مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، روز شنبه دوم آبان با اشاره به مشکلات معیشتی مردم و پیامدهای جنگ، بار دیگر خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» با آمریکا شد و گفت علی خامنه‌ای نیز پیش از کشته‌شدن، دستور داده بود که این وضعیت پایان یابد.
پزشکیان در مراسم آغاز سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۴۰۵، با اشاره به مشکلات اقتصادی کشور گفت: «الان در این جامعه هستند خیلی‌ها که گرفتار نان شب‌شان هستند، به خاطر جنگی که در آن قرار گرفتیم، به خاطر شرایط نه صلح نه جنگی که در آن قرار گرفتیم».
او که پیش از این چند بار به تأثیر محاصره دریایی آمریکا بر اقتصاد و وضعیت معیشت مردم ایران اشاره کرده بود، در سخنرانی خود تأکید کرد: «من معتقدم باید از این وضعیت هم دربیاییم».
رئیس‌جمهور ایران در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مواضع علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، گفت که او پیش از کشته‌شدن در جنگ اخیر، خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» بوده و «دستور داد که بروید تمامش بکنید».
رئیس‌جمهور ایران مشخص نکرد که منظورش از پایان دادن به این وضعیت، ازسرگیری مذاکرات با آمریکا یا دستیابی به توافقی تازه است، اما تأکید کرد که بلاتکلیفی کنونی مانع برنامه‌ریزی برای آیندۀ کشور شده است.
او گفت: «در بلاتکلیفی نمی‌شود برنامه‌ریزی کرد. باید تکلیف‌مان را بدانیم. بالاخره می‌خواهیم چه کار کنیم؟»
اظهارات پزشکیان در شرایطی مطرح می‌شود که با وجود وقوع دو جنگ در ایران طی یک سال و نیم گذشته، تنش نظامی میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده همچنان ادامه دارد و چشم‌انداز روشنی برای پایان آن وجود ندارد.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه اول آبان در یک گردهمایی انتخاباتی در فلوریدا از احتمال انجام یک عملیات نظامی دیگر علیه ایران سخن گفت.
او گفت: «ممکن است یک عملیات خشم حماسی کوچک دیگر انجام دهیم.»
ترامپ ساعاتی پیش از آن نیز گفته بود واشینگتن می‌تواند جنگ با ایران را به‌سرعت پایان دهد، اما این پرسش مطرح است که آیا آمریکا باید کار جمهوری اسلامی را تمام کند یا اجازه دهد به‌تدریج تحلیل برود.
این اظهارات در حالی بیان شده که رئیس‌جمهور آمریکا پیش‌تر گفته بود پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ۱۲ آبان حملۀ تازه‌ای علیه ایران انجام نخواهد داد.
همزمان، مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی نیز بر مواضع تقابلی خود تأکید کرده‌اند. علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، روز شنبه گفت ایران اجازه ورود ناوهای نظامی آمریکا به خلیج فارس را نخواهد داد.
فشار اقتصادی؛ از تورم نزدیک به ۹۰ درصد تا محدودیت صادرات نفت
سخنان پزشکیان درباره مشکلات معیشتی مردم در شرایطی مطرح شده که تازه‌ترین آمارهای رسمی از ادامۀ افزایش شدید قیمت‌ها در ایران حکایت دارد.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در شهریورماه امسال به ۸۹.۸ درصد رسید؛ به این معنا که خانوارها برای خرید مجموعۀ مشابهی از کالاها و خدمات، به‌طور متوسط نزدیک به ۹۰ درصد بیشتر از سال گذشته هزینه کرده‌اند.
در کنار تورم، محاصرۀ دریایی آمریکا و محدودیت صادرات نفت نیز فشار بر اقتصاد ایران را تشدید کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز ۲۸ مهر اعلام کرد که ایران از حدود سه ماه پیش نتوانسته از تأسیسات نفتی جزیرۀ خارگ نفت بارگیری کند و در حال حاضر نیز محمولۀ نفتی روی دریا ندارد.
او دو روز بعد با انتشار تصاویر ماهواره‌ای از پایانه نفتی خارگ، بار دیگر تأکید کرد که هیچ نفتکش حامل نفت خامی در این پایانه دیده نمی‌شود.
داده‌های ردیابی نفتکش‌ها که پیش‌تر از سوی بلومبرگ و شرکت‌های کپلر و ورتکسا منتشر شده نیز نشان می‌داد در ماه سپتامبر هیچ بارگیری نفت خامی از بنادر ایران ثبت نشده است.
بسنت گفته است سیاست «طرد اقتصادی» آمریکا با هدف قطع درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی دنبال می‌شود.
در مقابل، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، روز جمعه اول آبان مدعی شد ذخایر ارزی کشور برای تأمین واردات تا پایان دورۀ ریاست‌جمهوری ترامپ در ژانویۀ ۲۰۲۹ و حتی پس از آن کافی است.
او با این حال رقم مشخصی از حجم ذخایر ارزی یا میزان منابعی که در شرایط تحریم و محدودیت‌های بانکی عملاً در دسترس ایران است، ارائه نکرد.
پزشکیان پیش‌تر گفته بود که حجم تجارت خارجی ایران در پی محدودیت‌های ناشی از جنگ و محاصرۀ دریایی حدود ۳۵ درصد کاهش یافته و واردات بیش از صادرات آسیب دیده است.
محدودیت تجارت از مسیرهای زمینی
در حالی که جمهوری اسلامی برای جبران محدودیت‌های تجارت دریایی به مسیرهای زمینی روی آورده، گزارش‌ها از بروز مشکلات تازه در گذرگاه‌های مرزی نیز حکایت دارد.
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، روز پنج‌شنبه ۳۰ مهر اعلام کرد که به‌رغم پیگیری‌ها برای بازگشایی مرز ایران و پاکستان، کامیون‌های ایرانی همچنان اجازۀ ورود به خاک پاکستان را ندارند.
او گفت بازگشایی مرز به‌صورت یک‌طرفه انجام شده و کامیون‌های مستقر در پاکستان می‌توانند وارد ایران شوند، اما مسیر تردد از ایران به پاکستان همچنان مسدود است.
در روزهای اخیر همچنین گزارش‌هایی از محدودیت تردد در گذرگاه چذابه در مرز ایران و عراق منتشر شده است.
عباس عراقچی، وزیر خارجۀ جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه با اشاره به مشکلات تجارت خارجی گفت مرزهای ایران «به‌جای آنکه محل تردد باشند، به محل توقف تبدیل شده‌اند».
او همچنین تأکید کرد که ایران همچنان در شرایط جنگی قرار دارد و هنوز به وضعیت صلح نرسیده است.
