روایتهایی از کشتهشدگان اعتراضات
سه روایت از کشتهشدگان اعتراضات:
رامین اسدیفرد
رامین اسدیفرد، تعمیرکار خودرو و متولد ۲۶ دی ۱۳۶۳، ۱۸ دیماه در محلهٔ مصباح کرج جان باخت. نزدیکانش به رادیو فردا گفتند که او با وجود اصابت گلوله به دستش، در حال کمک به دیگر زخمیها بود که مأموران با ضربات باتوم به سرش حمله کردند و باعث مرگ او شدند. خانوادهاش پیکر او را پس از سه روز از سردخانهٔ بهشت سکینه تحویل گرفتند، اما اجازهٔ دفن در این گورستان داده نشد و او در روستای کلاک بالا در شمالشرق کرج به خاک سپرده شد.
لیا لطفعلیان
لیا لطفعلیان، ۶۷ساله، ۱۹ دیماه در تهرانپارس با شلیک هفتتیر کشته شد. برزین عربی (ایرانی)، فرزند لیا لطفعلیان، به رادیو فردا میگوید خانواده پس از ۱۲ روز جستوجو در بیمارستانها و مراکز مختلف، پیکر او را در کهریزک و از طریق انگشتنگاری شناسایی کردند. او در جریان اعتراضات برای کمک به زخمیها، با یک کیف کمکهای اولیه در محل حضور داشت و همراه چند معترض دیگر به خانهای پناه برده بود که هدف تیراندازی لباسشخصیها قرار گرفت. برزین عربی به رادیو فردا گفت که سازمان مجاهدین خلق نام مادرش را در فهرست خود گذاشتهاند، در حالی که مادر او «عاشق خاندان پهلوی بود و عکس شاهنشاه در وسط سجادهاش بود.»
یاشار نورمحمدزاده
یاشار نورمحمدزاده، ۴۲ساله، ۱۹ دیماه در فاز سه شهر پرند بر اثر اصابت گلولهٔ جنگی به سینه جان باخت. در گواهی فوت او علت مرگ «اصابت جسم پرتابهای پرسرعت» ذکر شده است. او صاحب کارگاه تولیدی پوشاک در تهران و پدر دو فرزند بود. خانوادهاش پیکر او را در کهریزک تحویل گرفته و در تبریز به خاک سپردند. نزدیکان یاشار گفتهاند از خانواده خواسته شده بود روایت شلیک از سوی مأموران موساد را امضا کنند، درخواستی که با مخالفت آنها روبهرو شد.
کاخ سفید: گفتوگوهای آمریکا و ایران همچنان برقرار است
با وجود سرنگونی یک پهپاد ایرانی توسط ارتش آمریکا، کاخ سفید اعلام کرد که گفتوگوهای برنامهریزیشده میان ایالات متحده و ایران همچنان قرار است در اواخر این هفته برگزار شود.
کرولاین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز سهشنبه ۱۴ بهمن در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز گفت که استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا، «همچنان قرار است در روزهای آینده با طرف ایرانی گفتوگوهایی داشته باشد» و این برنامه تا این لحظه تغییری نکرده است. این اظهارات ساعاتی پس از آن بیان شد که یک جنگنده آمریکایی یک پهپاد ایرانی را که به یک ناو آمریکایی در دریای عرب نزدیک شده بود، سرنگون کرد.
در همین حال، خبرگزاری رویترز به نقل از سایت آکسیوس گزارش داد که ایران خواستار تغییر محل این گفتوگوها از استانبول به عمان شده و همچنین تأکید دارد که مذاکرات بهصورت دوجانبه برگزار شود. بر اساس این گزارش، این درخواست از سوی تهران به واشینگتن منتقل شده، اما هنوز واکنش رسمی آمریکا به آن اعلام نشده است.
در آستانه این مذاکرات، استیو ویتکاف شامگاه سهشنبه در اسرائیل با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، دیدار و درباره هماهنگی مواضع پیش از گفتوگوهای احتمالی با ایران رایزنی کرد. به گزارش رسانههای اسرائیلی، وزیر دفاع، رئیس ستاد کل ارتش و رئیس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل نیز در این نشست حضور داشتهاند.
بر اساس این گزارشها، مقامهای اسرائیلی نسبت به موفقیت گفتوگوهای واشینگتن و تهران بدبین هستند و نگراناند که آمریکا به توافقی محدود بر برنامه هستهای ایران بسنده کند و موضوعاتی مانند برنامه موشکی جمهوری اسلامی و حمایت تهران از نیروهای ضداسرائیلی در منطقه در حاشیه قرار گیرد.
تأیید کاخ سفید بر سرنگونی پهپاد ایرانی نزدیک ناو آبراهام لینکلن
کرولاین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز سهشنبه با تأیید گزارش خبرگزاری رویترز به فاکسنیوز گفت که ایالات متحده یک پهپاد ایرانی را سرنگون کرده است.
او در مصاحبهای با برنامه «گزارشهای آمریکا» افزود که مذاکرات با ایران در اواخر این هفته همچنان قرار است برگزار شود.
ارتش آمریکا روز سهشنبه ۱۴ بهمن از سرنگونی یک پهپاد ایرانی خبر داد که به گفته مقامهای نظامی این کشور، بهطور «تهاجمی» به ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن نزدیک شده بود.
بهگفته فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، این ناو هواپیمابر روز سهشنبه در حال عبور از دریای عرب، حدود ۵۰۰ مایل دورتر از سواحل جنوبی ایران بود که یک پهپاد ایرانی از نوع شاهد-۱۳۹ با نیت نامشخص به سمت آن حرکت کرد.
کاپیتان «تیم هاوکینز»، سخنگوی سنتکام، به خبرگزاری رویترز و همچنین به فاکسنیوز گفت که این پهپاد با وجود اقدامات کاهش تنش از سوی نیروهای آمریکایی در آبهای بینالمللی، به پرواز خود به سمت ناو ادامه داد.
بر اساس اعلام ارتش آمریکا، در نهایت یک جنگنده اف-۳۵سی مستقر بر روی ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن این پهپاد را «در چارچوب دفاع از خود و برای حفاظت از ناو و نیروهای حاضر» سرنگون کرد.
مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که در این رویداد هیچیک از نیروهای این کشور آسیب ندیده و خسارتی هم به تجهیزات وارد نشده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا همچنین از یک رویداد جداگانه در همان روز خبر داده است. بهگفته این نهاد، ساعاتی پس از سرنگونی پهپاد، نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تنگه هرمز یک کشتی تجاری با پرچم آمریکا و خدمه آمریکایی را هدف مزاحمت قرار دادند.
بر اساس گزارش فاکسنیوز، دو قایق سپاه بههمراه یک پهپاد ایرانی از نوع مهاجر با سرعت بالا به نفتکش «اموی استنا ایمپریتیو» نزدیک شده و تهدید به توقیف آن کردهاند.
سنتکام میگوید ناوشکن هدایتشونده یواساس مکفال که در منطقه حضور داشت، بلافاصله وارد عمل شد و با پشتیبانی هوایی، این کشتی را اسکورت کرد. بهگفته ارتش آمریکا، پس از این اقدام وضعیت تنش فروکش کرده و نفتکش آمریکایی به مسیر خود ادامه داده است.
این رویدادها در حالی رخ میدهد که همزمان تلاشهای دیپلماتیک برای ترتیب دادن گفتوگوهای هستهای میان ایران و ایالات متحده جریان دارد.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هشدار داده است که در صورت نرسیدن به توافق، با حضور ناوهای جنگی آمریکا در نزدیکی ایران «احتمال رخ دادن اتفاقات بد» وجود دارد.
رئیسجمهور ایالات متحده روز چهارشنبه هشتم بهمن اعلام کرد که ناوگانی عظیم در حال حرکت به سوی ایران است و افزود که این ناوگان در صورت لزوم، آماده انجام مأموریت خود «با سرعت و خشونت» است.
دونالد ترامپ در پستی در شبکهٔ اجتماعی خود، تروث سوشیال، نوشت که «این ناوگان با سرعت، قدرت فراوان، انگیزه و هدف مشخص پیش میرود. این ناوگان بزرگتر از ناوگانی است که به ونزوئلا اعزام شد و ناو هواپیمابر بزرگ آبراهام لینکلن در رأس آن قرار دارد».
قایقهای توپدار ایران به نفتکش آمریکایی در تنگهٔ هرمز نزدیک شدند
خبرگزاری رویترز، منابع دریایی و یک شرکت مشاوره امنیتی روز سهشنبه ۱۴ بهمن اعلام کردند که چند قایق توپدار ایرانی در تنگهٔ هرمز، در شمال عمان، به یک نفتکش با پرچم آمریکا نزدیک شدهاند.
بر اساس این گزارش، قایقهای ایرانی به نفتکش «استنا ایمپریتیو» دستور دادهاند موتور خود را خاموش کند و برای بازرسی آماده شود، اما این کشتی با افزایش سرعت به مسیر خود ادامه داده است.
شرکت امنیت دریایی ونگارد تک، در پیامی به مشتریان خود اعلام کرد که شش قایق توپدار ایرانی مجهز به سلاحهای کالیبر ۵۰، هنگام ورود این نفتکش به این آبراه راهبردی به آن نزدیک شدند و از کشتی خواستند موتورهای خود را خاموش کرده و برای بازرسی آماده شود. با این حال، کشتی بر سرعت خود افزود و سپس توسط یک ناو جنگی آمریکا اسکورت شد.
گروه مدیریت ریسک دریایی «ونگارد» اعلام کرد که این نفتکش وارد آبهای سرزمینی ایران نشده و در زمان این رویداد، یک ناو جنگی آمریکا آن را اسکورت میکرد. یک مقام آمریکایی نیز تأیید کرده است که این کشتی با پرچم ایالات متحده تردد میکرد.
پیشتر، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرده بود که گروهی از قایقهای مسلح تلاش کردهاند یک کشتی را در فاصلهٔ ۱۶ مایل دریایی در شمال عمان رهگیری کنند، بدون آنکه نام کشتی یا هویت قایقها را مشخص کند. این نهاد گفته است که رویداد یادشده در مسیر ورودی سامانهٔ تفکیک ترافیک تنگهٔ هرمز رخ داده و بررسی آن در جریان است.
در مقابل، خبرگزاری نیمهرسمی فارس به نقل از مقامهای ایرانی، بدون نام بردن از آنان، گزارش داد که یک شناور بدون مجوزهای قانونی وارد آبهای سرزمینی ایران شده، با هشدار مواجه شده و سپس «بدون وقوع هیچ رویداد امنیتی خاصی» منطقه را ترک کرده است.
تنگهٔ هرمز گذرگاه اصلی صادرات نفت خام کشورهای عضو اوپک از جمله عربستان سعودی، ایران، امارات متحدهٔ عربی، کویت و عراق بهویژه به مقصد بازارهای آسیایی بهشمار میرود.
در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ نیز سه کشتی در نزدیکی یا داخل این تنگه از سوی ایران توقیف شده بودند؛ اقداماتی که برخی از آنها پس از توقیف نفتکشهای مرتبط با ایران توسط آمریکا انجام شد.
«۱۳۹ تبعه خارجی» در میان بازداشتیهای اعتراضات
احمد نگهبان، فرمانده انتظامی استان یزد روز سهشنبه گفت که ۱۳۹ نفر از بازداشتشدگان اعتراضات اخیر «از اتباع خارجی» هستند.
او سهشنبه ۱۴ بهمن به خبرگزاری صداوسیما گفت که «رسیدگی قضایی به پرونده این افراد ... در حال انجام است.»
فرمانده انتظامی استان یزد اطلاعاتی در مورد ملیت این افراد بازداشتشده یا وضعیت دوملیتی بودن آنها نداد و تنها از آنها با عنوان «عناصر وابسته و بیگانه» یاد کرد.
احمد نگهبان بدون ارائه شواهد اتهام متعددی چون «نقش فعال در سازماندهی، تحریک و هدایت اقدامات آشوبطلبانه و ارتباط با شبکههای خارج از کشور» به این افراد زد.
«آزادی دانشآموزان بازداشتشده»
در همین حال، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش از آزادی تمام دانشآموزان بازداشتشده در اعتراضات دیماه خبر داد ولی تأکید کرد که از تعداد این دانشآموزان خبر ندارد.
به گزارش ایسنا، علی فرهادی در نشست خبری صبح روز سهشنبه همچنین از کشته شدن شماری از دانشآموزان و معلمان خبر داد ولی باز به تعداد آنان اشارهای نکرد و انجام این قتلها را به «دشمنان» نسبت داد.
در حالی که بیش از یک ماه از آغاز اعتراضات دیماه در ایران میگذرد، همچنان مقامات جمهوری اسلامی از اعلام تعداد کشتهشدگان زیر ۱۸ سال خودداری میکنند.
با این حال، پایگاه حقوق بشری هرانا، مستقر در ایالات متحده، روز شنبه ۱۱ بهمن خبر داد که تا این روز کشته شدن ۱۳۷ کودک زیر ۱۸ سال در جریان سرکوب اعتراضات دیماه را تأیید میکند.
جامعه جهانی بهایی از تشدید سرکوب و بازداشت بهاییان در ایران خبر میدهد
نمایندگان جامعه بهائیان میگویند جمهوری اسلامی ایران همزمان با سرکوب اعتراضات اخیر، فشار و آزار علیه بهاییان، بزرگترین اقلیت دینی غیرمسلمان کشور، را تشدید کرده است.
بر اساس بیانیهٔ «جامعه جهانی بهایی»، در کنار بازداشت بهاییان، صداوسیمای جمهوری اسلامی در روزهای گذشته اقدام به پخش «اتهامهای نادرست» و «اعترافات اجباری» از برخی بازداشتشدگان کرده است؛ اعترافاتی که به گفتهٔ این نهاد، «بهوضوح تحت فشار و اجبار» گرفته شدهاند.
این نهاد که نمایندگی منافع بهاییان در سازمان ملل را بر عهده دارد، اعلام کرده از تلاش فزایندهٔ حکومت ایران برای «قربانیسازی بهائیان در بحبوحهٔ یک بحران ملی» بهشدت نگران است و این روند را «تشدید چشمگیر» کارزار سرکوب علیه جامعه بهایی توصیف کرده است.
بهاییان برخلاف برخی دیگر از اقلیتهای دینی مانند ارامنه، یهودیان و زرتشتیان، در قانون اساسی ایران به رسمیت شناخته نمیشوند و کرسیای در مجلس ندارند. شمار دقیق بهاییان باقیمانده در ایران مشخص نیست، اما فعالان حقوق بشر تعداد آنها را چند صد هزار نفر برآورد میکنند.
خبرگزاریهای نزدیک به سپاه: صداهای انفجار در سنندج، تمرین نظامی است
خبرگزاریهای نزدیک به سپاه پاسداران در خبری واحد از شنیده شدن صداهای انفجار در برخی نقاط شهر سنندج خبر دادند و این صداها را «ناشی از تمرینات نظامی در محدودهٔ پادگان دوشان» اعلام کردند.
به ادعای این خبرگزاریها، «این تمرینات از پیش برنامهریزی شده بود و هیچ تهدیدی متوجه مردم نیست».
روز شنبه نیز انفجارهای شدیدی در بندرعباس و اهواز روی داد که مقامهای جمهوری اسلامی آنها را ناشی از «انفجار گاز» اعلام کردند. در همان روز نیز دود سیاه غلیظی در پرند و قم مشاهده شد که رسانههای ایران دلیل آن را آتش گرفتن نیزارها و سوزاندن زبالهها اعلام کردند.
نرخ ارز در بودجه سال آینده از ۷۵ هزار تومان به ۱۲۳ هزار تومان تغییر کرد
سخنگوی سازمان برنامه و بودجه ایران روز سهشنبه اعلام کرد که نرخ دلار در بودجهٔ سال ۱۴۰۵ از ۷۵ هزار تومان به ۱۲۳ هزار تومان تغییر کرده است.
به گفتهٔ مژگان خانلو، مبنا قرار گرفتن دلار ۱۲۳ هزار تومانی پس از جلسات متعدد بین تیم اقتصادی دولت، وزرای مربوطه، رئیس بانک مرکزی و نمایندگان مجلس و در راستای حرکت به سوی یکسانسازی نرخ ارز اتخاذ شده است.
او افزود که تغییر نرخ ارز آثار مستقیمی بر منابع و مصارف بودجه از جمله نرخ مالیات، کالاهای اساسی، تغذیه، بهداشت، آموزش و سایر هزینههای ارزی خواهد داشت.
سخنگوی سازمان برنامه و بودجه تأکید کرده که بررسی بودجهٔ سال آینده در کمیسیون تلفیق ادامه دارد و لایحه به دولت بازگردانده نشده است.
هرانا: بیش از ۵۰ هزار بازداشت در سرکوب اعتراضات؛ شمار جانباختگان تأییدشده به ۶۸۵۴ نفر رسید
خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر مستقر در آمریکا، اعلام کرد که مقامهای جمهوری اسلامی ایران در جریان سرکوب اعتراضات سراسری، بیش از ۵۰ هزار نفر را بازداشت کردهاند و بازداشتهای تازه همچنان ادامه دارد.
بر اساس این گزارش که روز سهشنبه ۱۴ بهمن منتشر شد، هرانا اعلام کرد که دستکم ۵۰ هزار و ۲۳۵ نفر در ارتباط با اعتراضات اخیر بازداشت شدهاند.
این گزارش مینویسد که از این میان، بازداشت دانشجو ۱۰۶ مورد، اعترافات اجباری ۳۰۳ مورد و احضارها ۱۱۰۴۶ مورد ثبت شده است. همچنین مجموع رخدادهای اعتراضی ثبتشده ۶۶۶ نقطه در ۲۰۹ شهر و ۳۱ استان گزارش شده است.
به گفتهٔ این نهاد، دامنهٔ بازداشتها «طیف گستردهای از شهروندان، از جمله دانشجویان، نویسندگان و معلمان» را دربر گرفته و در برخی موارد، مأموران امنیتی همزمان با بازداشت، اقدام به تفتیش منازل و ضبط وسایل شخصی کردهاند.
هرانا افزود که بر پایه تازهترین دادههای تجمیعی تا پایان روز سیوهفتم از آغاز اعتراضات، مجموع جانباختگان تأییدشده به شش هزار و ۸۵۴ نفر رسیده است.
بر اساس این آمار، شش هزار و ۴۳۰ نفر از جانباختگان در دستهٔ «معترضان» ثبت شدهاند و ۱۵۲ نفر نیز در بخش «کودکان زیر ۱۸ سال» قرار دارند. همچنین ۲۱۴ نفر از نیروهای وابسته به حکومت و ۵۸ نفر «غیرنظامی-غیرمعترض» گزارش شدهاند. ۱۱ هزار و ۲۸۰ مورد نیز در دست بررسی است.
راهپیمایی ۱۵۰ هزار نفره ایرانیان در تورنتو
ایرانیان در شهر تورنتو کانادا روز دوشنبه ۱۳ بهمن در یک راهپیمایی بزرگ از معترضان در ایران حمایت کردند.
پلیس شهر تورنتو شمار شرکتکنندگان در این راهپیمایی اعتراضی را ۱۵۰ هزار نفر گزارش کرده و گفته که این راهپیمایی بدون هیچگونه بینظمی و حادثهای انجام شده است.
پیشتر در روز ۱۲ بهمن نیز راهپیمایان در مرکز شهر تورنتو کانادا با برگزاری تجمعی، همبستگی خود را با معترضان ایران اعلام کردند. پلیس تورنتو در بیانیهای به شبکه خبری سیبیسی تورنتو اعلام کرد که «بیش از ۱۰۰ هزار نفر» در این تجمع شرکت داشتند.
به نوشته سیبیسی، معترضان تأکید کردند که خواهان اقدامهای عملی از سوی دولت کانادا هستند، از جمله اجرای تدابیری برای تضعیف حکومت جمهوری اسلامی، اخراج مقامهای جمهوری اسلامی از کانادا و جلوگیری از انجام هرگونه مذاکره میان جمهوری اسلامی و اعضای سازمان ملل متحد.