زنده سنتکام «شش کشتی تجاری را به بنادر ایران بازگرداند»؛ احتمال مذاکرات جدید در پاکستان

سخنگوی دولت ایران می‌گوید برآورد اولیه از خسارات ناشی از حملات آمریکا و اسرائیل به کشور، «فعلاً حدود ۲۷۰ میلیارد دلار برآورد شده است».

به گزارش رسانه‌های ایران، فاطمه مهاجرانی روز سه‌شنبه ۲۵ فروردین در گفت‌وگو با خبرگزاری ریانووستی روسیه گفت: «یکی از موضوعاتی که تیم مذاکره‌کننده ما در حال پیگیری است و در گفت‌وگوهای اسلام‌آباد نیز دنبال شد موضوع غرامت‌های جنگی است».

او بدون ارائه جزئیات گفته که «آسیب‌ها معمولا در چند لایه باید بررسی شوند‌، خسارات ایران از حملات آمریکا و اسرائیل فعلاً حدود ۲۷۰ میلیارد دلار برآورد شده است».

در جریان ۴۰ روز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، بسیاری از مراکز نظامی و امنیتی کشور هدف حمله قرار گرفتند که به گفتهٔ ارتش ایالات متحده و اسرائیل، بیش از ۱۶ هزار هدف را شامل می‌شد.

در جریان این جنگ، زیرساخت‌های ایران از جمله کارخانجات فولاد، مجتمع‌های پتروشیمی ماهشهر و عسلویه و همچنین پل‌ها هدف حملات قرار گرفت که به تعطیلی کامل آن‌ها منجر شد.

نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد نیز روز دوشنبه در نامه‌ای به این سازمان اعلام کرد که «خواستار غرامت از سوی پنج کشور منطقه شامل بحرین، عربستان، قطر، امارات و اردن به‌دلیل مشارکت در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران هستیم».

این درخواست در حالی ارائه شده است که ایران نیز در طول جنگ، اهداف مختلف نظامی و اقتصادی را در کشورهای یادشده هدف قرار داد و از سوی دیگر با مسدود کردن تنگه هرمز، مانع انتقال نفت و گاز و سایر محصولات از خلیج فارس به بازارهای جهانی شد.

رئیس‌جمهور فرانسه می‌گوید روز دوشنبه با مسعود پزشکیان، همتای ایرانی خود، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفت‌وگو کرده و خواستار ازسرگیری مذاکرات میان واشینگتن و تهران و همچنین توقف هرگونه تشدید تنش شده است.

امانوئل مکرون روز سه‌شنبه ۲۵ فروردین در پیامی در شبکهٔ اجتماعی ایکس با اشاره به این‌که آتش‌بس میان طرفین باید به‌طور کامل از سوی همه طرف‌ها رعایت شود و لبنان را نیز دربر بگیرد، افزود: «همچنین بسیار مهم است که تنگه هرمز هرچه سریع‌تر و بدون هیچ‌گونه محدودیت یا عوارضی، بی‌قید و شرط بازگشایی شود».

او گفت: «در چنین شرایطی، مذاکرات باید بتواند به سرعت و با حمایت بازیگران اصلی از سر گرفته شود.

رئیس‌جمهور فرانسه تصریح کرد: «فرانسه و بریتانیا این جمعه در پاریس کنفرانسی برگزار خواهند کرد که از طریق ویدئوکنفرانس، کشورهای غیر درگیر در جنگ را که آماده‌اند در کنار ما به یک مأموریت چندجانبه و صرفاً دفاعی با هدف بازگرداندن آزادی کشتیرانی در تنگه کمک کنند، گرد هم خواهد آورد».

تنگه هرمز از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند، از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به روی بسیاری از کشتی‌ها و شناورها بسته شده و تنها شمار معدودی از نفتکش‌ها و کشتی‌های متعلق به «کشورهای دوست» ایران توانسته‌اند از آن عبور کنند.

اختلال در زنجیره تأمین انرژی و سایر محصولات نظیر هلیوم، کودهای شیمیایی و محصولات پتروشیمی موجب افزایش شدید قیمت نفت و گاز و همچنین کمبود کالاهای استراتژیک در جهان شده است.

هم‌زمان با افزایش حضور نیروی دریایی آمریکا در تنگه هرمز برای مقابله با اقدامات تحریک‌آمیز دریایی ایران، واشینگتن بیش از پیش به «ابزارهای اقتصادی قدرت» روی آورده تا عزم راهبردی تهران را در هم بشکند.

برای درک ارتباط بین محاصره‌های دریایی و جنگ مالی، رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی با مکس مایزلیش، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها (FDD) و مقام پیشین دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC)، گفت‌وگو کرده است.

مایزلیش می‌گوید اگرچه آن‌چه توجه رسانه‌ها را بیشتر جلب می‌کند حملات نظامی است، اما نبرد واقعی علیه شریان‌های مالی چین و شبکه‌های تجاری پنهانی در جریان است؛ یعنی همان چیزهایی که حکومت ایران را سرپا نگه می‌دارند.

متن گفت‌وگو را در لینک زیر بخوانید.

بیشتر در این باره:

محاصره دریایی و جنگ اقتصادی چگونه تهران را زیر فشار می‌گذارد؟

خبرگزاری رویترز می‌گوید برخی مقام‌های اسلام‌آباد و تهران گفته‌اند هنوز تاریخی برای برگزاری دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا تعیین نشده، اما هر دو کشور می‌توانند تا پایان این هفته به اسلام‌آباد بازگردند.

یک مقام سفارت ایران در اسلام‌آباد روز سه‌شنبه ۲۵ فروردین به رویترز گفت: «دور بعدی مذاکرات می‌تواند اواخر این هفته یا اوایل هفته آینده برگزار شود. اما تاکنون هیچ چیز نهایی نشده است.»

یک مقام ارشد پاکستانی هم گفت که اسلام‌آباد با ایران تماس گرفته «و پاسخ مثبتی مبنی بر آمادگی آن‌ها برای دور دوم مذاکرات دریافت کرده است».

این مقام و یک منبع دیگر پاکستانی گفتند که اسلام‌آباد در حال مذاکره با هر دو طرف در مورد زمان دور بعدی مذاکرات است و این جلسه احتمالاً در اوخر این هفته برگزار خواهد شد.

منابع دولتی پاکستان و کاخ سفید به درخواست رویترز برای اظهارنظر در این باره پاسخ نداده‌اند.

در ایران نیز منابع رسمی در این باره هنوز اظهارنظر نکرده‌اند، اما خبرگزاری دولتی ایرنا به‌نقل از یک منبع دیپلماتیک نوشت هنوز هیچ اطلاعی درباره تفاهم در زمینه برگزاری مذاکرات در اسلام‌آباد یا در قالب‌های دیگر وجود ندارد.

سخنگوی وزارت خارجهٔ چین اقدام آمریکا در محاصرهٔ دریایی بنادر ایران را «خطرناک و غیرمسئولانه» خواند.

گوئو جیاکون روز سه‌شنبه ۲۵ فروردین دربارهٔ محاصرهٔ دریایی آمریکا در تنگهٔ هرمز گفت: «این اقدام تنها تنش‌ها را تشدید و توافق آتش‌بس شکنندهٔ موجود را تضعیف می‌کند و ایمنی عبور و مرور از تنگه را بیشتر به خطر می‌اندازد.»

ایران از زمان آغاز جنگ اخیر پر نهم اسفند پارسال به‌جز به تعداد محدودی از کشتی‌ها اجازهٔ عبور از تنگه هرمز نداده است. در واکنش به این اقدام، ارتش آمریکا از ساعت ۱۷:۳۰ بعدازظهر دوشنبه ۲۴ فروردین محاصرهٔ دریایی بنادر و کشتی‌های ایران را آغاز کرد.

در همین حال، روزنامهٔ وال‌استریت‌جورنال به نقل از مقام‌های عرب گزارش داد که عربستان سعودی در حال فشار آوردن به ایالات متحده برای لغو محاصرهٔ تنگه هرمز و بازگشت به میز مذاکره است.

این روزنامه به نقل از این مقام‌ها گفته است که ریاض نگران است اقدام آمریکا در محاصرهٔ دریایی، حکومت ایران را به تشدید تنش و ایجاد اختلال در سایر مسیرهای مهم کشتیرانی، از جمله در تنگهٔ باب‌المندب از طریق حوثی‌های تحت حمایت خود در یمن، سوق دهد.

دادستان کل جمهوری اسلامی ایران از اعمال محدودیت‌هایی در ارائه خدمات حقوقی مرتبط با ایرانیان خارج از کشور خبر داد و دلیل آن را مقابله با «فعالیت علیه جمهوری اسلامی» عنوان کرد.

خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضائیه، روز دوشنبه ۲۴ فروردین گزارش داد که محمد موحدی‌ آزاد در جلسهٔ شورای معاونان خود از صدور دستور قضایی به وزارت خارجه خبر داد که بر مبنای آن این وزارتخانه تا اطلاع ثانوی از تنظیم وکالت‌نامه جهت انتقال اموال ایرانیانی که به‌گفتهٔ او «علیه جمهوری اسلامی ایران و به نفع دشمن اقدام نمایند» خودداری کند.

این مقام قضایی گفته است که همکاری بسیار نزدیکی در این حوزه برقرار شده و وزارت خارجه وکالت‌نامه‌های تنظیمی را «جهت بررسی» به دادستانی کل کشور ارسال می‌کند.

این مقام قضایی جمهوری اسلامی گفته است ایرانیانی که به‌گفتهٔ او «اقداماتی علیه ایران در خارج از کشور انجام می‌دهند»، نباید از منافع مالی در داخل کشور برخوردار باشند.

از سال ۱۴۰۱ که اعتراضات «زن زندگی آزادی» در ایران شکل گرفت، تا اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ و پس از آن، ایرانیان خارج از کشور به‌طور گسترده تجمعات اعتراضی در حمایت از مردم ایران در بسیاری کشورها برگزار کرده‌اند.

مقام‌های قضایی جمهوری اسلامی در هفته‌های اخیر و هم‌زمان با جنگ آمریکا و اسرائیل از توقیف و مصادرهٔ اموال ده‌ها نفر از ایرانیان خارج از کشور خبر داده‌اند. خبرگزاری میزان به نقل از این مقام‌ها گفته بود که این فهرست شامل بازیگران، ورزشکاران، خبرنگاران، و «افرادی که از آمریکا و اسرائیل حمایت می‌کنند»، می‌شود.

شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، روز سه‌شنبه، ۲۵ فروردین خواستار «احترام» به حاکمیت ملی کشورهای خاورمیانه و خلیج فارس شد و اعلام کرد این کشور «نقش سازنده‌ای» در پیشبرد مذاکرات صلح در خاورمیانه ایفا خواهد کرد.

تلویزیون دولتی چین گزارش داد که رئیس‌جمهور این کشور در دیدار با شیخ خالد بن محمد آل نهیان، ولیعهد ابوظبی، ضمن «ارائه پیشنهادهایی برای حفظ صلح در منطقه»، گفت: «حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی کشورهای خلیج فارس در خاورمیانه باید صادقانه مورد احترام قرار گیرد.»

شی جین‌پینگ همچنین بر لزوم حفاظت از نظم جهانی مبتنی بر سازمان ملل و هماهنگی در مسائل امنیتی و توسعه تأکید کرد.

اظهارات رئیس‌جمهور چین به دنبال انتشار گزارش‌هایی دربارهٔ نقش پررنگ این کشور در برقراری آتش‌بس میان آمریکا و ایران و برگزاری مذاکراتی میان این دو کشور طی روزهای گذشته مطرح می‌شود.

پیشتر سفیر ایران در چین گفته بود هم تهران و هم کشورهای منطقه می‌توانند «ضمانت‌های چین» را برای هرگونه توافق احتمالی «به‌راحتی قبول کنند». یک مقام پاکستانی هم ادعا کرده بود حکومت ایران در آخرین لحظات با فشار چین به توافق آتش‌بس تن داد.

بیشتر در این باره:

نقش «کلیدی» چین در توافق آتش‌بس و مذاکرات؛ تهران: ضمانت پکن را قبول می‌کنیم

سازمان دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید حملات اسرائیل به چهار انبار نفت در اطراف تهران در شانزدهم اسفند پارسال، ممکن است موجب «آسیب‌های بلندمدت» به سلامت انسان‌ها و محیط‌زیست شود.

در بیانیه این سازمان حقوق بشری که دوشنبه ۲۴ فروردین منتشر شده، به این موضوع اشاره شده که حمله به زیرساخت‌هایی که عمدتاً غیرنظامی هستند و موجب آسیب قابل پیش‌بینی به غیرنظامیان می‌شوند، «نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه محسوب شده و احتمالاً جنایت جنگی به شمار می‌رود».

شانزدهم اسفند ۱۴۰۴، شرکت دولتی توزیع نفت ایران اعلام کرد که «چهار مرکز مورد استفاده برای ذخیره و توزیع فرآورده‌های نفتی و یک مرکز انتقال فرآورده‌های نفتی در استان‌های تهران و البرز توسط هواپیماهای دشمن متخاصم هدف حمله قرار گرفتند.»

در همان روز، ارتش اسرائیل در شبکه اجتماعی ایکس خبر داد که «چندین مجموعه ذخیره سوخت متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تهران» را هدف قرار داده است.

بهار صبا، پژوهشگر ارشد ایران در دیده‌بان حقوق بشر، می‌گوید حملات اسرائیل به انبارهای نفت اطراف تهران «ممکن است پیامدهای ویرانگری برای محیط‌زیست و سلامت مردم برای سال‌های طولانی داشته باشد و احتمالاً مصداق جنایت جنگی است.»

او افزود: «به نظر می‌رسد نیروهای اسرائیلی آسیب‌های بلندمدت قابل پیش‌بینی در اطراف تهران را در نظر نگرفته‌اند و باید در قبال آن پاسخگو باشند.»

دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید به‌طور مستقیم یا از طریق واسطه‌ها با هشت نفر در تهران و کرج درباره آثار این حملات گفت‌وگو کرده و همچنین با ۹ کارشناس محیط‌زیست و سلامت مصاحبه کرده است.

پژوهشگران این سازمان تصاویر ماهواره‌ای را تحلیل کرده و ویدئوهای مرتبط با حملات را راستی‌آزمایی کرده‌اند. این سازمان در ششم فروردین ۱۴۰۵ برای دریافت توضیحات بیشتر درباره این حملات به مقامات اسرائیلی و ایرانی نامه نوشت، اما مقامات ایرانی پاسخی نداده‌اند.

مقامات اسرائیلی در ۳۰ مارس پاسخ دادند و اعلام کردند که این حملات «مطابق با اصول تفکیک، تناسب و احتیاط» انجام شده است. آن‌ها افزودند که انبارهای نفت هدف قرارگرفته «برای تأمین مستقیم سوخت واحدهای نیروهای مسلح رژیم، در پشتیبانی از عملیات هوانوردی نظامی، پهپادها، شناورهای دریایی و سایر زیرساخت‌های نظامی» تعیین شده بودند.

با این حال دیده‌بان حقوق بشر تأیید کرد که این انبارهای نفت برای «مصارف غیرنظامی» استفاده می‌شدند، اما افزوده که نتوانسته مشخص کند که آیا برای پشتیبانی نظامی نیز به کار گرفته می‌شدند یا خیر.

با این حال یک منبع مطلع به این سازمان گفته که «این انبارها فقط حاوی بنزین و گازوئیل بوده‌اند که برای هوانوردی، پهپادها یا شناورهای دریایی استفاده نمی‌شوند.»

میسا طبرزدی، دختر حشمت‌الله طبرزدی، فعال سیاسی زندانی، می‌گوید اتهامات تازه‌ای علیه پدرش در زندان مطرح شده که او نسبت به پیامدهای آن نگران است.

به‌گفته خانواده آقای طبرزدی، این فعال سیاسی در جلسات بازپرسی، برای اتهامات «دعوت به اغتشاش و قتال»، «تبلیغ علیه نظام» و «توهین به رهبری» تفهیم اتهام شده است.

به گفته خانم طبرزدی، صدور حکم در هر یک از این موارد می‌تواند با مجازات‌های سنگینی همراه باشد و حتی خطر صدور حکم اعدام را در پی داشته باشد.

حشمت‌الله طبرزدی، دبیرکل جبهه دموکراتیک ایران، پیش‌تر نیز با احکام قضایی مختلفی روبه‌رو بوده و در حال گذراندن دوران محکومیت خود در زندان است.

این برای نخستین‌بار نیست که مقام‌های جمهوری اسلامی علیه افرادی که در زندان و در حال گذراندن دوران حبس خود هستند، اتهامات قضایی تازه مطرح می‌کنند تا دوران حبس آنها را طولانی‌تر کنند.

ساعاتی پس از آغاز رسمی محاصرهٔ دریایی بنادر جنوبی ایران توسط ارتش آمریکا، خبرگزاری رویترز خبر داد که یک نفتکش متعلق به چین حامل نفت و مواد شیمایی روز سه‌شنبه از تنگه هرمز عبور کرد.

این خبرگزاری با استناد به داده‌های کشتیرانی گزارش کرد که نفتکش «ریچ استاری» روز سه‌شنبه با عبور از تنگۀ عبور هرمز، اولین عبور از زمان آغاز محاصره ایالات متحده از این آبراهه حیاتی را ثبت کرد.

این کشتی که در فهرست تحریم‌های آمریکا هم قرار دارد، روز دوشنبه از بندر شارجه در امارات متحده عربی به سمت چین حرکت کرده بود.

سنتکام، فرماندهی مرکزی نیروهای نظامی آمریکا، روز یک‌شنبه رسماً اعلام کرده بود که محاصرهٔ بنادر ایران در تنگه هرمز روز دوشنبه ساعت ۵.۵ بعدازظهر به وقت ایران آغاز می‌شود.

با فرارسیدن این زمان، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز دوشنبه در شبکه اجتماعی خود به قایق‌های تندرو کوچک سپاه پاسداران اخطار داد که اگر به منطقهٔ محاصره نزدیک شوند، «بلافاصله نابود خواهند شد».

روزنامهٔ وال‌استریت جورنال به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی نوشته است که «بیش از ۱۵ ناو جنگی آمریکا» برای اجرای محاصرهٔ ایران آماده شده‌اند، شامل یک ناو هواپیمابر، چند ناوشکن با موشک‌های هدایت‌شونده و یک کشتی تهاجمی آبی‌خاکی.