خبرگزاری رویترز در یک گزارش تحلیلی نوشته که جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران تاکنون «دستکم ۲۵ میلیارد دلار» برای شرکتهای سراسر جهان هزینه به بار آورده است.
بر اساس این گزارش که روز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت منتشر شد، آمده که این رقم همچنان در حال افزایش است.
بررسی بیانیههای شرکتهای ثبتشده در آمریکا، اروپا و آسیا از زمان آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند پارسال، تصویری «نگرانکننده» از پیامدهای آن ارائه میدهد؛ چرا که کسبوکارها بهدلیل کنترل تنگه هرمز توسط ایران، با افزایش شدید قیمت انرژی، زنجیرههای تأمین و مسیرهای تجاری دچار اختلال دستوپنجه نرم میکنند.
تحلیل رویترز نشان میدهد دستکم ۲۷۹ شرکت اعلام کردهاند جنگ باعث شده که برای کاستن از اثرات مالی، اقدامات دفاعی از جمله افزایش قیمتها و کاهش تولید انجام دهند. برخی دیگر نیز سود سهام یا برنامههای بازخرید سهام را متوقف کرده، کارکنان را به مرخصی اجباری فرستاده، هزینه اضافی سوخت اعمال کرده یا درخواست کمک اضطراری دولتی دادهاند.
این شرایط بعد از همهگیری کووید-۱۹ و حملهٔ روسیه به اوکراین، انتظارات برای ادامه سال را تضعیف کرده است، ضمن اینکه نشانهای از توافق قریبالوقوع برای پایان درگیری نیز دیده نمیشود.
مارک بیتزِر، مدیرعامل شرکت تولیدکننده لوازم خانگی «ویرلپول»، پس از آنکه این شرکت پیشبینی سالانه خود را نصف کرد و پرداخت سود سهام را متوقف ساخت، به تحلیلگران گفت: «این سطح از افت صنعتی مشابه چیزی است که در بحران مالی جهانی مشاهده کردیم و حتی از برخی دورههای رکودی دیگر نیز شدیدتر است».
تحلیلگران میگویند با کند شدن رشد اقتصادی، قدرت قیمتگذاری شرکتها کاهش مییابد و جذب هزینههای ثابت دشوارتر میشود؛ موضوعی که میزان سود را در سهماهه دوم و پس از آن تهدید میکند. افزایش مداوم قیمتها نیز احتمالاً تورم را تشدید خواهد کرد و به اعتماد مصرفکنندگان که از قبل هم شکننده بوده آسیب میزند.
به گفته بیتزر، «مصرفکنندگان خرید کالاهای جدید را به تعویق میاندازند و ترجیح میدهند که محصولاتشان را تعمیر کنند».
افزایش هزینه مواد اولیه و انرژی
شرکت تولیدکننده لوازم خانگی «ویرلپول» در این زمینه تنها مثال نیست. شرکتهای دیگری از جمله «پروکتر اند گمبل»، شرکت مالزیایی تولید کاندومِ «کارکس»، و شرکت تویوتا نیز نسبت به افزایش هزینهها با ادامه جنگ تا ماه سوم هشدار دادهاند.
محاصرهٔ تنگهٔ هرمز، مهمترین گذرگاه انرژی جهان توسط ایران، قیمت نفت را به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است؛ یعنی بیش از ۵۰ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ.
بسته شدن این مسیر باعث افزایش هزینهٔ حملونقل، کاهش عرضهٔ مواد خام و قطع مسیرهای حیاتی تجارت شده است. عرضهٔ کودهای شیمیایی، هلیوم، آلومینیوم، پلیاتیلن و دیگر نهادههای کلیدی نیز آسیب دیده است.
حدود یکپنجم شرکتهای بررسیشده، از تولیدکنندگان لوازم آرایشی، تایر و مواد شوینده گرفته تا اپراتورهای کشتیهای تفریحی و خطوط هوایی، اعلام کردهاند که از جنگ زیان مالی دیدهاند.
اکثر این شرکتها در بریتانیا و اروپا مستقر هستند؛ جایی که هزینه انرژی از قبل نیز بالا بود. تقریباً یکسوم این شرکتها نیز در آسیا قرار دارند که نشاندهندهٔ وابستگی عمیق این مناطق به نفت و فرآوردههای سوختی خاورمیانه است.
ضربهای نزدیک به اثر تعرفههای ترامپ
برای مقایسه، تا اکتبر ۲۰۲۵ صدها شرکت اعلام کرده بودند که تعرفههای اعمال شده از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بیش از ۳۵ میلیارد دلار هزینه برایشان ایجاد کرده است.
شرکتهای هواپیمایی بزرگترین سهم از هزینههای مرتبط با جنگ را دارند و حدود ۱۵ میلیارد دلار زیان متحمل شدهاند، چراکه قیمت سوخت جت تقریباً دو برابر شده است. با ادامه این وضعیت، شرکتهای بیشتری در صنایع مختلف زنگ خطر را به صدا درآوردهاند.
شرکت تویوتا نسبت به کاهش ۴.۳ میلیارد دلاری هشدار داده و «پراکتر اند گمبل» نیز برآورد کرده که یک میلیارد دلار از سود خالص پس از مالیاتش کاهش خواهد یافت.
غول فستفود، مکدونالد، نیز اوایل همین ماه اعلام کرد که انتظار دارد تورم بلندمدت هزینهها بهدلیل اختلالات زنجیره تأمین افزایش یابد؛ ارزیابیای که تا همین اواخر بیشتر در گزارشهای مالی شرکتهای صنعتی دیده میشد.
کریس کمپزینسکی گفت: «افزایش قیمت سوخت به تقاضای مصرفکنندگان کمدرآمد آسیب میزند» و افزود: «قیمت بالای بنزین در حال حاضر مشکل اصلی است که مشاهده میکنیم».
حساسیت شدید به قیمت نفت
نزدیک به ۴۰ شرکت صنعتی، شیمیایی و مواد اولیه اعلام کردهاند که بهدلیل وابستگی به تأمین مواد پتروشیمی از خاورمیانه، قیمت محصولات خود را افزایش خواهند داد.
مارک ارسج مدیر مالی «نیوئل برندز»، میگوید افزایش پنج دلاری قیمت نفت در هر بشکه، حدود پنج میلیون دلار هزینه اضافی برای شرکت ایجاد میکند.
تولیدکننده آلمانی تایر«کانتیننتال» انتظار دارد از سهماهه دوم دستکم ۱۰۰ میلیون یورو (۱۱۷ میلیون دلار) زیان ببیند، زیرا افزایش قیمت نفت مواد اولیه را گرانتر کرده است.
رونالد والتسباخر میگوید: «احتمالاً در اواخر سهماهه دوم اثر آن را میبینیم و سپس در نیمه دوم سال بهطور کامل نمایان خواهد شد».
اثر واقعی در سود شرکتها هنوز ظاهر نشده است
به نوشته رویترز، سود شرکتها در سهماهه نخست همچنان قوی بوده و همین موضوع یکی از دلایلی است که شاخصهایی مانند «اساندپی ۵۰۰» با وجود افزایش هزینه انرژی و رشد بازده اوراق قرضه، به رکوردهای جدید رسیدهاند.
این شاخص که معیاری برای سنجش عملکرد ۵۰۰ شرکت بزرگ عمومی در بازار سهام ایالات متحده است و تقریباً ۸۰ درصد از کل ارزش بازار سهام آمریکا را پوشش میدهد، مهمترین دماسنج برای ارزیابی سلامت اقتصاد آمریکا و جهتدهی به تصمیمات سرمایهگذاران محسوب میشود.
دادههای «فکتست» نشان میدهد از ۳۱ مارس تاکنون، پیشبینی حاشیهٔ سود خالص سهماههٔ دوم برای شرکتهای صنعتی «اساندپی ۵۰۰» به میزان ۳۸صدم درصد کاهش یافته است. این کاهش برای شرکتهای کالاهای مصرفی اختیاری ۱۴صدم درصد و برای کالاهای مصرفی ضروری هشت دهم درصد بوده است.
تحلیلگران «گلدمن ساکس» میگویند شرکتهای حاضر در شاخص اروپایی «استیاوایکسایکس ۶۰۰» از سهماهه دوم با فشار بر حاشیهٔ سود مواجه خواهند شد، چراکه انتقال هزینههای اضافی به مشتریان دشوارتر میشود و همچنین اثر حفاظتی قراردادهای پوشش ریسک (هجینگ) نیز به پایان میرسد.
حاشیهٔ سود یک شاخص درصدی است که نشان میدهد پس از کسر تمامی هزینهها از درآمدهای حاصل از فروش، چه درصدی از آن به عنوان سود برای کسبوکار باقی میماند. این معیار نشاندهندهٔ کارایی شرکت در مدیریت هزینهها و سودآوری است.
گری فولر از شرکت «گلدمن ساکس» میگوید بخشهای مصرفمحور از جمله خودرو، مخابرات و محصولات خانگی برای ۱۲ ماه آینده با بازنگری منفی بیش از پنج درصد روبهرو شدهاند.
در ژاپن نیز تحلیلگران از پایان مارس تاکنون پیشبینی رشد سود سهماهه دوم را نصف کرده و به ۱۱.۸ درصد رساندهاند.
رویترز به نقل از کارشناسان اقتصادی نوشته: «ضربه واقعی به سود شرکتها هنوز در نتایج مالی اکثر آنها نمایان نشده است».