آمریکا چه اهدافی را در ایران دنبال میکند؟ در گفت وگو با فرزین ندیمی
با تشدید دوباره رویارویی نظامی میان ایران و آمریکا، دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده از برقراری مجدد محاصرهٔ دریایی ایران خبر داد؛ تصمیمی که پس از حملات متقابل دو کشور و افزایش تنشها در تنگه هرمز اعلام شده است.
واشینگتن میگوید هدف از حملات اخیر، کاهش توان نظامی جمهوری اسلامی برای تهدید کشتیرانی در این آبراه راهبردی است، در حالی که تهران نیز با هدف قرار دادن مواضع آمریکا در منطقه به این حملات پاسخ داده است.
در این میان، این پرسش مطرح است که آمریکا دقیقاً چه اهداف نظامی را دنبال میکند و این راهبرد تا چه اندازه میتواند توان عملیاتی ایران را محدود کند؟
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد امور نظامی در مؤسسه واشینگتن، به این پرسشها پاسخ میدهد.
مخالفت سازمان بینالمللی دریانوردی با اخذ عوارض از کشتیها
سازمان بینالمللی دریانوردی وابسته به سازمان ملل میگوید با دریافت عوارض از کشتیهایی که از آبراههای دریایی عبور میکنند مخالف است.
رئیسجمهور آمریکا روز دوشنبه گفت محاصره دریایی علیه ایران را از سر میگیرد و برای همه محمولههای عبوری از تنگهٔ هرمز ۲۰ درصد عوارض وضع خواهد کرد.
دونالد ترامپ در پستی در «تروث سوشال» گفت این روند فوراً آغاز میشود، اما توضیح بیشتری ارائه نداد.
سخنگوی سازمان بینالمللی دریانوردی ساعاتی پس از اعلام ترامپ گفت: «ما از این پست آگاهیم و منتظر جزئیات بیشتر هستیم».
او افزود: «موضع ما همواره در قبال دریافت عوارض روشن بوده است. سازمان بینالمللی دریانوری قاطعانه با اخذ عوارض برای عبور از تنگههایی که برای ناوبری بینالمللی استفاده میشوند مخالفت میکند. هیچ مبنای حقوقی برای وضع عوارض اجباری صرفاً برای عبور از یک تنگه وجود ندارد».
مقامات صنعت کشتیرانی نیز از این تحول اخیر ابراز نگرانی کردند و افزودند که به ارزیابی آنها، چنین اقدامی ناقض حقوق بینالملل خواهد بود.
به گزارش خبرگزاری رویترز، یکی از این مقامات که نخواست نامش فاش شود، درباره اظهارات ترامپ گفت: «این قرار است چگونه عبور را ایمنتر کند و چه تضمینی ارائه میدهد؟»
اکسیوس: سنتکام زمان دقیق اجرای محاصرهٔ دریایی ایران را اواخر روز دوشنبه اعلام میکند
وبسایت اکسیوس روز دوشنبه گزارش داد که اعمال دوباره محاصرهٔ دریایی ایران هنوز اجرایی نشده است، زیرا طبق الزامات قانونی باید ۲۴ ساعت پیش از آن به مالکان کشتیها اطلاع داده شود.
یک مقام آمریکایی به این وبسایت گفته که فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، زمان دقیق اجرا را اواخر روز دوشنبه اعلام خواهد کرد.
یک منبع ارشد در خلیج فارس به آکسیوس گفت ایالات متحده موضوع دریافت عوارض احتمالی برای تأمین امنیت تنگه هرمز را با متحدان خود در منطقه مطرح نکرده است.
دونالد ترامپ رئیسجمهوری ایالات متحده روز دوشنبه اعلام کرد که محاصره دریایی ایران بار دیگر برقرار میشود.
او همچنین تصریح کرد که آمریکا بهعنوان «نگهبان تنگهٔ هرمز» شناخته خواهد شد، اما ۲۰ درصد از ارزش همهٔ محمولههای عبوری را بهعنوان هزینه دریافت میکند.
سنتکام: یک تأسیسات نگهداری زیردریایی و کشتی در ایران با استفاده از شهپاد هدف قرار گرفتند
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، روز دوشنبه ۲۲ تیرماه گزارش داد که نیروهای آن دیروز با استفاده از چند شهپاد تهاجمی یکطرفه، یک تأسیسات نگهداری زیردریایی و کشتی در ایران را با موفقیت هدف قرار دادند.
سنتکام میگوید که سه شهپاد «کورسیر» به بندری در پایگاه دریایی بندرعباس اصابت کردند.
به گفته آن، این نخستینبار است که نیروهای آمریکایی از شهپادها در عملیات رزمی استفاده میکنند.
سنتکام تصریح کرد که حملات یکشنبهشب «توانایی ایران برای ادامه حمله به کشتیرانی تجاری را تضعیف کرد».
ترامپ اعلام کرد «محاصره دریایی ایران» بار دیگر برقرار خواهد شد
رئیسجمهوری ایالات متحده روز دوشنبه ۲۲ تیرماه اعلام کرد که محاصره دریایی ایران بار دیگر برقرار میشود.
دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت که روند و آرایش محاصره دریایی فوراً آغاز خواهد شد.
او همچنین تصریح کرد که آمریکا بهعنوان «نگهبان تنگه هرمز» شناخته خواهد شد، اما ۲۰ درصد از ارزش همه محمولههای عبوری را بهعنوان هزینه دریافت میکند.
رئیسجمهور ایالات متحده در پست خود نوشت:
«تنگه هرمز باز است و با ایران یا بدون ایران باز خواهد ماند. ما در حال اعمال مجدد “محاصره ایران” هستیم؛ نامی که به آن داده شده به این دلیل است که تنها مانع ورود یا خروج کشتیها یا مشتریان ایران میشود. سایر کشورها از دسترسی عادلانه و آزاد به تنگه برخوردار خواهند بود. ایالات متحده از این پس بهعنوان “نگهبان تنگه هرمز” شناخته خواهد شد و در همین چارچوب و بهمنظور رعایت انصاف، برای تأمین همه هزینههای لازم جهت ایجاد ایمنی و امنیت در این منطقه بسیار پرتنش، ۲۰ درصد از ارزش تمام محمولههای عبوری را دریافت خواهد کرد. روند اجرا و سازوکار آن فوراً آغاز میشود».
برقراری مجدد محاصره دریایی ایران پس از آن صورت میگیرد که آمریکا و ایران در روزهای اخیر دست به حملات متقابل علیه یکدیگر زدند. این حملات پس از آن آغاز شد که ایران متهم شد به چند کشتی تجاری که در حال عبور از تنگهٔ هرمز بودند حمله کرده است.
شرکت دادهای «کپلر» که با استفاده از تصاویر ماهوارهای و سایر دادهها حرکت کشتیها را رصد میکند، اعلام کرد تردد تأییدشده از تنگهٔ هرمز در روزهای شنبه و یکشنبه نسبت به مدت مشابه هفته قبل کاهش یافته و به تنها ۱۹ مورد رسیده است؛ سطحی مشابه دوره پیش از امضای توافق اولیه صلح.
به گفته کپلر، بیشتر کشتیها از مسیر مورد تأیید ایران یا مسیرهای مخفیانه استفاده کردند، در حالی که تردد از کریدور نزدیک به عمان که مورد حمایت آمریکا بود، تقریباً متوقف شد.
تحلیلگران میگویند کنترل نظامی تنگهٔ هرمز مستلزم یک تهاجم زمینی گسترده یا یک عملیات دریایی پرریسک است. ترامپ تاکنون از این مسیر صرفنظر کرده، چرا که میتواند به تلفات بالای نیروهایی آمریکایی منجر شود.
جنگ ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل با ایران با اعلام آتشبس در اواخر فروردینماه متوقف شد، اما ایالات متحده محاصرهٔ دریایی بنادر ایران را که پس از شکست مذاکرات اسلامآباد آغاز کرده بود، حفظ کرد و محدودیتهای گستردهای بر صادرات نفت و ورود درآمدهای ارزی ایران اعمال شد.
این وضعیت تا اواخر خرداد ادامه یافت تا سرانجام با امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا، واشینگتن متعهد شد محاصرهٔ دریایی را لغو کند و تهران نیز بازگشایی کامل تردد تجاری در تنگهٔ هرمز را بپذیرد.
ریشه اختلاف به بند ۵ بازمیگردد که بر اساس آن ایران متعهد میشود تمهیداتی برای ازسرگیری کشتیرانی در این آبراه راهبردی فراهم کند و سپس با عمان برای تعیین نحوهٔ ادارهٔ آن در آینده همکاری کند. این بند همچنین شامل تعهد ایران برای تضمین عبور امن و رفع موانع نظامی مانند مینها است.
پیشتر، یک نماینده مجلس شورای اسلامی ایران گفته بود که محاصرهٔ بنادر ایران توسط آمریکا پس از اعلام آتشبس «بهمراتب سختتر از تحریمهای اقتصادی بود».
محسن زنگنه، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، افزوده بود: «در باب فروش نفت، آمریکاییها خیلی حساس بودند که ما نتوانیم منابع ارزی را وارد کشور کنیم و از آنجا بود که بهشدت روی ما فشار آوردند».
دونالد ترامپ: ایالات متحده کنترل تنگهٔ هرمز را در دست میگیرد
رئیسجمهور آمریکا روز دوشنبه ۲۲ تیرماه گفت ایالات متحده «کنترل» تنگهٔ هرمز را در دست میگیرد.
دونالد ترامپ در گفتوگو با برنامه «فاکس اند فرندز» گفت: «ما داریم تنگه را در اختیار میگیریم. آنها چیزی ندارند. هیچ چیز ندارند».
آقای ترامپ افزود: آمریکا تاکنون «بیهیچ چشمداشتی» از آن محافظت کرده، اما از این پس کشورهای ثروتمند هزینه آن را پرداخت خواهند کرد.
او گفت: «قرار است برای حفاظت از آن پول دریافت کنیم. پول زیادی، اما فقط میخواهیم بابت انجام همه این کارها و به خطر انداختن نیروهایمان، هزینههایمان جبران شود».
اظهارات رئیسجمهور آمریکا پس از حملات متقابل ایالات متحده و ایران مطرح شد؛ حملاتی در ابعادی که از زمان آتشبس اردیبهشتماه در مناقشهٔ خاورمیانه بیسابقه بوده و تردیدها درباره تلاشها برای پایان دائمی جنگی را که کشتیرانی از تنگه را متوقف کرده، افزایش داده است.
درگیریهای هفته گذشته بر این مسیر حیاتی تجارت انرژی متمرکز بوده؛ مسیری که کنترل آن یکی از محورهای اصلی اختلاف میان واشینگتن و تهران است.
ترامپ در مصاحبه روز دوشنبه خود از تاکتیکهای مذاکرهکنندگان ایرانی که به دنبال تغییر مفاد توافقشده در ساعات طولانی مذاکرات آخر هفته بودند، انتقاد کرد.
او گفت: «ما داریم تنگه را در اختیار میگیریم. آنها چیزی ندارند. هیچ چیز ندارند» و افزود: «دیروز یک نشست ۱۱ ساعته داشتند... و همهچیز دیروز مورد توافق قرار گرفت. اما از اتاق که بیرون رفتند، دوباره تماس گرفتند و گفتند باید چند تغییر اعمال شود»؛ بدون آنکه توضیح دهد این تغییرات چه بوده است.
سخنگوی وزارت خارجه ایران روز دوشنبه گفت دولت با میانجیهایی از قطر، پاکستان و عمان در تماس است تا از تشدید جنگ جلوگیری کند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده که تنگه هرمز «بسته» است، اما آمریکا تأکید دارد این آبراه به روی تردد دریایی باز است و تحت کنترل ایران نیست.
شبهنظامیان حوثی یمن عربستان را به انجام حمله به فرودگاه صنعا متهم کردند
شبهنظامیان حوثی یمن عربستان را به انجام حمله هوایی به فرودگاه صنعا متهم کردند و گفتند این اقدام را بدون پاسخ نمیگذارند.
همزمان تصاویری از بمباران مناطق نزدیک فرودگاه صنعا منتشر شده است.
در همین حال شبکه المسیره متعلق به حوثیها و خبرگزاری فارس گزارش دادند که حملات هوایی به فرودگاه صنعا همزمان با ورود یک هواپیمای ایرانی به این فرودگاه انجام شد. خبرگزاری فارس نوشته که این هواپیما پس از این حملات در فرودگاه حدیده به زمین نشست.
چند روز پیش حوثیهای یمن گفته بودند که یک هواپیمای ایرانی با شکستن محاصره هوایی حوثیها گروهی از مقامهای این کشور را برای شرکت در مراسم تشییع جنازه علی خامنهای، رهبر کشته شده جمهوری اسلامی به تهران برده بود.
دولت بریتانیا سپاه پاسداران را سازمان تروریستی اعلام کرد
اسکاینیوز، شبکه تلویزیونی بریتانیایی، گزارش داد که دولت بریتانیا روز دوشنبه سپاه پاسداران را سازمان تروریستی اعلام کرده است.
سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا قرار دارد و در استرالیا هم به عنوان یک نهاد حکومتی حامی تروریسم شناخته میشود. از همین رو کییر استارمر، نخست وزیر بریتانیا، هم اخیرا برای اتخاذ چنین تصمیمی تحت فشار بوده است.
مقامهای دولتی بریتانیا تاکنون استدلال میکردند که بر اساس قوانین بریتانیا نمیتوان سازمانهای رسمی حکومتی همچون سپاه پاسداران را تحت تحریم قرار داد.
وزرای خارجه اتحادیۀ اروپا هم پس از سالها فشار از داخل و خارج این بلوک در بهمنماه سال گذشته، ۱۴۰۴، با قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی موافقت کردند.
استانداری خوزستان از حملات جدید آمریکا به آبادان خبر داد
یک مقام استانداری خوزستان بعدازظهر دوشنبه، ۲۲ تیر، گفت ساعت ۱۳:۴۵ سه نقطه در شهر آبادان هدف حمله آمریکا قرار گرفت و بر اثر آن تاکنون دو نفر کشته و ۳ نفر مجروح شدهاند.
ولیالله حیاتی، معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان، با اعلام این خبر توضیحات بیشتری درباره مکانهای هدف گرفته شده نداد.
ساعتی پیش از این اظهارات نیز خبرگزاری مهر گزارش داده بود که ظهر روز دوشنبه صدای انفجارهایی در حوالی بندرعباس و جزیره قشم شنیده شده است.
این خبرگزاری گفت انفجارها «در مسافتی دور از شهر قرار دارد و به نظر میرسد مربوط به ساحل غربی شهر بندرعباس باشد.»
در این گزارش از قول استانداری هرمزگان گفته شده در حملات جدید آمریکا به شهر بندرعباس و قشم مصدوم غیر نظامی یا خسارت به زیر ساختهای مسکونی و تجاری گزارش نشده است.
گزارشها درباره حملات جدید آمریکا به ایران در حالی منتشر میشود که سنتکام، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، بامداد دوشنبه طبق معمولِ روزهای اخیر، از پایان این دور از حملاتش به ایران خبر داده بود.
بقایی: تفاهمنامه اسلامآباد «وارد مرحله بحران شده»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، روز دوشنبه با بیان اینکه تفاهمنامه اسلامآباد «وارد مرحله بحران شده»، آمریکا را به «نقض مستمر» این تفاهمنامه و «مثله» کردن آن متهم کرد.
او گفت: بند پنجم این تفاهمنامه درباره تنگه هرمز «تفسیرپذیر نیست» و آمریکا نمیتواند بر اساس برداشت خود درباره آن تصمیمگیری کند.
او در نشست خبری هفتگیاش که ساعاتی پس از دور تازه تبادل آتش میان ایران و آمریکا انجام میشد با این حال اشارهای درباره تداوم یا پایان یافته قلمداد شدن این تفاهمنامه از سوی ایران نکرد. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا هفته گذشته توافق آتشبس این کشور با ایران را پایان یافته خوانده بود.
او همچنین درباره سفر اخیر عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران به عمان گفت: رایزنیهای ایران با عمان در مسقط «صرفاً درباره تنگه هرمز» بوده و قرار نبوده موضوع دیگری در این گفتوگوها مطرح شود.
ایالات متحده میگوید تهران بهرغم توافق در زمینه تنگه هرمز، امنیت این آبراه استراتژیک را به خطر انداخته است.
مقامهای ایالات متحده همچنین بر خلاف اظهارات مقامهای نظامی جمهوری اسلامی میگویند این تنگه باز است.