وزیر خارجه آمریکا روز سهشنبه ۱۲ خرداد گفت که تیم مذاکرهکننده دونالد ترامپ، رئیسجمهور، در ازای بازگشایی تنگه هرمز هیچ پیشنهاد کاهش یا لغو تحریمها به ایران ارائه نکرده و تأکید کرد که هرگونه کاهش تحریمها منوط به کنار گذاشتن برنامه هستهای از سوی تهران است.
مارک روبیو در جلسه پرسش و پاسخ کمیته روابط خارجی سنای آمریکا گفت: «در حال حاضر، هر آنچه با آنها (ایران) مطرح شده این است که هرگونه کاهش تحریمها مبتنی بر شروطی است؛ یعنی باید در ازای همان دلایلی باشد که اساساً این تحریمها به خاطر آنها اعمال شدهاند، یعنی برنامه هستهایشان».
او که برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ ایران بهصورت علنی در کنگره شهادت میداد، گفت در صورتی که ایران با کنار گذاشتن فعالیتهای هستهای خود موافقت کند، کاهش تحریمها برای آن در نظر گرفته خواهد شد.
وزیر خارجه آمریکا افزود: «ایران به دلیل غنیسازی در سطوح بالا تحت تحریم است. ایران به خاطر فعالیتهای هستهایش تحریم شده است. اگر با کنار گذاشتن این موارد موافقت کنند، کاهش تحریمها متناسب با تعهد و پایبندیشان به این توافقها اعمال خواهد شد».
روبیو در حالی در برابر کمیته روابط خارجی سنای آمریکا شهادت داد، که دولت ترامپ به دنبال جلب موافقت کنگره برای کاهش ۳۰ درصدی بودجه امور خارجی و افزایش ۵۰ درصدی هزینههای نظامی پیشنهادی خود است.
«موافقت ایران» برای مذاکره درباره برخی جنبههای برنامهٔ هستهای
وزیر خارجه آمریکا در بخشی از اظهارات خود گفت که ایران با مذاکره دربارهٔ برخی جنبههای برنامهٔ هستهایش که پیشتر از گفتوگو درباره آنها خودداری میکرد، موافقت کرده است.
روبیو در عین حال تأکید کرد این موضوع هیچ تضمینی ایجاد نمیکند که مذاکرات در نهایت به توافقی برای پایان دادن به جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران منجر شود.
او به سناتورها گفت: ما در حال گفتوگو هستیم. و میگویم گفتوگو، چون گفتوگو با ایران مثل گفتوگو با سوئیس نیست، بسیار متفاوت است. متأسفانه نیازمند استفاده از واسطههاست.
وزیر خارجه آمریکا افزود: اما اکنون چشماندازی پیش روی ما قرار دارد که ممکن است امروز، فردا یا هفته آینده محقق شود: برای نخستین بار، دستکم تا جایی که من به یاد دارم، آنها پذیرفتهاند درباره بخشهایی از برنامه هستهایشان مذاکره کنند؛ موضوعاتی که همین یک ماه پیش، یا حتی یک سال پیش، از مطرح کردنشان هم خودداری میکردند، چه برسد به ورود به گفتوگو درباره آنها.
آقای روبیو در ادامه گفت: ایران قصد داشت توانمندیهای تسلیحاتی متعارف خود را بهعنوان یک «سپر دفاعی» برای برنامهٔ هستهایش توسعه دهد.
وزیر خارجه آمریکا تأکید کرد: «آنها تلاش میکردند یک سپر متعارف ایجاد کنند و سپس پشت آن سپر متعارف پنهان شوند».
روبیو با این توضیح در واقع تشریح کرد که چرا دونالد ترامپ معتقد بود آغاز جنگ ضروری است.
بسته شدن تنگهٔ هرمز و زنده بودن مجتبی خامنهای
وزیر خارجه آمریکا در ادامه جلسه پرسش و پاسخ کمیته روابط خارجی سنا گفت: ما نمیتوانیم دنیایی داشته باشیم که در آن فقط کشتیهای ایرانی از تنگه هرمز عبور کنند. اگر قرار باشد آنها تنگه را به روی همه ببندند، ما هم آن را به روی خودشان خواهیم بست.
او افزود: «امروز دیگر چیزی به نام نیروی دریایی ایران وجود ندارد. چنین چیزی اصلاً وجود ندارد. هیچ نیروی دریاییای در کار نیست. چیزی به نام نیروی دریایی ایران وجود ندارد».
وزیر خارجه آمریکا همچنین گفت که مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، که در حملات آمریکا و اسرائیل زخمی شده و از زمان بهدست گرفتن قدرت در انظار عمومی دیده نشده، زنده است و فعالیتهایش رو به افزایش است.
او اظهار داشت: «فکر میکنم نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد او در حال افزایش سطحی از مشارکت و فعالیت است».
مجتبی خامنهای ۵۶ ساله، جانشین پدرش علی خامنهای شد که در حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند پارسال کشته شد.
نشستهای دیگر روبیو در دو روز آینده
آقای روبیو قرار است طی دو روز آینده نیز در کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان و همچنین زیرکمیتههای تخصیص بودجه سنا و مجلس حاضر شود. دولت ترامپ در حالی به دنبال جلب موافقت کنگره برای کاهش ۳۰ درصدی بودجه امور خارجی است که همزمان خواستار افزایش ۵۰ درصدی هزینههای نظامی شده است.
او در بخش دیگری از اظهاراتش گفت که «ما همچنان تنها ابرقدرت جهانی جهان هستیم، قدرتمندترین کشور روی زمین».
وزیر خارجه آمریکا افزود: ما بزرگترین اقتصاد دنیا را در اختیار داریم، قدرتمندترین نیروی نظامیِ شناختهشده در تاریخ بشر را داریم، دلار ما همچنان ارز ذخیرهٔ اصلی جهان است و زبان ما نیز در سراسر دنیا بهطور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد.
روبیو پیشتر همراه با دیگر مقامهای ارشد دولت در جلسات غیرعلنی درباره جنگ ایران به نمایندگان کنگره توضیحاتی داده بود، اما تاکنون بهصورت علنی درباره این درگیری شهادت نداده بود.
انتقاد دموکراتها
سناتور جین شاهین، ارشدترین عضو دموکرات کمیته روابط خارجی سنا، بهشدت از روبیو انتقاد کرد و گفت او اطلاعات کافی دربارهٔ برنامههای دولت در اختیار کنگره قرار نداده است.
او گفت: «وقتی با رأیدهندگانم صحبت میکنم، آنها خواهان بهبود وضعیت اقتصادی در داخل کشور هستند، نه تغییر حکومت در هاوانا، کاراکاس یا تهران».
شاهین همچنین افزود: «شما به کنگره اطلاعیهای دربارهٔ اختیارات جنگی ارسال کردید که در آن ادعا شده بود آمریکا درگیر خصومتهای فعال با ایران نیست؛ در حالی که ایالات متحده در حال انجام حملات علیه ایران بود و ایران نیز سفارتخانهها و پایگاههای آمریکا در سراسر خاورمیانه را هدف قرار میداد. این مشورت با کنگره نبود؛ بلکه تلاشی بود برای فرار از پاسخگویی به این کمیته و این کنگره درباره این جنگ».
به گزارش خبرگزاری رویترز، شهروندان آمریکایی از افزایش قیمتها بهطور فزایندهای ناراضی هستند و جمهوریخواهان امیدوارند ترامپ بتواند تنگه هرمز را دوباره به روی کشتیرانی باز کند و قیمت بنزین را پیش از انتخابات ماه نوامبر کاهش دهد؛ انتخاباتی که مشخص خواهد کرد آیا این حزب اکثریت شکنندهٔ خود در کنگره را حفظ میکند یا نه.
ترامپ همچنین با فشار جناح تندرو ضدایران در حزب خود روبهروست؛ گروهی که با هرگونه امتیازدهی به تهران مخالفت میکنند.
قانونگذاران آمریکایی، از جمله برخی جمهوریخواهان همحزبی ترامپ، همچنین خواستار اطلاعات بیشتری از دولت درباره راهبرد آن در قبال ایران و سایر اولویتهای سیاست خارجی شدهاند.