نشریۀ اکونومیست در گزارشی از تغییر ماهیت گروههای نیابتی جمهوری اسلامی ایران موسوم به «محور مقاومت» خبر داد.
در این گزارش تحلیلی، رویکرد فعلی و پیشین مهمترین گروههای تحت حمایت ایران در منطقه خاورمیانه شامل حزبالله لبنان، حوثیهای یمن، شبهنظامیان شیعۀ عراق و گروه فلسطینی حماس بررسی و مقایسه شده است.
به نوشتۀ اکونومیست، رویکرد حزبالله تضعیفشدۀ تحت رهبری نعیم قاسم با دوران رهبری حسن نصرالله قابل قیاس نیست. بر این اساس، در حالیکه این گروه شیعی لبنانی تا حدود سه سال پیش، با تکیۀ ایدئولوژیک به جمهوری اسلامی و در اختیار داشتن حدود ۱۰۰ هزار موشک و راکت، تهدیدی جدی برای اسرائیل بهحساب میآمد، پس از کشتهشدن حسن نصرالله و بسیاری از فرماندهان شناختهشدهاش، تحت رهبری نعیم قاسم قرار گرفت؛ فردی که به نوشتهٔ اکونومیست، به هیچوجه از نفوذ و محبوبیت رهبر پیشین برخوردار نیست.
این نشریه همچنین با اشاره به از دسترفتن بخش زیادی از مهمات و تسلیحات این گروه، و فشار دولت لبنان برای خلعسلاح حزبالله، نتیجه گرفته که نقش این گروه در قبال ایران، کاملاً تغییر کرده و در واقع تلاش تهران برای حفظ آن، نه از نگاه راهبردی، که بیشتر از جنبۀ حیثیتی است.
اکونومیست در مورد حوثیها هم اشاره کرده که بر خلاف حزبالله لبنان، این گروه از آغاز فعالیت، رویکردی «مستقل» داشته و همواره هم بر آن پافشاری کرده است. این نشریه البته یادآوری کرده که در ماههای گذشته و در طول جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران، حوثیها حملاتی را به اسرائیل و عربستان انجام دادند، اما این نباید به «تبعیت کامل و راهبردی» از تهران تعبیر شود.
در مورد گروههای شیعه عراق هم، اکونومیست مینویسد اختلافنظر برخی رهبران مذهبی این گروهها با تهران بیشتر شده و در حال حاضر، نگاه عمدۀ این گروههای شبهنظامی، بیش از تهران، معطوف به دولت مرکزی در بغداد است و روند ادغام برخی از این گروهها در ارتش رسمی عراق هم آغاز شده است.
اکونومیست با اشاره به سنیمذهب بودن حماس، از ابتدا حضور این گروه در «محور مقاومت» را «عجیب و متفاوت» توصیف، و از جمله اشاره کرده که این گروه در جریان جنگ جاری ایران، از تهران خواسته بود که از حمله به کشورهای عربی منطقه اجتناب کند.
این نشریه در نهایت نتیجهگیری کرده که با توجه به محدودیت امکانات و منابع مالی تهران، بازسازی «محور مقاومت» به شکل مورد نظرش، کار آسانی نخواهد بود.
اکونومیست استدلال کرده که از یک منظر میتوان وضعیت فعلی را با سالهای پایانی اتحاد شوروی مقایسه کرد؛ دورانی که کاهش حمایت مالی و همهجانبۀ مسکو از کشورهای اقماریاش، دور شدن تدریجی اما پیوستۀ آنها را بهدنبال داشت.