حوثیهای شیعهٔ یمن که مورد حمایت جمهوری اسلامی ایران هستند، در روزهای اخیر تهدید به بستن تنگهٔ بابالمندب کردهاند، به دو نفتکش حامل نفت عربستان سعودی حمله کرده و موجب تغییر مسیر چند کشتی دیگر شدهاند.
این اقدامات از یکسو موجب افزایش قیمت نفت برنت به ۱۰۰ دلار در هر بشکه شده و از سوی دیگر، دریانوری بینالمللی در این منطقه از جهان را با چالشی کمسابقه روبرو کرده است.
در هفتههای اخیر گزارشهایی درباره درخواست تهران از حوثیها برای بستن این تنگه منتشر شده بود و به دنبال آن این گروه شیعهٔ یمنی حملات خود را به کشتیهای تجاری آغاز کرد.
قیمت بیمه کشتیهایی که قصد عبور از بابالمندب را دارند در یکی دو روز اخیر به شدت افزایش یافته و بویژه نفتکشهای عربستانی و کشتیهایی که در اختیار کشورهای غربی هستند مجبورند بین یک تا سه درصد از بهای محمولهٔ خود را به عنوان هزینهٔ بیمه بپردازند.
این هزینه برای کشتیهای بزرگ با محمولهٔ کامل گاهی به ۲۰ میلیون دلار برای هر بار عبور از بابالمندب میرسد.
تنگهٔ بابالمندب دریای سرخ را به خلیج عدن، دریای عرب و اقیانوس هند متصل میکند و عرض آن در باریکترین نقطه حدود ۲۸ کیلومتر است.
این گذرگاه آبی مهم میان یمن در شرق و جیبوتی و اریتره در غرب قرار گرفته و جزیره مَیون یا پریم در میانهٔ بابالمندب، آن را به دو مسیر تردد کشتیها تقسیم میکند. بخش غربی عمیقتر است و برای عبور کشتیهای بزرگ از آن استفاده میشود و بخش شرقی که در نزدیکی یمن قرار دارد بیشتر برای تردد شناورهای کوچک است.
حوثیهای یمن از این تنگه به عنوان اهرم فشار در مقابل کشورهای غربی و عربی استفاده میکنند.
گذرگاه عبور ۱۲ درصد نفت جهان
بابالمندب یکی از راههای اصلی تردد دریایی بین آسیا، اروپا و خاورمیانه از طریق کانال سوئز است.
حدود ۱۲ درصد نفت و هشت درصد گاز مایع مورد نیاز جهان از این تنگه عبور میکند.
چالش برانگیز شدن تردد از بابالمندب و عدم بازگشایی کامل تنگهٔ هرمز که پیش از جنگ ۴۰ روزهٔ آمریکا و اسرائیل با ایران، ۲۰ درصد نفت و ۲۵ درصد گاز مایع جهان از آن عبور میکرد، عملاً تامین یک سوم از نیازهای روزانهٔ جهان به منابع انرژی را مختل کرده است.
پس از جنگ ۴۰ روزه و بسته شدن تنگهٔ هرمز از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، عربستان سعودی انتقال نفت از طریق دریای سرخ و بابالمندب را افزایش داد و به گزارش کپلر، موسسهٔ ناظر بر کشتیرانی تجاری، تا پیش از تهدید اخیر حوثیها، روزانه حدود چهار میلیون بشکه نفت خود را از این گذرگاه آبی صادر میکرد.
صادرات نفت از این تنگه در ماههای اخیر به حدود شش میلیون بشکه در روز رسیده بود.
اکنون با چالش برانگیز شدن عبور از این آبراه مهم، نفتکشهایی که نفت عربستان را به آسیا حمل میکنند ناچارند بهجای تردد از بابالمندب، از کانال سوئز به دریای مدیترانه و از آنجا با دور زدن قاره آفریقا به مقصد خود برسند.
مشکل دیگر این است که ابرنفتکشها به دلیل کمعمق بودن کانال سوئز نمیتوانند با کل ظرفیت وزنیشان از این کانال عبور کنند و مجبورند بخشی از محمولهٔ نفت خود را پیش از عبور از کانال سوئز در خط لولهای در مصر تخلیه کرده و پس از عبور از آن دوباره مخازن خود را پر کنند.
بابالمندب نه تنها گذرگاهی مهم برای عبور نفتکشهاست بلکه یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت جهانی برای نقل و انتقال کالا از اروپا به آسیا و بالعکس بهشمار میرود.
حدود یک چهارم از کالاهایی که از طریق دریا و با کانتینر حمل میشوند از این گذرگاه عبور میکنند.
نقل و انتقال بخش بزرگی از کالاهای مصرفی الکترونیکی، قطعات خودرو، پوشاک، غلات، مواد غذایی، کود شیمیایی، سنگ آهن و دیگر مواد خام و محصولات تولیدی بین اروپا و آسیا با عبور از بابالمندب امکانپذیر است.
اگر حوثیها بتوانند مانع جدی در تردد کشتیهای تجاری از بابالمندب ایجاد کنند، بهای نفت، گاز مایع و مشتقات نفتی بیشتر از گذشته افزایش خواهد یافت. و در کنار آن کشتیرانی جهانی شاهد بالا رفتن هزینههای بیمه، مصرف سوخت و زمان تحویل کالا خواهد بود.