شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی با حمایت آمریکا قطعنامهای تازه علیه ایران تصویب کرد که از تهران میخواهد سرنوشت ذخایر باقیماندهٔ اورانیوم غنیشدهٔ خود را روشن کند و به بازرسان اجازهٔ راستیآزمایی دهد.
خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه ۲۰ خرداد به نقل از دیپلماتهای حاضر در نشست غیرعلنی شورای حکام نوشت این قطعنامه که از سوی ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه و آلمان ارائه شده بود، با ۲۱ رأی موافق، ۳ رأی مخالف و ۱۰ رأی ممتنع به تصویب رسید.
به گفته این دیپلماتها، روسیه، چین و نیجر به این قطعنامه رأی مخالف دادند. آنها همچنین افزودند که ونزوئلا اجازه شرکت در رأیگیری را نداشت. شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی متشکل از نمایندگان ۳۵ کشور عضو است.
این اقدام تنها چند ساعت پس از تبادل حملات نظامی میان آمریکا و ایران صورت گرفت. حملات اسرائیل و آمریکا در خرداد و تیر سال گذشته، بهشدت به تأسیسات غنیسازی ایران آسیب زد، اما آژانس بینالمللی انرژی اتمی میگوید بخش زیادی از اورانیوم غنیشده، از جمله ذخایر نزدیک به سطح تسلیحاتی، احتمالاً دست نخورده در تأسیسات آسیبدیده زیر آوار مانده است.
پیش از حملات آمریکا در اول تیرماه گذشته، آژانس برآورد کرده بود که ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که به غنای ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای نزدیک است و بسیار بالاتر از سقف ۳٫۶۷ درصدی تعیینشده در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ است.
ایران هنوز درباره سرنوشت این مواد به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اطلاع نداده و اجازه نداده که بازرسان آژانس به سایتهای بمبارانشده بازگردند و آنها را بررسی کنند.
در این قطعنامه آمده است که ایران باید «اطلاعات کامل درباره موجودی مواد هستهای خود» را در اختیار آژانس قرار دهد و دسترسی لازم را برای بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی فراهم کند تا آنها بتوانند این اطلاعات را «بدون تأخیر» راستیآزمایی کنند.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز ۱۴ خردادماه در گزارشی محرمانه که خبرگزاریهای فرانسه و رویترز بخشهایی از آن را فاش کردند، از ایران خواست فوراً سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده خود را بعد از بمباران تأسیسات هستهای در جنگ ۱۲ روزه، به این نهاد اعلام کند.
آژانس در این گزارش که برای کشورهای عضو ارسال شده، همچنین تأکید کرده بود که نبود دسترسی برای راستیآزمایی مواد هستهای در ایران «نگرانی اشاعه هستهای» ایجاد کرده و از جمهوری اسلامی خواسته که «بهطور سازنده با آژانس همکاری کند».
واکنش تهران
هیئت نمایندگی ایران در سازمان ملل و سایر سازمانهای بینالمللی در وین در واکنش به تصویب این قطعنامه، آن را «سیاسی» و «عاری از حرفهایگری مورد انتظار از یک نهاد فنی» خواند.
در بیانیه این هیئت نمایندگی آمده است که تهران «از حقوق مسلم خود، از جمله در پاسخ به این قطعنامه ناقص، کوتاهی نخواهد کرد.»
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، پیش از رأیگیری شورای حکام در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود: «حملات رژیم اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای ایران، فعالیتهای راستیآزمایی را متوقف کرد و بازرسان آژانس را به دلایل امنیتی مجبور به ترک ایران کرد.»
او افزوده بود: «اکنون آمریکا تلاش میکند پیامدهای حمله غیرقانونی خود را به پروندهای علیه جمهوری اسلامی ایران تبدیل کند.»
تصویب این قطعنامه میتواند مذاکرات جاری بین ایران و آمریکا برای رسیدن به توافق صلح را پیچیدهتر کند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بارها خواستار توقف غنیسازی اورانیوم و درنهایت انتقال ذخایر اورانیوم ایران به آمریکا شده است.
ایران در مقابل تأکید میکند که از «حق» خود برای غنیسازی دست نمیکشد.
دونالد ترامپ میگوید پرونده هستهای ایران اصلیترین بخش مذاکرات با جمهوری اسلامی برای رسیدن به یک توافق است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، قبل از عملیات آمریکا در جنوب ایران در واکنش به ساقط شدن بالگرد آمریکایی در نزدیکی سواحل عمان، در گفتوگو با شبکه سیبیاس، گفته بود در موقعیتی هستیم که بتوانیم به توافقی دست یابیم که «واقعاً به برنامه هستهای ایران رسیدگی کند؛ نه فقط برای اکنون و نه فقط تا زمانی که دونالد ترامپ رئیسجمهور است، بلکه برای بلندمدت؛ بهگونهای که وقتی فرزندان من بزرگ شدند، بتوانند بگویند: "ایران قرار نیست به سلاح هستهای دست پیدا کند."»