ایران می‌گوید شروع مذاکره برای توافق نهایی با آمریکا منوط به اجرای بندهای تفاهم است

دونالد ترامپ می‌گوید اگر از توافق رضایت نداشته باشد و ایران رفتارش را اصلاح نکند، بار دیگر ایران را بمباران خواهد کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا که روز چهارشنبه ۲۹ خرداد در نشستی خبری همراه با عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، در حاشیه نشست رهبران گروه ۷ در فرانسه صحبت می‌کرد، گفت: «این فقط یک یادداشت تفاهم است. اگر از آن راضی نباشم و رفتارشان را اصلاح نکنند، دوباره به سمت آن‌ها شلیک می‌کنیم و روی سرشان بمب می‌اندازیم.»

دونالد ترامپ همچنین گزارش‌ها دربارهٔ سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری این کشور در ایران بر اساس تفاهم‌نامه را نادرست خواند، اما گفت که آمریکا مانع سرمایه‌گذاری دیگر کشورها در ایران نخواهد شد.

متن تفاهم‌نامه هنوز به‌طور رسمی منتشر نشده، اما بر اساس یکی از بندهای متنی که برخی رسانه‌های آمریکایی منتشر کرده‌اند، چنین ذکر شده که «ایالات متحده متعهد می‌شود همراه با شرکای منطقه‌ای خود، طرحی جامع و مورد توافق دو طرف برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین کند و تأمین مالی دست‌کم ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین نماید. سازوکار اجرای این طرح، به عنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین خواهد شد».

رئیس‌جمهور آمریکا همچنین گفت در متن تفاهم‌نامه گفته نشده است که آمریکا پولی به ایران پرداخت می‌کند و وجود بندی دربارهٔ رفع فوری تحریم‌های ایران در متن تفاهم‌نامه را نیز رد کرد.

در متن منتشرشده در رسانه‌های آمریکایی، که صحت آن هنوز مورد تأیید قرار نگرفته، آمده است که «ایالات متحده متعهد می‌شود بر اساس جدول زمانی مورد توافق در توافق نهایی، همهٔ انواع تحریم‌های اعمال‌شده علیه جمهوری اسلامی ایران را لغو کند؛ از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل و شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همچنین تمامی تحریم‌های یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه».

ایران و آمریکا ۲۴ خرداد ماه تفاهم‌نامه برای پایان جنگ را به‌صورت دیجیتالی امضا کردند و قرار است روز جمعه ۲۹ خرداد در سوئیس به‌صورت حضوری آن را امضا و متن آن را رونمایی کنند.

مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، می‌گوید توافق میان آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ خاورمیانه، می‌تواند «تغییردهندۀ بازی» در منطقه و فراتر از آن باشد.

کارنی در سومین روز نشست رهبران گروه ۷ در شهر اویان فرانسه، به خبرنگاران گفت باوجود «خطراتی» که وجود دارد، «این توافق باید به اجرا درآید».

او افزود: «نفسِ وجود این توافق ــ و این واقعیت که کشورهای زیادی در تدوین آن مشارکت داشته‌اند و در موفقیت آن ذی‌نفع هستند ــ خود موجب ایجاد پیامدهای جانبی مثبت خواهد شد.»

رهبران گروه ۷ در بیانیه‌ای مشترک در اواخر روز سه‌شنبه اعلام کردند به‌دنبال این توافق، «پیشرفت مهم و فرصتی» در خاورمیانه به وجود آمده است.

آن‌ها افزودند که این یادداشت تفاهم «فرصتی تاریخی برای جلوگیری از دستیابی ایران به هرگونه سلاح هسته‌ای و مقابله با تهدیدهای مرتبط با فعالیت‌های منطقه‌ای و موشک‌های بالستیک آن فراهم می‌کند.»

پاپ لئو چهاردهم، رهبر کاتولیک‌های جهان، از گزارش‌ها درباره توافق میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده استقبال کرد.

او روز چهارشنبه ۲۶ خرداد این توافق را نتیجه «تلاش‌های امیدبخش در گفت‌وگو و مذاکره» دانست.

پاپ لئو با تمجید از این توافق موقت برای پایان دادن به جنگ منطقه‌ای در خاورمیانه، گفت «خدا را شکر» که این دو قدرت قرار است روز جمعه این توافق را رسمی کنند.

او در اظهارات اخیرش گفت امیدوار است این توافق برای همیشه به این درگیری پایان دهد و افزود: «هنوز چندین موضوع برای حل‌وفصل باقی مانده است، اما همیشه بهتر است این کار از طریق گفت‌وگو و مذاکره انجام شود، نه با بازگشت به جنگ.»

اظهارات پیشین پاپ لئو مبنی بر انتقاد از جنگ ایران موجب خشم دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا شده بود.

رهبر کاتولیک‌های جهان روز ۱۸ فروردین گفته بود که تهدیدهای شدیداللحن رئیس جمهور آمریکا علیه مردم ایران «غیرقابل‌قبول» است.

این اظهارنظر کم‌سابقه پاپ لئو ساعاتی پس از آن مطرح شد که رئیس‌جمهور آمریکا با اشاره به ایران گفت که «یک تمدن کامل امشب از بین خواهد رفت»، سخنانی که واکنش‌های زیادی در جهان برانگیخت و بسیاری از کارشناسان آن را تهدید به نسل‌کشی یا دست‌کم جنایت جنگی تعبیر کردند.

رئیس‌جمهور آمریکا در پیام خود همچنین گفته بود که «اگر من در کاخ سفید نبودم، لئو هم در واتیکان نبود. متأسفانه ضعف لئو در برابر جرم و جنایت و سلاح‌های هسته‌ای برای من قابل قبول نیست».

اشاره ترامپ به پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی است که او بارها گفته بود تهران باید از این نوع فعالیت‌های خود دست بردارد.

بیشتر در این باره:

پاسخ پاپ لئو چهاردهم به انتقاد ترامپ: ترسی از دولت ترامپ ندارم

در ادامهٔ روند کاهشی قیمت ارزهای خارجی در بازار آزاد ایران، صبح روز چهارشنبه ۲۷ خرداد قیمت هر دلار آمریکا به حدود ۱۵۳ هزار تومان رسید و قیمت سکه طلا هم در محدوده ۱۶۰ میلیون تومان اعلام شد.

از زمان اعلام توافق ایران و آمریکا برای پایان جنگ، قیمت ارزهای خارجی و سکه طلا در بازار آزاد ایران شاهد کاهش قابل توجهی بوده است.

قیمت دلار آمریکا که در مقطعی تا ۱۹۰ هزار تومان بالا رفته بود، تا کنون حدود ۲۰ درصد کاهش پیدا کرده است.

قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز صبح روز چهارشنبه به ۱۵ میلیون و ۷۶۷ هزار تومان و «سکه امامی» نیز به ۱۵۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان کاهش یافت.

در مقابل، شاخص بازار سهام بورس تهران از زمان اعلام توافق رشد چشمگیری داشته و روز چهارشنبه با ثبت رکوردی تازه به بیش از ۵ میلیون و ۱۰۰ هزار واحد رسید.

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ایران می‌گوید بعد از شروع حملات آمریکا و اسرائیل در جنگ ۴۰ روزه، «مجوز انتقال و گسترش استقرار ۳۶ هواپیما» در فرودگاه‌های خارجی صادر شد که «بخشی از آن‌ها با موفقیت اجرایی شد».

ابوذر شیرودی با این حال به‌طور دقیق مشخص نکرد که چه تعدادی از این هواپیماها و در فرودگاه‌های کدام کشورها مستقر شدند.

اواسط اردیبهشت‌ماه، شبکه تلویزیونی «سی‌بی‌اس» به نقل از مقام‌های آمریکایی، گزارش داد که هواپیماهای ایران، در میانهٔ جنگ، در یک پایگاه نظامی در نزدیکی شهر راوِلپندی پارک شده بودند.

بر اساس این گزارش، با استقرار هواپیماهای ایران در پایگاه «نور خان» در پاکستان، پاکستان عملاً از این ناوگان در برابر حملات آمریکا حفاظت کرده است.

وزارت خارجه پاکستان روز ۲۲ اردیبهشت با انتشار بیانیه‌ای گزارش سی‌بی‌اس را «گمراه‌کننده و اغراق‌آمیز» خواند، اما اصل گزارش یعنی حضور هواپیماهای ایران در پایگاه هوایی نورخان را تکذیب نکرد.

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری روز سه‌شنبه ۲۶ خرداد در بخش دیگری از اظهاراتش گفت که آمریکا و اسرائیل از همان ابتدای جنگ ۴۰ روزه قصد داشتند زیرساخت‌های هوانوردی ایران را هدف قرار دارند و «نخستین نشانه این رویکرد، حمله به هواپیمای ایرباس جمهوری اسلامی ایران در فرودگاه بوشهر بود».

او افزوده که پس از آغاز حملات، علاوه بر اجرای طرح توقف عملیات پروازی، «پروازهای عبوری نیز به مسیرهای جایگزین در کشورهای همسایه منتقل شدند».

رئیس سازمان هواپیمایی کشوری افزوده که این حملات موجب شد که با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح و بخش پدافندی کشور، تصمیم به «پراکندگی» ناوگان هوایی گرفته شد.

بر اساس اظهارات او، «در این راستا ۱۳۳ جابه‌جایی هواپیما از فرودگاه‌های امام خمینی و مهرآباد به فرودگاه‌های امن‌تر انجام شد.»

رئیس دانشگاه صنعتی شریف می‌گوید در جنگ ۴۰ روزه، حدود هشت هزار میلیارد تومان به تجهیزات و زیرساخت‌های فناوری این دانشگاه خسارت وارد شده و مبلغ اختصاص‌یافته از سوی دولت برای بازسازی تنها یک‌چهارم منابع مورد نیاز این دانشگاه را پوشش می‌دهد.

مسعود تجریشی روز چهارشنبه ۲۷ خرداد گفت: «بخش قابل توجهی از امکانات فناورانهٔ دانشگاه از بین رفته و در حال حاضر دانشگاه با حداقل امکانات به ارائهٔ خدمات ادامه می‌دهد، به‌گونه‌ای که برخی خدمات از جمله زیرساخت‌های هوش مصنوعی در دسترس نیست و ظرفیت محاسبات سریع نیز به حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است.»

رئیس دانشگاه شریف همچنین گفت ایستگاه اصلی گاز دانشگاه از مدار خارج شده و برآوردها نشان می‌دهد که بازسازی آن، پس از تحویل زمین و انجام سفارش‌های مورد نیاز، بیش از سه ماه زمان خواهد برد.

این در حالی است که به‌گفتهٔ تجریشی، وزارت علوم تنها دو هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان منابع مالی برای جبران خسارت به این دانشگاه اختصاص داده که فقط حدود یک‌چهارم منابع مورد نیاز دانشگاه را پوشش می‌دهد.

رئیس دانشگاه شریف پیش‌بینی کرد طی یک سال آینده حدود ۲۵ درصد از خدمات و امکانات از دست‌رفته در جنگ بازیابی شود.

دانشگاه شریف در جریان جنگ اخیر روز ۱۷ فروردین هدف حملات هوایی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت. بر اساس گزارش‌ها، در این حمله مرکز محاسبات دانشگاه صنعتی شریف که در حوزهٔ فناوری اطلاعات و ارتباطات فعالیت می‌کند، بمباران و نابود شد.

شبکه خبری ان‌بی‌سی به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد که حکومت ایران پس از اعلام توافق با آمریکا برای پایان جنگ، به سمت کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز چندین پهپاد پرتاب کرده است.

این مقام آمریکایی که نام و سمتش اعلام نشده، گفت که ارتش آمریکا این پهپادها را قبل از این‌که بتوانند کشتی‌های تجاری و خدمهٔ نظامی آمریکایی در منطقه را تهدید کنند، سرنگون کرده است.

به‌ادعای این مقام آمریکایی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از زمان امضای دیجیتالی یادداشت تفاهم در روز یکشنبه، هر شب چندین پهپاد شلیک کرده است. بر اساس این گزارش، ارتش آمریکا همچنان در هماهنگی با شرکت‌های کشتیرانی برای پشتیبانی از کشتی‌هایی است که در تنگه هرمز رفت‌وآمد می‌کنند.

حکومت ایران هنوز واکنشی به این گزارش نشان نداده است، اما در دو شب اخیر گزارش‌های پراکنده و تأییدنشده‌ای از شنیده شدن صدای انفجار در نزدیکی تنگه هرمز منتشر شده بود.

نخستین نفتکش‌های حامل نفت خام ایران از زمان آغاز محاصرۀ دریایی آمریکا، از تنگۀ هرمز خارج شدند. این موضوع را صبح چهارشنبه یکی از وب‌سایت‌های ردیابی کشتی‌ها اعلام کرد.

این در حالی‌است که قرار است روز جمعه، دو روز دیگر، نمایندگان ارشد ایران و آمریکا در سوئیس توافق اولیه با هدف پایان جنگ را امضا کنند.

وبسایت «تنکر ترکِرز» (Tanker Trackers) که ذخیره و حمل‌ونقل محموله‌های نفتی را دنبال می‌کند، بر اساس داده‌های دیجیتال منطبق با تصاویر ماهواره‌ای، «اولین صادرات نفت خام ایران در دو ماه اخیر» را تأیید کرده است.

«تنکر ترکرز» با انتشار مطلبی در شبکه ایکس نوشت: «دست‌کم دو نفتکش شرکت ملی نفتکش ایران، شامل دو سوپرتانکر بسیار بزرگ حمل نفت خام به نام‌های «دیونا» و «هیرو ۲» با عبور از منطقۀ محاصرۀ دریایی نیروی دریایی ایالات متحده، در مجموع ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه نفت خام ایران را از پایانه‌های این کشور بارگیری کرده و به سمت مقاصد خود در حرکتند».

این شرکت سپس از عبور سومین نفتکش ایرانی از محدودۀ محاصره دریایی آمریکا هم خبر داد.

دولت ایالات متحده در سندی که به رویت خبرگزاری فرانسه رسیده، تأیید کرده که در جریان حملاتش به ایران، از ابزار هوش مصنوعی ایلان ماسک، موسوم به «گروک» استفاده کرده است.

در آستانۀ آغاز جنگ آمریکا و ایران، پس از آن‌که شرکت آنتروپیک حاضر نشد مجوز استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی‌اش برای استفاده در حملات کاملاً خودکار، یا نظارت گسترده بر شهروندان آمریکا را به دولت ایالات متحده بدهد، کاخ سفید قراردادش با این شرکت را لغو کرد.

پنتاگون سپس برای پیگیری برنامه‌هایش در زمینۀ استفاده از هوش مصنوعی به سراغ رقیبان آنتروپیک رفت؛ از جمله گوگل، اوپن اِی‌آی، و اِکس‌اِی‌آی.

در گوگل بیش از ششصد تن از کارکنان از شرکت خواستند که ابزار هوش مصنوعی را برای عملیات طبقه‌بندی‌شده در اختیار ارتش قرار ندهد. سایر شرکت‌ها هم دربارۀ تهدیدات ناشی از استفادۀ نظامی از هوش مصنوعی ابراز نگرانی جدی کردند.

حرکت ارتش آمریکا به سمت توسعۀ هوش مصنوعی اختصاصی‌اش، بیش از زمان پیش‌بینی‌شده طول کشیده و فروردین‌ماه گذشته، دولت ناچار شد اذعان کند که همچنان از ابزار «کلاود» در جنگ ایران استفاده می‌کرده است.

رهبران گروه ۷ چارچوب توافق میان ایالات متحده و ایران را «فرصتی تاریخی» برای ممانعت از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای می‌بینند.

این موضوع در بیانیه‌ای که از طرف اعضای گروه در نخستین ساعات بامداد چهارشنبه ۲۷ خردادماه منتشر شد،‌ آمده است.

سران هفت کشور دموکراتیک صنعتی در این بیانیه می‌گویند توافق بین واشینگتن و تهران، که قرار است روز جمعه در مراسمی رسمی در سوئیس به امضای نمایندگان ارشد دو کشور برسد، می‌تواند «برای همۀ منطقه صلح و آرامش را به ارمغان بیاورد».

سران این کشورها با تأکید بر حمایت‌شان از اجرای مفاد توافق،‌ از آمادگی برای کمک به تسهیل این روند خبر دادند.

در این بیانیه در مورد تنگۀ هرمز هم آمده که «حق تردد آزادانه بدون مانع و نیاز به پرداخت عوارض، زیربنای تجارت بین‌المللی است».

رهبران گروه هفت در بیانیه خود بر نیاز به ادامۀ مذاکرات برای رسیدن به «یک توافق دیپلماتیک جامع و خدشه‌ناپذیر» با هدف مقابله با «تهدیدات ایران در منطقه و فراتر از آن» و حصول اطمینان از اینکه «ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت» هم تأکید کرده‌اند.

سران این گروه در مورد درگیری میان اسرائیل و گروه حزب‌الله لبنان هم،‌ ضمن تأکید بر حمایت از تلاش‌های رهبری سیاسی لبنان برای خلع سلاح حزب‌الله از طریق «یک آتش‌بس فوری و محکم»، خواستار حفظ یکپارچگی سرزمینی لبنان «با تضمین‌های امنیتی مناسب و بین‌المللی» شدند.

رهبران ایالات متحده، فرانسه، آلمان، بریتانیا، ایتالیا، کانادا و ژاپن به همراه نمایندگان اتحادیه اروپا در نشست گروه ۷ که در شهر اِویان فرانسه برگزار شد، حضور داشتند.