در پی شکست سنگین حزب کارگر بریتانیا در انتخابات شوراهای محلی انگلستان و پارلمانهای اسکاتلند و ولز، استعفای چند وزیر و معاون وزیر دولت، کییر استارمر را بهشدت تحت فشار قرار داده است.
صبح روز سهشنبه ۲۲ اردیبهشتماه، نخستوزیر بریتانیا در حالی در خانۀ شماره ۱۰ داونینگاستریت میزبان اعضای کابینهاش بود که میدانست دستکم ۸۰ تن از نمایندگان حزب کارگر، یعنی تقریباً یکی از هر پنچ نماینده این حزب در پارلمان، خواستار کنارهگیری او از مقامش شدهاند؛ یا بلافاصله و یا بر اساس یک برنامۀ زمانبندی مشخص.
در حالیکه قرار است چارلز سوم پادشاه بریتانیا، روز چهارشنبه در مراسم سنتی افتتاح پارلمان، سخنرانی و برنامههای دولت کییر استارمر برای یکسال آینده را اعلام کند، مشخص نیست چقدر از عمر این دولت باقی مانده باشد.
پیش از ظهر سهشنبه کییر استارمر در جلسۀ کابینه تأکید کرد که کنارهگیری نخواهد کرد و قصد دارد به رغم «۴۸ ساعت ناخوشایند گذشته»، رهبری کشور و تلاش برای اجرای برنامههای دولت را ادامه دهد.
این وکیل حقوق بشر که کمتر از دو سال از نخستوزیریاش میگذرد، در جلسۀ کابینه تکرار کرد که گرچه مسئولیت شکست سنگین حزبش در انتخابات آخر هفتۀ قبل را میپذیرد، هنوز دلیل قاطعی برای کنارهگیری نمیبیند.
در این جلسه چندین تن از معاونان وزرا و اعضای ارشد کابینه بر ادامۀ حمایت از کییر استارمر تأکید کردند.
با وجود این دقایقی پس از پایان جلسه کابینه، جِس فیلیپس و الکس دیویس-جونز، دو معاون وزیر با انتشار مطالبی در شبکۀ ایکس از کنارهگیری خود از مقام دولتی خبر دادند.
پیش از این دو، میاتا فَنبوله، معاون وزیر در امور جوامع و اقلیتها هم از تصمیمش برای کنارهگیری از دولت خبر داده بود. اقدامی که با کنارهگیری ربیر احمد معاون وزیر بهداشت دنبال شد.
در همین حال همراهی شعبانه محمود وزیر کشور کابینۀ کییر استارمر با نمایندگانی که خواهان کنارهگیری نخستوزیر شدهاند، میتواند برای رهبر حزب گران تمام شود.
به گفتۀ منابع نزدیک به داونینگ استریت، انتظار میرود در ساعات آینده تعداد بیشتری از اعضای دولت از کنارهگیری خود خبر داده و خواهان تغییر در رأس حزب کارگر شوند.
آیندۀ کیمیر استارمر
اما شمار بالای نمایندگان خواهان کنارهگیری کییر استارمر، بهتنهایی برای تغییر نخستوزیر کافی نیست.
بر اساس مقررات داخلی حزب کارگر، دستکم ۲۰ درصد از مجموع نمایندگان حزب در پارلمان، باید از یک نامزد مشخص برای رقابت با نخستوزیر حمایت کنند. حزب کارگر در حال حاضر ۴۰۳ نماینده دارد و از اینرو، باید دستکم ۸۱ نماینده، پشت سر یک نامزد قرار بگیرند؛ موضوعی که فعلاً چندان عملی به نظر نمیرسد.
بیش از نیمی از ۸۷ نمایندهای که تاکنون خواهان کنارهگیری کییر استارمر شدهاند، به جناح چپ حزب تعلق دارند. حدود یکچهارم دیگر هم، میانهرو به حساب میآیند.
از سوی دیگر بیش از یکصد نمایندۀ حزب کارگر هم با امضای بیانیهای، استدلال کردهاند که الان زمان مناسبی برای رقابت بر سر رهبری حزب نیست.
امضاکنندگان این بیانیه، با اشاره به شکست «ویرانگر» حزب در انتخابات هفتۀ پیش، این نتیجه را نشانهای از «کار دشوار پیش رو برای جلب دوبارۀ اعتماد رأیدهندگان» دانسته و خواهان تمرکز همۀ نمایندگان بر ایجاد تغییرات مورد نیاز و عملیکردن وعدههای دولت برای بهبود زندگی مردم بریتانیا شدهاند.
کییر استارمر هم در جلسه کابینه تأکید کرده بود که «مردم از ما انتظار دارند که کشور را اداره کنیم. این همان کاری است که در حال انجامش هستم و همۀ ما به عنوان دولت، باید بر آن تمرکز کنیم».
یکی از معدود افرادی که میتوانست حمایت تعداد قابل توجهی از نمایندگان را داشته و به رقیبی جدی برای کییر استارمر تبدیل شود، اندی بِرنام، شهردار منچستر است؛ یک چهرۀ شناختهشدۀ حزب کارگر، که برای در اختیار گرفتن شهرداری منچستر، از نمایندگی پارلمان کناره گیری کرده بود. موضوعی که طبق مقررات حزبی، مانع رهبری و در نتیجه نخستوزیری او خواهد شد. رهبر حزب کارگر، باید حتماً عضو پارلمان باشد.
اندی برنام چند ماه پیش قصد داشت در انتخابات میاندورهای پارلمان، نامزد شده و به وستمینستر بازگردد؛ اما کمیتۀ رهبری حزب، با این استدلال که شهرداری منچستر از اهمیت بیشتری برخوردار است، با نامزدی او مخالفت کرد. اقدامی که در همان زمان هم، شائبۀ نگرانی کییر استارمر و حامیانش از احتمال تلاش برنام برای رهبری حزب را مطرح کرده بود.
در حال حاضر، نام سه نفر به عنوان رقبای احتمالی کییر استارمر به گوش میرسد: وِز استریتینگ، وزیر بهداشت و خدمات اجتماعی، که بارها از تمایلش به رسیدن به نخستوزیری صحبت کرده؛ رِیچل ریوز وزیر دارایی و از مهمترین چهرههای دولت کنونی، و انجِلا رِینِر، معاون پیشین نخست وزیر. سه چهرهای که استارمر فعلاً از سوی هیچکدام، احساس خطر نمیکند؛ هرچند حامیان انجلا رینر از آمادگی او برای نخستوزیری خبر میدهند.
با وجود این، بعید نیست افزایش فشارهای درونحزبی و نارضایتی رأیدهندگانی که به امید بهبود شرایط اقتصادی، کاهش هزینههای زندگی و از جمله نرخ بهرۀ وامهای مسکن، سکان ادارۀ کشور را به حزب کارگر به رهبری کییر استارمر سپرده بودند، در نهایت او را وادار به کنارهگیری از رهبری حزب، یا حتی اعلام انتخابات زودهنگام کند.
این ریسک سیاسی ممکن است نه تنها به قیمت از دسترفتن صدارت خودش، بلکه کنار رفتن حزب کارگر از رهبری بریتانیا تمام شود؛ بخصوص در شرایطی که برای نخستینبار در تاریخ معاصر بریتانیا، هر دو حزب اصلی یعنی محافظهکار و کارگر با بحران بیاعتمادی رأیدهندگان روبرو شده و حزب راست افراطی «اصلاح پادشاهی متحد»، شاهد اقبال غیر منتظرۀ مردم جزیره است.
جنگ چهار سالۀ اوکراین و حالا جنگ ایران، هزینههای عمومی و بخصوص بهای حاملهای انرژی در بسیاری از کشورهای اروپایی را بهشدت افزایش داده و باعث تشدید نارضایتی رأیدهندگان از دولتهایشان شده است. با ادامۀ بحرانهای بینالمللی، کییر استارمر، نه نخستین رهبر اروپایی است که با چنین فشارهایی روبرو میشود و نه احتمالاً آخرینشان.