دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شامگاه شنبه ۱۶ اسفند به وقت محلی، در اظهاراتی درباره تحولات جنگ با ایران گفت واشینگتن قصد ندارد اجازه دهد گروههای کُرد [از عراق] وارد خاک ایران شوند.
رئیسجمهور آمریکا، پس از شرکت در مراسم بازگرداندن اجساد شش سرباز آمریکایی کشتهشده در درگیری با ایران، در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری گفت: «من نمیخواهم کردها وارد ایران شوند. آنها مایلاند وارد شوند، اما به آنها گفتهام که نمیخواهم چنین کاری بکنند. جنگ همین حالا هم به اندازه کافی پیچیده است. نمیخواهم کردها زخمی شوند یا کشته شوند.»
او تأکید کرد: «دنبال این نیستیم که کردها وارد شوند. همانطور که میدانید ما با کردها رابطه بسیار دوستانهای داریم، اما نمیخواهیم جنگ از آنچه هست پیچیدهتر شود. من این گزینه را رد کردهام و نمیخواهم کردها وارد صحنه بشوند.»
خبرنگار شبکه بیبیسی در این پرواز از ترامپ پرسیده است که «فکر میکنید وقتی همه اینها تمام شود، نقشه ایران همانطور که هست باقی بماند» و آقای ترامپ گفته است: «نمیتوانم به شما بگویم، احتمالاً نه.»
دونالد ترامپ توضیح بیشتری درباره این موضوع که میتواند بهمثابه نقض تمامیت ارضی ایران در آینده باشد، نداد.
ایران با همسایگان خود مناقشه ارضی ندارد و تنها در یک مورد، امارات متحده عربی از مدتی پیش بر جزایر سهگانه ایران در خلیج فارس ادعای ارضی مطرح کرده است.
نسخه کامل اظهارات رئیس جمهور ایالات متحده در بازگشت از مراسم یادبود شش سرباز آمریکایی در روز شنبه:
در همین روز، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیامی خطاب به مردم ایران تصریح کرده است که «ما نمیخواهیم ایران را تقسیم کنیم، ما میخواهیم ایران را آزاد کنیم.»
دونالد ترامپ در بخش دیگری از سخنان خود در پرواز روز شنبه همچنین گفت که به نظرش جمهوری اسلامی پشت حمله به یک مدرسه ابتدایی دخترانه در میناب در جنوب ایران بوده است؛ حملهای که گزارش شده حدود ۱۵۰ کشته بر جای گذاشته است.
ترامپ در هواپیمای مخصوص ریاست جمهوری به خبرنگاران گفت: «بر اساس آنچه من دیدهام، این کار توسط ایران انجام شده است.» ترامپ همچنین مهمات ایرانی را «بسیار غیردقیق» توصیف کرد.
این در حالی است که به نوشته جروزالمپست و دیگر منابع، گفته میشود برخی ارزیابیهای داخلی آمریکا احتمال دادهاند این حمله در واقع از سوی آمریکا انجام شده باشد.
ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، روز جمعه «این حادثهٔ سراسر غمانگیز» را محکوم کرد و گفت امیدوار است تحقیقات «به سرعت و با شفافیت کامل» انجام شود.
ترامپ همچنین با ذکر اینکه «قصد نداریم در موضوع ایران کوتاه بیاییم»، تأکید کرد ایالات متحده به دنبال انتخاب «رئیس جمهوری» است که ایران را به سمت جنگ سوق ندهد، زیرا آمریکا نمیخواهد «هر پنج سال یکبار دوباره برگردد.»
او در ادامه نیز گفت هیچ نشانهای در دست نیست که نشان دهد روسیه در حال کمک به جمهوری اسلامی است.
پیشتر گزارشهایی در مورد کمک اطلاعاتی روسیه به حکومت ایران برای هدف قرار دادن تأسیسات آمریکا در منطقه منتشر شده بود و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز ۱۵ اسفند در پاسخ به پرسشی در این باره به شبکه «سیبیاس نیوز» گفت: «فرماندهان ما از همه چیز مطلع هستند. ما بهترین اطلاعات محرمانه جهان را در اختیار داریم. ما میدانیم چه کسی با چه کسی صحبت میکند. ما نگران این موضوع نیستیم.»
اظهارات آقای ترامپ در مورد مسائل یادشده، شامگاه شنبه پس از حضور او در پایگاه هوایی «دوور» در ایالت دلاور بیان شد؛ جایی که اجساد شش سرباز آمریکایی کشتهشده در جنگ اخیر با ایران به آمریکا بازگردانده شد.
این شش نظامی یکشنبه گذشته در پی حمله یک پهپاد به یک مرکز فرماندهی کلیدی آمریکا در کویت کشته شدند؛ حملهای که یک روز پس از آغاز عملیات گسترده نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران رخ داد.
موضوع گروههای مسلح کرد ایرانی در عراق
در روزهای اخیر گزارشهایی منتشر شده بود مبنی بر اینکه ممکن است شبهنظامیان کرد مسلح در بحبوحه حملات آمریکا و اسرائیل از مناطق غربی وارد ایران شوند.
در مغایرت با اظهارات روز شنبهٔ دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده روز پنجشنبه در گفتوگو با خبرگزاری رویترز با اشاره به چنین سناریویی گفته بود: «فکر میکنم این عالی است که آنها میخواهند این کار را انجام بدهند، من کاملاً از آن حمایت میکنم».
آقای ترامپ اما اکنون خبر داده که این گزینه را رد کرده و بهدنبال آن نیست.
دونالد ترامپ پس از آغاز حملات هوایی علیه ایران با مسعود بارزانی و بافل طالبانی، رهبران دو جریان اصلی در کردستان عراق، گفتوگو کرده بود.
روز شنبه ۱۶ اسفند، شبکه اسکاینیوز گزارش داد تماسهای تلفنی دونالد ترامپ با رهبران کرد عراق در آغاز جنگ با ایران شامل هیچ درخواستی برای حمله زمینی به خاک ایران نبوده و برخلاف برخی گزارشها، هیچ طرح مخفی سیآیای برای مسلح کردن نیروهای کُرد نیز در کار نیست.
مسئله آموزش و «برنامهریزی برای تسلیح» گروههای کردی در عراق را ازجمله شبکه خبری سیانان مطرح کرده بود و از قول «منابع آگاه» نوشته بود که هدف از آن «برانگیختن یک قیام مردمی در ایران است.»
سیانان در عین حال نوشته بود که «ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد که کردهای ایران در حال حاضر منابع و نفوذ کافی برای سرنگونی کامل حکومت را ندارند و گروههای کرد خود دچار اختلافهای درونی و ایدئولوژیک هستند.»
سایت خبری اکسیوس روز ۱۲ اسفند در گزارشی نوشت که گفته میشود تماس دونالد ترامپ با گروههای کردی، پس از ماهها لابیگری بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل صورت گرفت؛ کسی که معتقد است کُردها میتوانند در فشار بر جمهوری اسلامی «ایفای نقش» کنند، هرچند برخی مقامهای آمریکایی این ارزیابی را خوشبینانه میدانند.
موضوع تماسهای ترامپ با گروههای کُرد
در روزهای اخیر اکسیوس خبر داد که از کارولین لِویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، به طور خاص در مورد تماسهای ترامپ با کردها سوال کرده و او از ارائه جزئیات خودداری کرده است.
اما اسکاینیوز روز شنبه ۱۶ اسفند از «یک منبع ارشد در اقلیم کردستان عراق» نقل کرده که دونالد ترامپ در تماس با بافل طالبانی، رهبر اتحادیه میهنی کردستان، از همکاری نیروهای کرد با ارتش آمریکا در سالهای گذشته قدردانی کرده و از تجربه و روابط او در منطقه تمجید کرده است.
این منبع افزود ترامپ در این تماسها هیچ درخواستی برای عملیات نظامی یا عبور نیروهای کرد از مرز ایران مطرح نکرده و تماس کوتاهی نیز با مسعود بارزانی، رهبر حزب دموکرات کردستان، داشته است.
همزمان، روز شنبه وبسایت اکسیوس نوشت: مقامهای اقلیم کردستان عراق میگویند با گسترش جنگ ایران، این منطقه در موقعیت دشواری قرار گرفته است. از یک سو برخی گروههای کرد ایرانی خواهان عبور از مرز و جنگ با حکومت ایران هستند، از سوی دیگر تهران هشدار داده اگر حملهای از خاک اقلیم انجام شود، زیرساختهای این منطقه را هدف قرار خواهد داد.
اکسیوس مینویسد که در عین حال، به گفته مقامهای کرد، سیاست آمریکا نیز برای آنان روشن نیست و مشخص نیست واشینگتن واقعاً به دنبال تغییر حکومت در ایران است یا هدف محدودتری دارد. رهبران اقلیم کردستان اعلام کردهاند در حال حاضر تلاش میکنند بیطرف بمانند و از تبدیل شدن به بخشی از این درگیری جلوگیری کنند.
بافل جلال طالبانی، رهبر حزب اتحادیه میهنی کردستان، یکی از احزاب مهم چپ میانه در اقلیم کردستان عراق، شامگاه سهشنبه در گفتوگو با شبکه خبری فاکس نیوز در مورد وضعیت در ایران گفت: «ما هیچ قیامی در جایی ندیدهایم و چنین نشانهای وجود ندارد. البته هنوز در آغاز کار هستیم و انتظار دارم این عملیات طولانی و بسیار دشوار باشد.»
او همچنین گفت تا جایی که او اطلاع دارد، هیچ نیروی کُردی از مرز عبور نکرده و بیشتر نیروها در امتداد مرز عراق و خارج از خاک ایران مستقر هستند.
طالبانی در مورد وضعیت کلی جمهوری اسلامی نیز افزود: «فکر میکنم حکومت ایران ۴۵ سال برای چنین وضعیتی برنامهریزی کرده است، بنابراین باید انتظار مقاومتی شدید را داشت.»
او در پایان تأکید کرد: «شاید اینکه کردها نوک پیکان این درگیری باشند، راه درستی نباشد» و بار دیگر خواستار گفتوگو و کاهش تنش شد.
احزاب کرد ایرانیِ مستقر در اقلیم کردستان عراق سوم اسفند، شش روز پیش از آغاز جنگ، اعلام کردند که یک ائتلاف سیاسی را با هدف سرنگونی نظام جمهوری اسلامی و حمایت از «شکلگیری مرحله گذار دموکراتیک» تشکیل دادهاند.
اعضای این ائتلاف عبارتند از حزب آزادی کردستان (پاک)، کومله زحمتکشان کردستان، حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)، حزب دموکرات کردستان ایران و سازمان خَبات کردستان ایران. در همین زمینه حزب کومله کردستان ایران ضمن عدم مخالفت با این ائتلاف در بیانیهای اعلام کرد که طرح ائتلاف «بسیار کلی و تفسیربردار بوده و محتوای مشخص و جهتگیریهای سیاسی آن روشن نیست» و از همین رو در آن شرکت نمیکند.
حزب کومله کردستان ایران به رهبری عبدالله مهتدی اما پس از آن در ۱۳ اسفند با انتشار بیانیهای رسمی اعلام کرد که به «ائتلاف احزاب کردستان» میپیوندد.
اعلام خبر تشکیل این ائتلاف با واکنش منفی شاهزاده رضا پهلوی روبهرو شد و او روز چهارشنبه ششم اسفند، در پیامی در شبکهٔ ایکس، این احزاب را «تجزیهطلب» خواند. این احزاب کرد در واکنش به این پیام، اتهام «تجزیهطلبی» را رد کردند.
با ادامه این تحولات، سپاه پاسداران روز شنبه ۱۶ اسفند اعلام کرد مواضع گروههای کرد ایرانی را در اقلیم کردستان عراق هدف قرار داده است. به گفته مقامهای گروههای مخالف ایرانی، چند حمله پهپادی به پایگاههای احزاب کرد از جمله حزب دموکرات کردستان ایران و کومله در نزدیکی اربیل و سلیمانیه انجام شد. در این حملات یک عضو کومله کشته شد و سه نفر زخمی شدند.
خبرگزاری فرانسه روز شنبه در یک گزارش میدانی نوشت که ساکنان اقلیم کردستان عراق میگویند نمیخواهند در این درگیری دخالت کنند. ساکنان محلی به این خبرگزاری گفتهاند مردم از ادامه جنگ نگراناند و معتقدند اقلیم کردستان نباید وارد این درگیری شود. آنان میگویند کردها در گذشته بهای سنگینی در جنگها پرداختهاند و اکنون فقط میخواهند در آرامش زندگی کنند.
روز شنبه در حالی که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، آمریکا، اسرائیل و برخی کشورهای منطقه را متهم کرد که قصدشان «فروپاشی و تجزیه ایران» است، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در پیامی خطاب به مردم ایران گفت: «ما نمیخواهیم ایران را تقسیم کنیم، ما میخواهیم ایران را آزاد کنیم.»
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، نیز روز شنبه با اشاره به گزارشهای مربوط به گروههای کرد ایرانی، در گفتوگو با خبرنگاران در استانبول گفت آنکارا با هر سناریویی که بخواهد با تحریک شکافهای قومی یا مذهبی در ایران جنگ داخلی به راه بیندازد مخالف است.
فیدان این امر را «اشتباهی تاریخی» نامید و افزود چنین وضعیتی میتواند خطرناکترین سناریو باشد و هر بحران داخلی در ایران پیامدهایی در سراسر منطقه خواهد داشت.
