تقی رحمانی: جمهوری اسلامی مجبور به داشتن دستاورد اقتصادی در این جنگ است
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در تازهترین اظهارنظر خود در مورد جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، شرایط پایان جنگ را «تضمین عدم تکرار حمله» و نیز «پرداخت غرامت» اعلام کرده است.
چه چیزی باعث شده است که حکومت ایران چنین شرایطی را مطرح کند؟ آیا مانند دوران جنگ با عراق مطرح کردن خواستههای غیرقابل تحقق، به معنی ادامه وضعیت جنگی است؟
در این زمینه با تقی رحمانی، فعال سیاسی مقیم فرانسه، گفتوگو کردهایم و در ابتدا این پرسش را مطرح کردیم که آیا شرایط جنگی دههٔ ۶۰، با شرایط جنگی کنونی قابل مقایسه است؟ و وضعیت داخلی کشور چه نقشی در شرایط مطرحشده از سوی جمهوری اسلامی دارد؟
درخواست مای ساتو برای کاهش حملات نظامی و رسیدگی به سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوقبشر سازمان ملل در امور ایران، در نشست شورای حقوقبشر سازمان ملل درباره این کشور، خواستار توقف حملات نظامی و رسیدگی به سرکوب خشونتبار اعتراضهای دیماه ۱۴۰۴ شد.
خانم ساتو روز دوشنبه ۲۵ اسفند گفت: «مردم ایران سطح زیادی از خشونت و فقدان را تحمل کردهاند. اول یک تشدید تنش نظامی همراه با محدودیت و بعد یک اعتراضات سراسری که با سرکوب مرگبار و بازداشت گسترده همراه بود. و قبل از اینکه آنها بتوانند نفس بکشند یک حمله نظامی دیگر.»
او افزوده که مردم ایران «کشته شدند، بازداشت شدند، بیجا شدند و ارتباطشان با دنیا قطع شده است. آنها بین تحریم و خفقان بیامان گرفتار شدند. خشونت و مرگ زیادی وجود داشته است.»
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل خواستار توجه به مردم ایران به عنوان محور هر راهحلی شد و ضمن درخواست برای توقف جنگ، گفت: «همه طرفها باید فوراً گفتوگوی دیپلماتیک را از سر بگیرند. هر مسیری باید حقوق بشر، خواستۀ مردم ایران و پاسخگویی کامل درباره نقض قوانین بینالمللی از سوی همه طرفها را در نظر بگیرد.»
مای ساتو در عین حال تأکید کرد که پس از پایان جنگ، «جامعه بینالمللی نباید نگاهش را از آنچه در اعتراضهای دی ماه و سرکوب مرگبار آن رخ داد، برگرداند». او گفت: «مردم ایران در رسیدن به آیندهای دیگر و ایجاد تغییر بنیادین متحد هستند. آنها تلاش خود در تعیین سرنوشتشان را نمایش دادهاند. این باید محور هر راهحلی باشد.»
در این نشست سارا حسین، رئیس کمیته حقیقتیاب سازمان ملل نیز با ارائه شرحی از شدت سرکوب اعتراضات دیماه ازجمله کشته شدن بیش از هفت هزار نفر بر اساس گزارشهای نهادهای حقوقبشری و بازداشت گسترده معترضان و کادر درمان و هجوم به بیمارستانها، گفت: «عدالت را نمیشود از طریق جنگ ایجاد کرد.»
به گفته او «مردم ایران بین یک کارزار نظامی گسترده از یک سو و دولت خودشان با سابقۀ طولانی سرکوب از سوی دیگر، گرفتار شدهاند.»
تحلیلی از مشاور ارشد ترامپ دربارۀ «نقش» ایران در افزایش قیمت جهانی نفت
پیتر ناوارو، رئیس دفتر سیاست تجاری و تولید کاخ سفید، میگوید رفع تهدید جمهوری اسلامی میتواند باعث کاهش قابل توجه قیمت نفت خام شود، چراکه به باور او، تهدید حکومت ایران با ایجاد پدیدهای تحت عنوان «حق بیمه ریسک ترس»، برای دههها موجب افزایش قیمت جهانی نفت شده است.
خبرگزاری رویترز نوشته این مشاور ارشد کاخ سفید در گزارشی که قرار است روز دوشنبه ۲۵ اسفند منتشر شود، این موضوع را بیان کرده که رویترز پیشنویس آن را مشاهده کرده است.
پیتر ناوارو مشاور اقتصادی و تجاری دونالد ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری او نیز بود. ناوارو همواره از حامیان اصلی سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی بوده است.
در این گزارش ۱۳ صفحهای آمده که تنشها با ایران باعث «افزایش ۵ تا ۱۵ دلار به ازای هر بشکه به قیمت نفت خام جهانی» شده، چرا که بازارها ریسک حملات یا اختلالها در مسیر حیاتی عبور نفت، یعنی تنگه هرمز، را در قیمتگذاری لحاظ میکنند.
حملات آمریکا و اسرائیل به ایران باعث افزایش قیمت نفت و بنزین در بازار جهانی شده و مصرفکنندگان آمریکایی را تحت فشار قرار داده است.
اما گزارش تحلیلی ناوارو با بیان اینکه ریسکهای ژئوپلیتیک ایران بهطور مصنوعی قیمت نفت را بالا برده، اقدام تهاجمی علیه تهران را به عنوان یک «مزیت اقتصادی بلندمدت» توجیه میکند.
بر اساس این گزارش، کاهش توانایی ایران در تهدید زیرساختهای انرژی منطقه یا مسیرهای حملونقل نفت، میتواند «حق بیمه ژئوپلیتیک» موجود در قیمتها را کاهش دهد یا حذف کند.
او پیشبینی کرده که با رفع خطر ایران، «احتمالاً قیمت نفت به سطح تعادل بازمیگردد و ممکن است با توجه به شرایط فعلی عرضه، به زیر ۶۰ دلار به ازای هر بشکه برسد».
ناوارو تخمین زده است که «ریسکهای مرتبط با ایران طی سالهای گذشته باعث شدهاند قیمت نفت هفت تا ۲۱ درصد بالاتر از سطح واقعی باشد و ...طی ۲۵ سال، اثر اقتصادی تجمعی این ریسکها میتواند بیش از ۱۰ تریلیون دلار باشد، تقریباً برابر با مجموع تولید سالانه آلمان و ژاپن.»
با این حال رویترز نوشته نتیجهگیری این گزارش با شک و تردید کارشناسان بازار انرژی روبهرو شده است.
از جمله اد هیرز، اقتصاددان انرژی در دانشگاه هوستون، میگوید هیچ مدرک قابل تأییدی برای اثبات وجود چنین «حق بیمه ریسک ترس» وجود ندارد و این گزارش هزینههای احتمالی اقدام نظامی علیه ایران را در نظر نگرفته است.
ادعای ارتش اسرائیل: هواپیمای علی خامنهای را در مهرآباد منهدم کردیم
اسرائیل مدعی شد هواپیمای علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، را به عنوان یک «دارایی راهبردی» در فرودگاه «مهرآباد» تهران «منهدم» کرده است.
رادیو فردا در شرایط جنگی و قطع اینترنت، قادر به راستیآزمایی این ادعا نیست. رسانههای ایران هم در این زمینه گزارشی منتشر نکردهاند.
در گزارشی که ارتش اسرائیل به فارسی در شبکهٔ ایکس منتشر کرده، ادعا کرده که «این هواپیما توسط علی خامنهای...و دیگر مقامات ارشد این رژیم و همچنین عناصر نیروهای مسلح ایران برای پیشبرد خریدهای نظامی و مدیریت ارتباطات با کشورهای محور از طریق پروازهای داخلی و خارجی مورد استفاده قرار میگرفت».
ارتش اسرائیل همچنین مدعی شده که «انهدام این هواپیما به توانایی هماهنگی رهبری» جمهوری اسلامی با «کشورهای محور، روند تقویت توان نظامی و همچنین توانایی بازسازی این رژیم آسیب میزند».
میزان تابآوری جامعه ایران در برابر جنگ آمریکا و اسرائیل
جامعه ایران در سالهای اخیر با بحران اقتصادی، اعتراضات و سرکوبهای شدید مواجه بوده است.
الی خرسندفر، کارشناس روابط بینالملل، در گفتوگو با رادیو فردا از میزان تابآوری جامعه در برابر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران میگوید.
عملیات بارگیری نفت پس از حملهٔ پهپادی به بندر فجیره امارات متوقف شد
عملیات بارگیری نفت در بندر فجیره امارات متحده عربی پس از آنکه یک حملهٔ پهپادی در روز دوشنبه ۲۵ اسفند موجب آتشسوزی در منطقه صنعتی نفتی این امارت شد، متوقف شده است.
خبرگزاری رویترز میگوید در گفتوگو با دو منبع این خبر را تأیید کرده است.
فجیره که در ساحل دریای عمان و درست در بیرون از تنگه هرمز قرار دارد، معمولاً نقطهٔ خروج حیاتی برای حدود یک میلیون بشکه در روز از نفت خام «مربان» امارات است؛ حجمی که تقریباً معادل یک درصد تقاضای جهانی نفت محسوب میشود.
دفتر رسانهای دولت فجیره در بیانیهای اعلام کرد تیمهای دفاع مدنی در حال تلاش برای مهار آتشسوزی هستند و تاکنون گزارشی از تلفات جانی منتشر نشده است.
این توقف، دومین اختلال بزرگ در روزهای اخیر در این مرکز مهم سوخترسانی دریایی به شمار میرود. عملیات در فجیره روز ۲۴ اسفند پس از یک حمله پهپادی جداگانه در آخر هفته از سر گرفته شده بود.
این حملات در حالی رخ میدهد که جنگ جاری آمریکا و اسرائیل با ایران باعث اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز شده است؛ آبراههای باریک میان ایران و عمان که معمولاً حدود یکپنجم از صادرات جهانی نفت از آن عبور میکند.
حملهٔ پهپادی به اطراف فرودگاه دوبی
خبرگزاری رویترز تصاویری از یک حملهٔ پهپادی به اطراف فرودگاه دوبی را منتشر کرده است که در آن آتشسوزی و دود ناشی از این حمله دیده میشود.
این تصاویر که روز دوشنبه ۲۵ اسفند توسط شاهدان عینی گرفته شده است آتشسوزی و دود را در مجاورت فرودگاه دوبی نشان میدهد.
دفتر رسانهای دوبی در شبکهٔ اجتماعی ایکس اعلام کرد که این حمله، یکی از مخازن سوخت را تحت تأثیر قرار داده است.
مقامهای دوبی اعلام کردند که آتشسوزی را تحت کنترل درآوردهاند.
این حادثه در یکی از شلوغترین مراکز مسافرتی بینالمللی جهان، باعث تعلیق موقت پروازها شده است.
اعضای اتحادیه اروپا درباره کمک به کشتیرانی آزاد در تنگه هرمز مذاکره میکنند
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا میگوید کشورهای عضو این اتحادیه روز دوشنبه ۲۵ اسفند درباره اقداماتی که میتوان انجام داد تا تنگهٔ هرمز باز بماند، گفتوگو خواهند کرد.
کایا کالاس در گفتوگو با خبرنگاران افزود: «باز نگه داشتن تنگهٔ هرمز به نفع ماست و به همین دلیل ما همچنین در حال بررسی اقداماتی هستیم که از طرف اروپا میتوانیم در این زمینه انجام دهیم».
خانم کالاس اضافه کرده که بستهماندن تنگه هرمز «به روسیه کمک میکند تا جنگ خود را تأمین مالی کند...این وضعیت بر شرکای ما در منطقه تأثیر میگذارد و برای تأمین انرژی جهانی خطرناک است.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از اروپا و دیگر کشورها خواسته است تا در باز نگه داشتن این تنگه، که مسیر حیاتی برای تأمین نفت جهان است، کمک کنند.
تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد صادرات نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند عملاً برای بیشتر نفتکشها بسته شده است؛ موضوعی که بازارهای جهانی انرژی را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است.
کایلی مور خواستار اخراج همه کارمندان سفارت ایران در استرالیا شد
کایلی مور گیلبرت، پژوهشگر و استاد دانشگاه دو تابعیتی استرالیایی- بریتانیایی که پیش از این در ایران زندانی بود، خواستار اخراج کارمندان سفارت ایران در استرالیا بر سر پرونده دختران فوتبالیست پناهنده به این کشور شد.
خانم مور گیلبرت در پستی که دوشنبه ۲۵ اسفند در شبکه ایکس نوشته، به اظهارات وزیر کشور استرالیا مبنی بر نقش احتمالی سفارت جمهوری اسلامی در این کشور در تماس با دختران فوتبالیستهای ایرانی پناهنده به استرالیا اشاره کرده است.
او با اشاره به دخالت احتمالی سفارت جمهوری اسلامی در «کارزار فشار» بر این دختران برای پسگرفتن درخواست پناهندگی و تصمیم به بازگشت به ایران، نوشته «مگر استرالیا سال گذشته عملاً همه مقامات داخل کانبرا از جمله سفیر، را اخراج نکرد، بهجز دو یا سه کارمند ردهپایین که مسئول رسیدگی به امور ویزا بودند؟»
مور گیلبرت این پرسش را مطرح کرده که «اگر این «کارمندان ردهپایینِ مسئول رسیدگی به ویزا» در خاک استرالیا از طرف جمهوری اسلامی ایران دست به اقدامات فشارآمیز میزنند، آیا نباید آنها را هم اخراج کنیم؟»
دولت استرالیا روز یکشنبه ۲۴ اسفند بدون ذکر نام، اعلام کرد که پنجمین نفر از اعضای تیم فوتبال زنان ایران که برای ماندن در این کشور ویزای بشردوستانه دریافت کرده بود، منصرف شده و این کشور را ترک کرده است.
با این حال خبرگزاری دولتی ایرنا همان روز نوشت که زهرا قنبری، کاپیتان تیم ملی فوتبال زنان ایران پنجمین عضو این تیم بود که درخواست پناهندگی در استرالیا را پس داد و به سایر اعضای گروه در کوالالامپور پیوست.
به این ترتیب از میان هفت عضو این تیم که تصمیم گرفته بودند در استرالیا بمانند، فقط دو نفر هنوز در استرالیا هستند.
فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که ممکن است این دختران به خاطر «تهدیدها و فشار بر خانوادههایشان تصمیم خود را تغییر دادند.»
تیم ملی فوتبال زنان در جام ملتهای آسیا در استرالیا، در مسابقه اولش از همخوانی سرود ملی خودداری کرد که با تهدیدهای مستقیمی در ایران روبهرو شد. با این حال در دو مسابقه بعدی، بازیکنان هم سرود جمهوری اسلامی را خواندند و هم هنگام پخش آن، سلام نظامی دادند.
در آذر ماه سال ۱۳۹۹، کایلی مور گیلبرت، پژوهشگر و استاد دانشگاه دو تابعیتی استرالیایی- بریتانیایی در جریان مبادله با سه زندانی ایرانی از اوین آزاد شد. خانم گیلبرت که در تابستان سال ۹۷ به دعوت دانشگاه الزهرا به ایران رفته بود در هنگام بازگشت در فرودگاه تهران دستگیر و بعدها با اتهاماتی چون جاسوسی به ۱۰ سال حبس محکوم شد. اما پس از دو سال او در ازای آزادی سه شهروند ایرانی که در پرونده «بمبگذاری ناموفق علیه دیپلماتهای اسرائيلی در تایلند» محکوم شناخته شدند، از حبس حکومت ایران رها شد.
عراقچی میگوید اگر به زندانها حمله نشود، جای زندانیان دوتابعیتی «امن» است
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران درباره وضعیت ایرانی-آمریکاییهای زندانی در جمهوری اسلامی، میگوید اگر آمریکا و اسرائیل به زندانهای ایران حمله نکنند، آنها در «امنیت» خواهند بود.
او این اظهارات را در واکنش به پرسش مارگارت برنان، مجری یکی از برنامههای شبکه تلویزیونی سیبیاس درباره وضعیت رضا ولیزاده، روزنامهنگار و کامران حکمتی یک ایرانی آمریکایی زندانی دیگر در ایران در شرایط جنگی بیان کرده است.
رضا ولیزاده که پیشتر به مدت ۱۰ سال خبرنگار رادیو فردا بود، در نوامبر ۲۰۲۲ از این رسانه استعفا داد و پس از مدتی اقامت در خارج از کشور، ۱۶ اسفند ۱۴۰۲ خورشیدی برای دیدار با خانوادهاش به ایران بازگشت و اول مهر ۱۴۰۳ بازداشت شد.
به گفتهٔ منابع آگاه که با سیبیاس نیوز گفتوگو کردهاند، ولیزاده یکی از دستکم چهار شهروند ایرانی-آمریکایی است که هماکنون در ایران زندانی هستند؛ از جمله کامران حکمتی ۷۰ ساله و دستکم یک فرد هفتادوچند سالهٔ دیگر که زن است.
از زمان آغاز جنگ در نهم اسفند ۱۴۰۴ وکیل و دوستان رضا ولیزاده در خارج از کشور، هیچ اطلاعی از وضعیت او و خانوادهاش ندارند.
اظهارات عراقچی در حالی مطرح شده که در ادامۀ گزارشها از وضعیت نامناسب زندانها در ایران، ارگان حقوق بشری هرانا مستقر در واشینگتن نیز از «اختلال» در تأمین برخی نیازهای اولیه زندانیان در زندانهای کشور خبر میدهد.
در این گزارش که روز چهارشنبه، ۲۰ اسفند، منتشر شده، آمده در پی تحولات ناشی از شرایط جنگی در ایران، گزارشها حاکی از «کمبود آب آشامیدنی مناسب، کاهش حجم و کیفیت غذا، محدود شدن فعالیت فروشگاههای زندان، کمبود دارو و کاهش خدمات درمانی» است.
در هفتهها و ماههای منتهی به آغاز جنگ، خانوادههای زندانیان، وکلا و فعالان حقوق بشر بارها نسبت به در خطر بودن جان زندانیان هشدار داده و خواهان آزادی یا دستکم اعطای مرخصی موقت به آنها در شرایط جنگی شد بودند.
