمدهٔ بنیامین نتانیاهو هستند، تأکید دارند ادعای دیگری که در برخی رسانههای آمریکایی مطرح شده، مبنی بر اینکه گویا اسرائیل از آمادگی کافی برای مقابله با واکنش گستردهٔ نظامی جمهوری اسلامی برخوردار نبوده، «مهمل» است؛ زیرا ارتش اسرائیل از زمان کوتاهی پس از جنگ ۱۲روزه، خود را برای دور دیگری از درگیری گستردهٔ نظامی با جمهوری اسلامی آماده کرده است.
امیر بوخبوت، گزارشگر نظامی سایت «والانیوز»، تأکید دارد که ارتش اسرائیل سناریوهای مختلفی را که محور آنها حملات احتمالی ایران به اسرائیل پس از آغاز حملهٔ آمریکا به ایران باشد، بررسی کرده و آمادگیهای چندجانبه را تشدید کرده و حتی حملات احتمالی سایبری ایران را نیز در نظر گرفته است.
شبکهٔ ۱۳ تلویزیون اسرائیل پنجشنبهشب نیز با تأکید بر اینکه بحث حملهٔ آمریکا به ایران منتفی نیست، نوشت آمادهباش ارتش اسرائیل ادامه دارد؛ هماهنگی میان اسرائیل و آمریکا دربارهٔ حملهٔ احتمالی ایالات متحده به ایران در روزهای گذشته با شدت ادامه داشته و در شرایطی که نهادهای اطلاعاتی اسرائیل تشخیص دادهاند ابعاد اعتراضات ایران بر اثر شدت سرکوبگری جمهوری اسلامی کاهش یافته، مقامات سیاسی و امنیتی اسرائیل نیز مباحثات داخلی بیشتری درباره ایران و احتمالات پیش رو انجام دادهاند.
ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، روز ۲۵ دی پس از شرکت در نشستی با فرماندهان سامانههای رهگیری «پیکان» گفت: «ما آمادگیهای خود را مسئولانه هماهنگ میکنیم. ارتش محافظ شهروندان است».
ارتش اسرائیل نیز در دو هفتهٔ اخیر، پس از تحویل گرفتن سامانه جدید دفاع لیزری «پرتو آهنین»، تأکید دارد که در صورت روبهرو شدن کشور با حملات موشکی جمهوری اسلامی، قرار است این سامانه را به عنوان بخشی تازه از سامانههای دفاع چندلایهای به کار گیرد.
سرهنگ افی دفرین، سخنگوی ارتش اسرائیل، روز ۲۶ دی، برای سومین بار در سه روز، به مردم اسرائیل نسبت به آمادگی ارتش اسرائیل در صورت احتمال کشیده شدن پای اسرائیل به درگیری تازه با ایران اطمینان داد.
او گفت: «حس عدم اطمینان مردم را درک میکند... اما دستورالعملهای مرتبط با پشت جبهه فعلاً تغییری نکرده و در هر صورت، ارتش مردم را بهصورت شفاف و پیگیرانه در جریان خواهد گذاشت».
«بخت تازهای که به تلاش دیپلماتیک داده شده»
رون بنییشای، مفسر یدیعوت آحرونوت، معتقد است حملهٔ آمریکا به ایران لغو نشده و دلیل وقفه ایجادشده برای حمله، دادن فرصتی دوباره به تلاش دیپلماتیک میان آمریکا و جمهوری اسلامی است.
او روز ۲۶ دی نوشت آمریکا به این نتیجه رسیده که بهای حمله به ایران، شامل هدف قرار گرفتن پایگاههای آمریکا، صنعت انرژی در خلیج فارس و حمله به پشت جبهه اسرائیل، در شرایطی که میزان آمادگی نظامی آمریکا برای مقابله با وسعت این مخاطرات کافی نیست، ممکن است سنگینتر از سطحی باشد که واشینگتن پیشتر تصور کرده بود؛ و از اینرو تصمیم گرفته که به مسیر دیپلماتیک با ایران بازگردد.
به نوشتهٔ بنییشای، وفاداری دستگاه سرکوب رژیم ایران به علی خامنهای و «قلعوقمع وحشیانهٔ» اعتراضات مردم ایران موجب فروکش کردن ناآرامیهای آن کشور شده و کشتار خیابانی مشهود فعلاً در دو سه روز اخیر ظاهراً متوقف شده است؛ دستاویزی که ترامپ میتواند آن را نشان موفقیتِ تهدید خود علیه تهران به تصویر بکشد.
او تأکید دارد که دونالد ترامپ خواهان یک حملهٔ سریع و قدرتمند بود که تنها یک بار انجام شود یا در کوتاهمدت ادامه یابد و به نتیجه روشنِ سرنگونی رژیم ایران بینجامد؛ اما ژنرالهای پنتاگون نتوانستند چنین تضمینی به او بدهند.
بنییشای نوشت با این حال، حمله هنوز منتفی نیست و امور از این به بعد به مذاکرات دیپلماتیک احتمالی میان واشینگتن و تهران بستگی دارد و جزئیات را در روزهای آینده شاهد خواهیم بود.
ایتامار آیخنر، مفسر دیگر روزنامهٔ یدیعوت آحرونوت، شامگاه ۲۵ دی با توجه به گزارشهای متعدد و متناقض در اسرائیل و آمریکا دربارهٔ چرایی لغو یا تعلیق حملهٔ آمریکا، این احتمال را مطرح کرد که همه اینها ابهامآفرینی عامدانه برای غافلگیری باشد.
زمان کوتاهی پیش از حملهٔ اسرائیل به جمهوری اسلامی در ۲۳ خرداد امسال نیز رسانههای اسرائیل و آمریکا پر از گزارشهای متعددی شد که مدعی بروز اختلاف و دلخوری میان نتانیاهو و ترامپ بود؛ اما حمایت عملی آمریکا از حملهٔ اسرائیل، نادرستی آن گزارشها را نشان داد.
تکاپوی روسیه برای آرام کردن بحران
در وضعیت فعلی، کاخ کرملین تأیید کرد که پوتین و نتانیاهو بامداد ۲۶ دی گفتوگو کردند تا رئیسجمهور روسیه از «تشدید کوششهای سیاسی و دیپلماتیک» برای «تضمین ثبات و امنیت منطقه» حمایت کند.
ساعتی بعد، سخنگوی کرملین خبر داد که رئیسجمهور روسیه در همین روز با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، گفتوگو کرد.
روابط بنیامین نتانیاهو و ولادیمیر پوتین همواره بسیار نزدیک بوده و مدتِ طولانی پس از حمله روسیه به اوکراین، و با وجود درخواستهای ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، دولت اسرائیل حاضر نشد روسیه را تحریم کند یا به اوکراین تسلیحات و سامانههای دفاع هوایی منتقل کند.
شبکهٔ تلویزیونی «کان» ماه گذشته، در اوجِ «رزمایشهای موشکی» جمهوری اسلامی ایران، گزارش داده بود که پس از تماس نتانیاهو، پوتین پیام اسرائیل را به ایران رساند که به ورطهٔ یک سوءمحاسبه کشیده نشود؛ و در این تماسها توافق شد که طرفین از دست زدن به اقدامات غافلگیرکننده خودداری کنند.
