دونالد ترامپ میگوید آمریکا در حال «بهدست گرفتن زمام امور» در تنگه هرمز است و هر شب «۳۰ کشتی» از این آبراه عبور میکنند. همزمان مسعود پزشکیان اعلام کرد در صورت بازگشت آمریکا به تعهدات خود در تفاهمنامه اسلامآباد، تهران «بلافاصله» اقدام متقابل خواهد کرد.
رئیسجمهور ایالات متحده شامگاه دوشنبه ۹ شهریور در گفتوگو با خبرنگاران در دفتر کاخ سفید، وضعیت تنگه هرمز را «بسیار خوب» توصیف کرد و گفت بهطور میانگین «هر شب ۳۰ کشتی» با کمک نیروی دریایی آمریکا از این آبراه عبور میکنند.
او گفت: «داریم زمام امور را به دست میگیریم. دیشب کشتیهای بسیار زیادی با کمک نیروی دریایی عبور کردند و بهطور میانگین هر شب ۳۰ کشتی عبور میکنند.»
رئیسجمهور آمریکا افزود که عبور این کشتیها باعث خروج حجم قابلتوجهی نفت از منطقه شده و بهگفتۀ او، به همین دلیل قیمت نفت به اندازهای که برخی انتظار داشتند، افزایش نیافته است.
بهای نفت برنت که در آستانه آغاز جنگ ۴۰ روزه در هفتم اسفند ۱۴۰۴ حدود ۷۲ دلار در هر بشکه بود، در ماههای گذشته و با اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز افزایش یافت، اما عمدتاً زیر ۹۰ دلار باقی ماند.
با تشدید دوبارهٔ درگیری ایران و آمریکا، قیمت برنت روز دوشنبه نزدیک به سه درصد افزایش یافت و به ۹۰ دلار و ۴۹ سنت رسید و روز سهشنبه نیز با ادامه روند صعودی به حدود ۹۱ دلار و ۱۵ سنت در هر بشکه رسید.
اظهارات ترامپ درباره تنگه هرمز پس از دور تازهٔ درگیری مستقیم میان دو کشور مطرح شد.
نیروهای آمریکایی یکشنبهشب جزیره لارک در نزدیکی تنگه هرمز را هدف قرار دادند. ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، اعلام کرد این حمله «دقیق و محدود» علیه نیروهای مینگذار سپاه پاسداران انجام شد که بهگفتۀ آمریکا، تهدیدی قریبالوقوع برای کشتیرانی در تنگه بود.
سپاه پاسداران وقوع حمله و تلفات ناشی از آن را تأیید کرد و ساعاتی بعد رسانههای ایران از حملات موشکی و پهپادی به پایگاههای آمریکایی در منطقه خبر دادند.
گزارشها حاکی است موشکهایی که ایران بهسوی پایگاههای آمریکا در اردن شلیک کرده بود، پیش از رسیدن به اهداف خود رهگیری شدند. امارات متحده عربی نیز ادعای هدف قرار گرفتن یک پایگاه آمریکایی در خاک این کشور را تکذیب کرد.
ترامپ پیشتر در واکنش به حملات ایران گفته بود آمریکا «پاسخ» خواهد داد و ایران را «شدیداً هدف قرار خواهد داد». او با این حال در همان گفتوگو از احتمال مذاکره نیز سخن گفت و اظهار داشت مقامهای جمهوری اسلامی «بهشدت تمایل به دیدار دارند»، هرچند افزود معلوم نیست بتوان روی دستیابی به توافق با تهران حساب کرد.
رئیسجمهور آمریکا شامگاه دوشنبه نیز بار دیگر ایران را «کشوری شکستخورده» خواند و مدعی شد نیروهای نظامی و اقتصاد جمهوری اسلامی بهشدت آسیب دیدهاند.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال استفاده از سلاح هستهای علیه ایران، چنین اقدامی را منتفی دانست و گفت «هیچ دلیلی» برای آن وجود ندارد.
در سوی دیگر، مسعود پزشکیان روز سهشنبه ۱۰ شهریور در نشست سازمان همکاری شانگهای در بیشکک، آمریکا را به نقض تعهدات خود در تفاهمنامه اسلامآباد متهم کرد و گفت: «اما اینجانب بهصراحت میگویم چنانچه آمریکا به تعهدات خود در یادداشت تفاهم مزبور بازگردد، جمهوری اسلامی ایران نیز بلافاصله عمل متقابل خواهد کرد.»
در حالی است که پیشتر، شورای عالی امنیت ملی ایران شش شرط را برای بازگشایی تنگه هرمز اعلام کرده بود که پرداخت «بیکموکاست» خسارتهای دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، برداشتن تحریمها و همچنین آزاد شدن «بیقیدوشرط» داراییهای مسدودشدهٔ ایران جزو آنها بود.
مقامهای ایران همچنین در روزهای اخیر گفتهاند تهران با عمان دربارهٔ ترتیبات عبور کشتیها از تنگه هرمز به تفاهم رسیده، اما اجرای این تفاهم به انجام تعهداتی از سوی طرف مقابل، بهویژه آمریکا، بستگی دارد.
تفاهمنامه اسلامآباد اواخر خرداد به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید و زمینهٔ توقف درگیریها و کاهش محدودیتهای کشتیرانی در تنگه هرمز را فراهم کرد.
اما در پی حملات منسوب به ایران به چند نفتکش در میانهٔ تیرماه، ارتش آمریکا به مدت دو هفته حملاتی را به نقاط مختلف ایران انجام داد و نیروهای جمهوری اسلامی نیز چند کشور منطقه را با موشک و پهپاد هدف قرار دادند.
این درگیریها عملاً تفاهم اسلامآباد را از میان برد و واشینگتن از ۲۳ تیر محاصره دریایی ایران را از سر گرفت.
اکنون، با وجود دور تازه حملات متقابل، هر دو طرف همچنان از امکان نوعی توافق سخن میگویند، اما تهران بازگشت به تفاهم پیشین را به اجرای تعهدات آمریکا مشروط کرده و دولت ترامپ نیز همزمان فشار نظامی و اقتصادی بر جمهوری اسلامی را افزایش داده و میگوید شریانهای حیاتی تأمین پول برای جمهوری اسلامی را قطع خواهد کرد.
