کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، روز یکشنبه ۱۵ شهریور اعلام کرد عملیات دریایی ایالات متحده به بازگشت تردد نفتکشها از تنگه هرمز کمک کرده و با احتساب خطوط لولهای که مسیر تنگه را دور میزنند، جریان انتقال نفت از خاورمیانه اکنون به بیش از دو سوم سطح پیش از درگیری با ایران رسیده است.
رایت در گفتوگو با شبکه سیانان گفت: «اکنون بهطور میانگین بیش از ۹ میلیون بشکه نفت در روز از تنگه (هرمز) رد میشود و با در نظر گرفتن خطوط لولهای که از اطراف تنگه عبور میکنند، احتمالاً به دو سوم یا بیشتر از میزان جریان پیش از درگیری رسیدهایم.»
تنگه هرمز تا پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در نهم اسفند سال گذشته محل عبور حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز مایع جهان به بازارها بود و روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت خام از آن عبور میکرد.
نیروهای نظامی جمهوری اسلامی بلافاصله بعد از آغاز جنگ، این آبراه راهبردی را با حملات خود مسدود کردند. با این حال مقامهای واشینگتن میگویند ارتش آمریکا در حال کمک به انتقال نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس از طریق مسیر جنوبی تنگه هرمز است.
همچنین پیشتر گزارش شده بود که عراق، امارات متحده عربی و عربستان سعودی در حال فراهم کردن مسیرهای دیگری برای انتقال نفت خود به بازارها هستند.
وزیر انرژی آمریکا درباره وضعیت فعلی گفت: «ایرانیها همچنان دردسر ایجاد میکنند، اما نیروی دریایی آمریکا در حال پیروز شدن در این نبرد است.»
نیروهای نظامی آمریکا در خاورمیانه روز شنبه سه نفتکش ایرانی در خلیج فارس و دریای عمان را در واکنش به شلیک موشکهای سپاه پاسداران به ناوگان نظامی ایالات متحده هدف قرار دادند.
سنتکام، ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، خبر داد که یکی از این نفتکشها در پی این حملات در دریای عمان غرق شده است.
رایت در پاسخ به این پرسش که آیا نیروی دریایی آمریکا برای تضمین ادامه انتقال نفت باید بهطور نامحدود در منطقه باقی بماند، گفت انتظار دارد یا تغییری در حکومت ایران ایجاد شود یا سیاستهای تهران تغییر کند.
او گفت: «فکر میکنم شاهد تغییری در رژیم ایران خواهیم بود، یا دستکم شاهد تغییر در سیاستهای آن خواهیم بود، اگر بخواهند دوباره به یک کشور تجاری تبدیل شوند و با جهان تعامل داشته باشند.»
واشینگتن علاوه بر کمک به انتقال نفت از تنگه هرمز و اعمال مجدد محاصره دریایی علیه ایران، از دوم شهریور طرح تشدید فشار اقتصادی و اعمال تحریمها علیه تهران را با نام «عملیات طرد اقتصادی» آغاز کرده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، که اجرای این طرح را بر عهده دارد، ساعاتی پیش در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز تحریمها و محاصره دریایی را دو ابزار مکمل دانست و گفت ترکیب آنها، برخلاف انتقادها درباره ناکارآمدی تحریمها، علیه جمهوری اسلامی «به شکلی بیسابقه» نتیجه میدهد.
او با اشاره به نقش چین بهعنوان خریدار اصلی نفت ایران گفت محاصره دریایی مانع خروج محمولههای تازه شده و برآورد کرد که «احتمالاً تنها حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت خام ایران باقی مانده که چین هنوز نخریده است».
همزمان با این تحولات، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران، اذعان کرد فشارهای اقتصادی ایالات متحده چالشهای اساسی برای معیشت شهروندان ایرانی ایجاد کرده و گفت: «در کنار میدان نظامی، امروز اصلیترین نبرد ما در میدان تولید و معیشت مردم است.»
این در حالی است که قیمت دلار در بازار آزاد ایران روز شنبه تا مرز ۲۲۸ هزار تومان بالا رفت و از سوی دیگر آمارهای رسمی نیز نشانگر افزایش شدید تورم در ماههای اخیر است.