ایران و آمریکا پس از حدود یک ماه آرامش، در روزهای اخیر بار دیگر درگیریهای محدود خود بر سر تنگهٔ هرمز را از سر گرفتند و جنگ لفظی میان دو کشور اکنون به درگیری در میدان کشیده شده است.
یک تحلیلگر ارشد موسسهٔ پژوهشی «اوراسیا» میگوید درگیریهای تازه بین ایران و آمریکا، «نشاندهنده حرکت به سمت یک تشدید عمده درگیری نیست» و رهبران ایران به استراتژی فرسایشی خود ادامه خواهند داد.
گریگوری برو روز چهارشنبه ۱۱ شهریور در گفتوگو با رادیوفردا تصریح کرد: با توجه به حملات جدید علیه ایران که امروز شاهد آن هستیم، به نظر من روند تلافیجویی ایران همچنان ادامه خواهد داشت.
به گفته او، از برخی زوایا، این وضعیت شبیه بازگشت به همان تبادل روزانه حملات و پاسخهاست که در ماه ژوئیه شاهد بودیم، اما فکر میکنم عامل اصلی آن چیزی است که ایالات متحده در تنگهٔ هرمز در پی تحقق آن است.
برو تصریح کرد: تلاشهایی که طی چند هفته گذشته از سوی آمریکا و بازیگران منطقهای برای افزایش جریان نفت از طریق تنگه صورت گرفته، تا حدی موفق بوده است. اکنون نسبت به یک ماه پیش نفت بیشتری از تنگه عبور میکند. ایرانیها به حملات خود علیه نفتکشها ادامه دادهاند، اما ظاهراً این حملات تأثیر کمی بر جریان انتقال نفت داشته است.
گریگوری برو، تحلیلگر موسسهٔ پژوهشی اوراسیا
او گفت: بنابراین، قابل درک است که ایران طی چند روز گذشته سطح تنش را افزایش داده باشد. نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد ایران گامهای بیشتری برای مختل کردن عبور و مرور دریایی برداشته است. روز یکشنبه تلاش شد موشکهایی که به مین مجهز بودند شلیک شوند. دوشنبهشب هم دو نفتکش سعودی هدف حمله قرار گرفتند. هر دو کشتی، به گمان من، ظرف کمتر از یک ساعت از یکدیگر، با پرتابههای ایرانی مورد اصابت قرار گرفتند.
به گفتهٔ این تحلیلگر موسسهٔ اوراسیا، «در مقابل، آمریکا رویکردی تهاجمیتر در پیش گرفته و مواضع ایران را هدف قرار میدهد تا تلاشهای تهران برای بازسازی توانمندیهایش در امتداد خط ساحلی را مختل کند. اما در نهایت، موضوع اصلی این است که چه کسی اهرم نفوذ بیشتری بر تنگهٔ هرمز خواهد داشت؛ آمریکا یا ایران».
ادامهٔ استراتژی فرسایشی از سوی ایران
آقای برو تأکید کرد: از نظر من، این تحولات فعلاً نشاندهندهٔ حرکت به سمت یک تشدید عمدهٔ درگیری نیست. فکر میکنم هر دو طرف به استفاده از لفاظیهای تند ادامه خواهند داد و شاهد افزایش تنشهای لفظی خواهیم بود. به نظر من، حملهٔ ایران به پایگاه آمریکا در اردن، عامل حملات گستردهتر آمریکا در روز سهشنبه بوده است. اما باز هم فکر میکنم انگیزهٔ اصلی این حملات، اهداف آمریکا در تنگهٔ هرمز است.
او با بیان اینکه ایران، با وجود مواضع تند خود، «دامنه اقدامات تلافیجویانهاش را به همان سطحی که در چند ماه گذشته شاهد بودهایم محدود نگه خواهد داشت»، گفت: «البته ایران منافعی نیز در افزایش تنش دارد؛ زیرا میخواهد وضعیت موجودی را که به زیانش است تغییر دهد. این کشور تحت فشار شدید ناشی از محاصره و همچنین تحریمهای فزاینده آمریکا قرار دارد. با این حال، برداشت شخصی من این است که رهبران ایران به استراتژی فرسایشی خود ادامه خواهند داد».
بیشتر در این باره:
شش ماه پس از آغاز جنگ؛ چهار عامل تعیینکننده در آیندهٔ رویارویی با ایرانبه گفتهٔ این تحلیلگر موسسهٔ پژوهشی اوراسیا، صرفنظر از اظهارات پزشکیان و قالیباف، به نظر میرسد جمهوری اسلامی ترجیح میدهد فشارهای آمریکا را تحمل کرده و همان راهبردی را دنبال کند که طی شش ماه گذشته برایش نتیجهبخش بوده است؛ حفظ فشار بر ایالات متحده، تثبیت یا گسترش موقعیت خود در تنگهٔ هرمز، بالا نگه داشتن قیمت نفت، افزایش فشار بازارها بر ترامپ و در نهایت وادار کردن او به بازگشت به میز مذاکره.
به گفته آقای برو، در نهایت، هدف ایران دستیابی به توافقی مطلوب است؛ توافقی که پشتوانهٔ آن دستاوردهای نظامی باشد. همانطور که قالیباف گفته است، آنچه در میز مذاکره به دست میآوریم از میدان نبرد حاصل میشود. هدف آنها به رسمیت شناخته شدن جایگاه ایران در تنگهٔ هرمز، کنترل مشترک تنگه با عمان و همچنین بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد است.
او با بیان اینکه «ایران در مطالبات خود تغییر چندانی نداده است»، افزود: «محسن رضایی، محمدباقر قالیباف و دیگر مقامها موضع ایران را به صورت بازگشت آمریکا به تفاهمنامه ماه ژوئن ترسیم کردهاند؛ اقدامی که میتواند زمینه بازگشایی مجدد تنگه را فراهم کند. این همان چیزی است که ایران در پی آن است».
«البته ترامپ در برابر این خواستهها مقاومت میکند و این واقعیت که آمریکا موفق شده حجم بیشتری نفت از تنگه عبور دهد، به واشینگتن این احساس را داده که زمان بیشتری در اختیار دارد. با این حال، زنگهای خطر به صدا درآمدهاند. قیمت نفت خام امروز [سهشنبه] افزایش یافت. قیمت گازوئیل در آمریکا بهطور خاص بالا رفته و بازارها در حال تغییر جهت هستند. همچنین فشار بیشتری از سوی بازار اوراق قرضه بر خزانهداری آمریکا وارد میشود».
او در پایان گفت که ترامپ فعلاً میتواند به سیاست فشار ادامه دهد، اما در نهایت ناچار خواهد شد تصمیم بگیرد که آیا به مسیر دیپلماسی بازگردد و به توافقی دست یابد، یا بار دیگر گزینهٔ تشدید تنش را مدنظر قرار دهد؛ همان گزینهای که پیشتر در ماه اوت درباره آن فکر میکرد.