زنده پایان گفت‌و‌گوهای فنی در سوئیس؛ «تعهد» عمان به عبور بدون عوارضِ کشتی‌ها از تنگه هرمز

بهروز رضوی، مجری و صداپیشه پیشکسوت و از صداهای ماندگار رادیو و تلویزیون ایران، شامگاه یک‌شنبه ۲۴ خرداد درگذشت.

آقای رضوی از چندی پیش در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستانی در کرج بستری بود.

این هنرمند، همکاری خود را با رادیو در سال ۱۳۴۷ به‌عنوان گوینده آغاز کرد و در چند دهه گذشته صدای او در برنامه‌های مختلف رادیو و تلویزیون، هم‌چنین مستندهای تصویری و سریال‌های پربیننده شنیده شد.

مجموعه «مستند ایران» به کارگردانی حمید مجتهدی از جمله آثار این هنرمند است.

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرد که از آغاز سال جاری میلادی تاکنون، دست‌کم ۴۰ نفر در ایران به اتهام‌های مرتبط با «امنیت ملی» اعدام شده‌اند که در میان آن‌ها ۱۸ معترض نیز دیده می‌شود.

ولکر تورک روز دوشنبه ۲۵ خرداد افزود: «عمیقاً با مردم ایران احساس همدردی می‌کند؛ مردمی که میان جنگ و سرکوب بی‌رحمانه گرفتار شده‌اند».

به گفته گروه‌های حقوق بشری، ایران هر سال بیش از هر کشور دیگری، به‌جز چین، اقدام به اجرای حکم اعدام می‌کند.

تورک ابراز تأسف کرد که تهران پس از سرکوب مرگبار اعتراضات در دی‌ماه پارسال، هم‌زمان با جنگ خاورمیانه که در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند آغاز شد، سرکوب‌ها را تشدید کرده است.

او گفت: «مقامات دست به سرکوب شدید زده‌اند، هزاران نفر را بازداشت کرده و محدودیت‌های بیشتری بر فضای مدنی اعمال کرده‌اند».

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در بخش دیگری از اظهاراتش از اعلام توافق صلح میان ایالات متحده و ایران استقبال کرد و از همه طرف‌ها در منطقه خواست حداکثر خویشتنداری را رعایت کنند.

تورک گفت: «از اعلام این‌که ایالات متحده و ایران بر سر یک توافق صلح به تفاهم رسیده‌اند که شامل آتش‌بسی فوری و دائمی، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوبی برای ادامه مذاکرات است، استقبال می‌کنم».

او افزود: «در این مقطع حساس، روشن است که همه طرف‌ها باید حداکثر خویشتنداری را به خرج دهند و برای اجرای سریع و با حسن نیت توافق حاصل‌شده تلاش کنند».

این توافق، هرچند هنوز در حد یک چارچوب است، اما بزرگ‌ترین گشایش در مسیر حل‌وفصل جنگی به شمار می‌رود که از زمان آغاز آن با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند پارسال، هزاران کشته بر جای گذاشته و بازارهای انرژی را دچار آشفتگی کرده است.

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل همچنین نسبت به حملات اسرائیل به مناطق مسکونی و زیرساخت‌ها در لبنان و نیز حملات فرامرزی حزب‌الله ابراز نگرانی کرد.

او خواستار پایان فوری درگیری‌ها، خروج اسرائیل از خاک لبنان و انجام تحقیقات درباره موارد ادعایی نقض حقوق بین‌الملل از سوی همه طرف‌ها شد.

وزیر امنیت ملی اسرائیل روز دوشنبه توافق میان ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه، از جمله در لبنان، را تقبیح کرد و گفت که کشورش به این توافق متعهد نخواهد بود.

ایتامار بن‌گویر در کانال تلگرامی خود نوشت: «توافق ترامپ ما را متعهد نمی‌کند... ما طرف این توافق نیستیم. این توافق امنیت ما را تضمین نمی‌کند».

این نخستین واکنش رسمی یک مقام اسرائیلی به این توافق بود.

او افزود: «ما نباید به چیزی کمتر از برچیدن حزب‌الله رضایت دهیم. نباید حتی یک وجب از سرزمینی را که نیروهای ما تصرف کرده و از زیرساخت‌های تروریستی پاکسازی کرده‌اند، واگذار کنیم».

اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، نیز روز دوشنبه در بیانیه‌ای گفت اسرائیل از مناطقی که در لبنان تصرف کرده است عقب‌نشینی نخواهد کرد و اگر ایران به‌دلیل تحولات لبنان به اسرائیل حمله کند، اسرائیل پاسخ خواهد داد.

رئیس کمیسیون اروپا روز دوشنبه اعلام کرد که توافق میان ایالات متحده و ایران باید امکان «بازگشایی فوری» تنگه هرمز را فراهم کند.

اورسلا فون درلاین درباره این توافق که مقام‌های آمریکایی و ایرانی می‌گویند به آن دست یافته‌اند، افزود: «اولویت اکنون اجرای سریع و کامل آن از سوی همه طرف‌ها است».

او می‌گوید: «آزادی کشتیرانی باید بدون پرداخت عوارض و محدودیت دوباره برقرار شود. این امر برای ثبات منطقه و اقتصاد جهانی ضروری است. همچنین راه را برای مذاکرات گسترده‌تر درباره صلح و امنیت در خاورمیانه باز می‌کند».

رئیس کمیسیون اروپا همچنین اظهار داشت که برقراری صلح در خاورمیانه «تا زمانی که لبنان در آتش می‌سوزد» امکان‌پذیر نیست.

او گفت: «اروپا بار دیگر از همه طرف‌ها می‌خواهد به حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان احترام بگذارند و یک آتش‌بس واقعی را اجرا کنند».

خبرگزاری بلومبرگ با اشاره به توافق میان ایران و آمریکا، نوشته که اگرچه یکی از اهداف آن بازگشایی تنگه هرمز است اما مالکان کشتی‌ها و تجار با «احتیاط و تردید» به این موضوع نگاه می‌کنند.

بر اساس این گزارش، «تقریباً همه آن‌ها می‌گویند برای ارزیابی امکان عبور ایمن کشتی‌ها، پس از ماه‌ها تلاش‌های نافرجام، به جزئیات بیشتری نیاز دارند».

به نوشته بلومبرگ، شرکت‌هایی که نفت خام و گاز را در سراسر جهان جابه‌جا می‌کنند، همچنان این پرسش را مطرح می‌کنند که بازگشایی تنگه هرمز که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفته است روز جمعه انجام خواهد شد، در عمل چه معنایی خواهد داشت.

بر اساس داده‌های کپلر که بلومبرگ به آن استناد کرده، نزدیک به ۶۰۰ کشتی هنوز در خلیج فارس مانده‌اند و آماده خروج‌اند. بیش از ۳۰۰ کشتی خالی نیز در سوی دیگر تنگه، در دریای عمان، منتظرند تا در صورت بازگشایی مسیر وارد خلیج فارس شوند و بارگیری کنند.

این گزارش حاکی است پیش از جنگ، به‌طور میانگین روزانه ۱۳۵ نفتکش از هرمز عبور می‌کردند، و اگر فقط همان ۶۰۰ کشتیِ منتظر خروج در نظر گرفته شوند، حتی در ظرفیت عادیِ پیش از جنگ هم تخلیه این صف بیش از چهار روز زمان می‌برد. اگر کشتی‌های خالیِ منتظر ورود هم اضافه شوند، این عدد در حالت نظری به حدود یک هفته می‌رسد.

مو یو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت کپلر، می‌گوید: «زمان‌بندی‌های بسیار زیادی در این روند وجود دارد و من نمی‌دانم آیا توالی مشخصی برای اجرای همه این مفاد وجود دارد یا نه. در این بازه‌های زمانی اتفاقات زیادی ممکن است رخ دهد و اگر ایران احساس کند آمریکا یا اسرائیل اقدامی مغایر با توافق انجام داده‌اند، ممکن است دوباره تنگه را ببندد».

بلومبرگ نوشته با توجه به محدود بودن اطلاعات موجود، در ساعات پس از انتشار این خبر فعالیت چندانی در تنگه مشاهده نشد؛ تنها یک نفتکش گاز طبیعی مایع به نام «دیشا» برای آزمایش شرایط، وارد شاخه شرقی تنگه هرمز به سمت دریای عمان شد.

بر اساس این گزارش، از نظر تئوری، یک توافق صلح، حتی اگر موقت باشد، می‌تواند میلیون‌ها بشکه نفت را که ماه‌ها در خلیج فارس محبوس مانده‌اند آزاد کند. اما در عمل، موانع متعددی همچنان وجود خواهد داشت؛ از مشکلات ساده‌ای مانند نیاز به پاک‌سازی بدنه کشتی‌ها از صدف‌ها و رسوبات دریایی گرفته تا اطمینان از آمادگی خدمه برای حرکت بدون اتکا به سامانه‌های ناوبری الکترونیکی.

بلومبرگ می‌گوید مسئله امنیت همچنان مهم‌ترین «نگرانی» است؛ چراکه برخی توافق‌های اعلام‌شده در ماه‌های گذشته در نهایت به شلیک نیروهای ایرانی به سوی کشتی‌ها یا توقیف شناورها منجر شده است. همچنین درباره وجود مین‌های دریایی در تنگه نیز ابهام وجود دارد و به همین دلیل تعیین مسیرهای ایمن و پوشش بیمه‌ای اهمیت حیاتی پیدا کرده است.

شرکت‌های بزرگ کشتیرانی ژاپنی که از نخستین شرکت‌هایی بودند که به این توافق واکنش نشان دادند، هشدار دادند که ناوبری ایمن تنها پس از نهایی شدن جزئیات امکان‌پذیر خواهد بود.

دلار آمریکا روز دوشنبه در برابر ارزهای اصلی جهان به پایین‌ترین سطح خود در ۱۰ روز گذشته رسید؛ چراکه به نوشته رویترز، توافق اولیه برای پایان دادن به جنگ میان آمریکا و ایران باعث سقوط قیمت نفت و افزایش تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های پرریسک‌تر شده است.

مقام‌های آمریکایی و ایرانی روز یکشنبه اعلام کردند که بر سر چارچوبی برای توافق به منظور پایان دادن به جنگ، توقف محاصره ایران از سوی آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز به توافق رسیده‌اند. با این حال بازارها همچنان با احتیاط عمل می‌کنند؛ زیرا در انتظار جزئیات بیشتر هستند و سرنوشت برنامه هسته‌ای ایران به مذاکرات بعدی موکول شده است.

همزمان، با کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی‌های تورمی، تقاضا برای دلار به‌عنوان یک دارایی امن نیز کاهش یافت.
یورو تا ۰.۵ درصد افزایش یافت و به ۱.۱۶۲۲ دلار رسید و پوند بریتانیا نیز با رشد ۰.۴ درصدی به ۱.۳۴۵۹ دلار صعود کرد.

دلار استرالیا که به تغییرات ریسک‌پذیری بازار حساس است، هم با رشد نزدیک به ۰.۷ درصدی به ۰.۷۰۸۷ دلار رسید و دلار نیوزیلند نیز با افزایش ۰.۶ درصدی در سطح ۰.۵۸۶۳ دلار معامله شد.

شاخص دلار آمریکا که ارزش این ارز را در برابر سبدی از ارزها از جمله ین ژاپن و یورو می‌سنجد، با ۰.۱ درصد کاهش به ۹۹.۳۹۵ رسید که ضعیف‌ترین سطح آن از ۵ ژوئن تاکنون محسوب می‌شود.

خبرگزاری فرانسه به نقل از استراتژیست‌های ارشد بازار نوشته: «بازارها فعلاً در حالت انتظار و مشاهده قرار دارند تا ببینند تنگه هرمز با چه سرعتی واقعاً بازگشایی می‌شود و بازگشت جریان صادرات نفت به وضعیت عادی چقدر زمان خواهد برد. قطعاً این روند تا چند ماه طول خواهد کشید.»

در همین حال، ین ژاپن تا سطح ۱۶۰.۲۲۵ در برابر دلار تضعیف شد و همچنان در محدوده ۱۶۰ در نوسان است؛ سطحی که از نظر بسیاری از معامله‌گران، مرز حساس برای احتمال مداخله رسمی دولت و بانک مرکزی ژاپن در بازار ارز به شمار می‌رود.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا می‌گوید توافق اعلام‌شده میان ایالات متحده و ایران می‌تواند یک «پیشرفت بالقوه مهم» در پایان جنگ باشد و اتحادیه اروپا اکنون بررسی خواهد کرد که چگونه می‌تواند در مرحله بعدی این روند مشارکت داشته باشد.

کایا کالاس پیش از نشست وزیران امور خارجه ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا در بروکسل، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از اهرم‌های اقتصادی گرفته تا تخصص هسته‌ای و روابط دیرینه با شرکای خود در منطقه خلیج فارس، اتحادیه اروپا آماده است تا در دستیابی به یک راه‌حل پایدار نقش‌آفرینی کند».

او افزود که اتحادیه اروپا آمادگی دارد از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های خود برای کمک به حل‌وفصل پایدار این بحران استفاده کند.

رئیس شورای اتحادیه اروپا روز دوشنبه از توافق میان ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه استقبال کرد و افزود که این اتحادیه آماده است در تدوین راهبردی برای «صلحی پایدار» مشارکت کند.

آنتونیو کاستا در شبکهٔ ایکس نوشت: «منتظر پایان این جنگ پرهزینه و بازگشت کامل آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز هستم».

او نوشت: «اکنون باید سلاح‌ها خاموش شوند و اختلافات باقی‌مانده مطابق با حقوق بین‌الملل از راه‌های مسالمت‌آمیز حل‌وفصل شوند. اتحادیه اروپا آماده است در پیشبرد یک راهبرد جامع برای دستیابی به صلحی پایدار در سراسر خاورمیانه مشارکت کند».

یک مقام آمریکایی در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان، ادعای ایران مبنی بر دریافت میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده پیش از آغاز دورهٔ برنامه‌ریزی‌شدهٔ ۶۰ روزهٔ مذاکرات پس از امضای توافق در روز جمعه را رد کرد.

این مقام که نام او ذکر نشده روز یک‌شنبه به شبکهٔ خبری سی‌ان‌ان گفت: «این موضوع کاملاً نادرست است. این توافق بر پایهٔ اجرای تعهدات است و هیچ‌یک از دارایی‌های مسدودشده بدون اجرای تعهدات ایران آزاد نخواهد شد.»

این واکنش پس از آن مطرح شد که کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجهٔ ایران، گفت مرحلهٔ بعدی مذاکرات منوط به آن است که واشینگتن ابتدا چند تعهد، از جمله آزادسازی دارایی‌های مسدودشدهٔ ایران در خارج از کشور، را اجرا کند.

یک مقام آمریکایی که نامش ذکر نشده به شبکه خبری سی‌ان‌ان گفت ارتش آمریکا دستورالعملی دریافت کرده است که در صورت امضای توافق با ایران، محاصرهٔ دریایی آمریکا در تنگه هرمز را روز جمعه لغو کند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز یک‌شنبه اعلام کرد که پس از دستیابی به توافق با تهران، «رفع فوری محاصرهٔ دریایی ایالات متحده» علیه بنادر ایران را مجاز می‌داند. او سپس گفت: «با بازگشایی تنگه پس از امضای توافق در روز جمعه، برای پاکسازی مین‌ها، نفت بار دیگر از هر دو سو برای منطقه و جهان جریان خواهد یافت.»

ترامپ در اواسط آوریل، حدود شش هفته پس از آغاز جنگ، دستور برقراری این محاصره را صادر کرده بود.

این مقام آمریکایی به سی‌ان‌ان گفته است که «این، برداشت و برنامهٔ فعلی دولت آمریکا است، اما ممکن است تا روز جمعه شرایط تغییر کند.»