حوثیهای یمن، صبح شنبه سوم مرداد، ساعاتی پس از آنکه عربستان در واکنش به حملات این گروه به کشتیهای سعودی مواضعشان را هدف قرار داد، از حملهٔ موشکی به عربستان سعودی خبر دادند.
این حملات چند روز پس از آن رخ داد که حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران از اعمال «محاصرهٔ دریایی» علیه عربستان سعودی خبر دادند و سپس به دو نفتکش سعودی در دریای سرخ نیز حمله کردند.
تشدید درگیریها نگرانیها دربارهٔ گشوده شدن جبههای تازه در جنگ منطقهای و اختلال بیشتر در مسیرهای انتقال نفت را افزایش داده است.
رسانهٔ «انصارالله» وابسته به حوثیها بامداد شنبه اعلام کرد یک «حملهٔ موشکی» باعث آتشسوزی در شهر جیزان در جنوب عربستان و در ساحل دریای سرخ شده است.
عربستان سعودی هنوز این ادعا را تأیید نکرده، اما سازمان دفاع مدنی این کشور بامداد شنبه برای مدت کوتاهی به ساکنان جیزان و ینبع دربارهٔ «خطر احتمالی» هشدار داد و چند دقیقه بعد هشدارها را لغو کرد.
در گذشته نیز هنگام شلیک موشک یا پهپاد بهسوی عربستان هشدارهای مشابهی صادر شده است.
حملهٔ ادعایی حوثیها پس از آن صورت گرفت که ائتلاف به رهبری عربستان سعودی روز جمعه اعلام کرد مواضع نظامی این گروه در یمن را هدف قرار داده و اهدافی را که برای تهدید کشتیهای تجاری استفاده میشدند، منهدم کرده است.
یک منبع امنیتی یمنی به خبرگزاری فرانسه گفت یک پایگاه دریایی در شهر بندری حدیده، یک اردوگاه نظامی در جزیرهٔ کمران، یک ساختمان مخابراتی در نزدیکی بندر حدیده و یک پایگاه دریایی در رأسالکثیب از جمله اهداف حملات عربستان بودهاند.
حوثیها حملات عربستان را «تشدید خطرناک» تنش خواندند و هشدار دادند که اقدامات ریاض «بیپاسخ نخواهد ماند».
از اعلام «محاصره» تا حمله به نفتکشها
حوثیها دوشنبهٔ هفتهٔ گذشته اعلام کردند «محاصرهٔ دریایی» علیه عربستان سعودی را با استناد به اصل «چشم در برابر چشم» به اجرا گذاشتهاند.
این گروه اقدام خود را واکنشی به آنچه «محاصره» یمن از سوی عربستان در نزدیک به ۱۲ سال گذشته خوانده، توصیف کرده است.
حوثیها در پیامی رادیویی به کشتیها نیز هشدار دادند شناورهای «متعلق به دشمن سعودی» را که از محاصرهٔ اعلامشده تبعیت نکنند، هدف قرار خواهند داد.
این گروه بامداد پنجشنبه هم گفت دو نفتکش سعودی را در دریای سرخ هدف قرار داده است.
عربستان سعودی هدف قرار گرفتن یکی از کشتیهای متعلق به یک شرکت سعودی را تأیید کرده است. خبرگزاری رسمی عربستان به نقل از یک مقام سازمان حملونقل این کشور گزارش داد کشتی «انسیسی ماسا» هنگام حرکت در دریای سرخ هدف قرار گرفت و بدنهٔ آن اندکی آسیب دید، اما توانست به مسیر خود ادامه دهد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پس از حملات حوثیها هشدار داد که واشینگتن جمهوری اسلامی را مسئول حملات بعدی این گروه خواهد دانست و ایران و حوثیها را در صورت ادامهٔ حملات به «مجازات نظامی» تهدید کرد.
حوثیها: بابالمندب را نمیبندیم
با وجود اعلام محاصرهٔ دریایی عربستان، حوثیها میگویند قصد ندارند تردد کشتیها از تنگهٔ بابالمندب را بهطور کامل متوقف کنند.
محمد عبدالسلام، سخنگو و از مذاکرهکنندگان ارشد حوثیها، روز جمعه دوم مرداد گفت: «برخلاف آنچه برخی مطرح میکنند، بابالمندب بسته نشده است.»
او تأکید کرد محاصرهٔ اعلامشده از سوی این گروه «فقط طرف سعودی» را هدف قرار میدهد.
این موضع در شرایطی اعلام شده است که برخی مقامهای نظامی جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۴۰ روزه با آمریکا و اسرائیل و پس از آن تهدید کرده بودند که حوثیها ممکن است به نفع ایران وارد عمل شوند و تنگهٔ بابالمندب را مسدود کنند.
بابالمندب دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل میکند و یکی از مسیرهای اصلی کشتیرانی میان آسیا و اروپا از طریق کانال سوئز است.
با وجود تأکید حوثیها بر باز ماندن این تنگه، حملات اخیر بر رفتار شرکتهای کشتیرانی تأثیر گذاشته است. بهگفتۀ خبرگزاری فرانسه، از زمان اعلام محاصره علیه عربستان دستکم ۹ کشتی مسیر خود را تغییر دادهاند.
رویترز نیز گزارش داده است حملات حوثیها چند نفتکش را وادار کرد مسیر خود را تغییر دهند و بهسوی شمال و کانال سوئز بازگردند. این کشتیها برای رسیدن به آسیا باید مسیر بسیار طولانیتری را با دور زدن آفریقا طی کنند.
اهمیت دریای سرخ با اختلال در تنگهٔ هرمز
تشدید تنش در دریای سرخ در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده که تردد نفتکشها از تنگهٔ هرمز به دلیل جنگ ایران و آمریکا بهشدت کاهش یافته است.
عربستان سعودی برای کاهش وابستگی به مسیر هرمز، بخشی از نفت خود را از طریق خط لوله به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند. به همین دلیل، مسیر دریای سرخ در ماههای اخیر نقش مهمتری در صادرات نفت این کشور پیدا کرده است.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، تمام صادرات دریایی نفت خام عربستان سعودی در ماههای آوریل و مه از بندر ینبع انجام شد. این بندر در ماه ژوئن مبدأ ۹۲ درصد صادرات دریایی نفت خام عربستان بود و این سهم از ابتدای ماه ژوئیه تاکنون ۷۸ درصد بوده است.
به این ترتیب، گسترش حملات حوثیها به کشتیهای سعودی در دریای سرخ میتواند همزمان با اختلال در تنگهٔ هرمز، دومین مسیر مهم صادرات نفت عربستان را نیز تحت فشار قرار دهد.
دادههای کشتیرانی مورد استناد رویترز نشان میدهد روز پنجشنبه تنها یک نفتکش از تنگهٔ هرمز عبور کرد که پایینترین رقم از هفتم مه تاکنون بود. در مقابل، نیمی از ۱۸ کشتی که همان روز از بابالمندب خارج شدند حامل نفت خام بودند و دو ابرنفتکش چینی نیز در میان آنها قرار داشتند.
حوثیها از سال ۲۰۱۴ با دولت یمن در جنگ هستند. درگیریهای گسترده میان این گروه و ائتلاف به رهبری عربستان سعودی پس از آتشبس سال ۲۰۲۲ تا حد زیادی فروکش کرده بود، هرچند مدت رسمی آن آتشبس به پایان رسیده است.
حملات متقابل روزهای اخیر اکنون خطر از بین رفتن آرامش نسبی میان عربستان و حوثیها و بازگشت دو طرف به درگیری مستقیم را افزایش داده است.