محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران، در بیانیهای جدید ضمن انتقاد تند از سیاستهای ایالات متحده، خواستار «اصلاح حکمرانی جهانی» شده و در این ارتباط از اظهارات تازه رئیسجمهور چین مثال آورده است.
در این بیانیه که خبرگزاری ایسنا آن را روز چهارشنبه ۲۲ مهر منتشر کرده، آمده است که «صدای گفتوگو، صلح، امنیت پایدار و توسعه همهجانبه، صدایی است که هرچند هنوز در عالم سیاست به سادگی شنیده نمیشود، اما در جهان بشری امیدهای تازهای آفریده است.»
محمد خاتمی افزوده است: «تصویر بههمپیوستهای که اخیراً رئیسجمهور چین از ضرورتهای پیشروی جهان ترسیم میکند، شاهد دیگری بر این مدعاست. در نگاه چین، چهار موضوع اصلی بشر- توسعه و فناوری، صلح و امنیت، گفتوگوی تمدنها، و اصلاح حکمرانی جهانی — از یکدیگر جداییناپذیرند.»
اشاره او میتواند به سخنرانی شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در ۱۲ سپتامبر امسال (۲۱ شهریور)، در نشست سران بریکس در دهلی نو باشد که از همین چهار «محور» سخن گفته بود.
رئیسجمهور پیشین ایران در حالی از چین و سخنان رئیسجمهور آن کشور بهعنوان نمونهٔ قابل ذکر برای نوع نگاه به «صلح و امنیت، گفتوگوی تمدنها، و اصلاح حکمرانی جهانی» یاد کرده است که عملکرد حکومت پکن در این زمینهها همواره محل انتقاد تند سازمانهای حقوق بشری بوده است.
گزارشهای متعدد و اخیر درباره سرکوب اویغورها در چین، محدودیت آزادی مذهب، احکام زندان فعالان هنگکنگ و ممنوعیت خروج شهروندان، نمونههای مستند و مشخصی در گزارشهای سازمانهای حقوق بشری است.
دیدهبان حقوق بشر در گزارش اخیر خود به مناسبت ده سال تشدید سرکوب اویغورها اعلام کرد که صدها هزار مسلمان اویغور و دیگر اقلیتهای ترکتبار همچنان در زندانهای چین به سر میبرند. این سازمان از ادامه نظارت گسترده امنیتی، محدودیتهای مذهبی و فرهنگی، کار اجباری و فشار بر خانوادههای اویغور در خارج از کشور خبر داده است.
اشاره محمد خاتمی به موضوع «گفتوگوی تمدنها و اصلاح حکمرانی جهانی» با مثال آوردن از «چهار محور» اعلامشده از سوی رئیسجمهور چین نیز درحالی است که گزارشهای رادیوفردا بر اساس پژوهش سازمان «آرتیکل ۱۹» نشان داده است که چگونه فناوریها و همکاریهای چین در گسترش زیرساختهای نظارت، سانسور و قطع اینترنت در ایران نقش داشتهاند.
محمد خاتمی در بخش دیگری از بیانیه تازه خود از «همه ارکان نظام، جریانهای سیاسی و مدنی» خواسته است تا دولت پزشکیان را «در شکستن بنبستهای کنونی و گشودن افقهای جدید» یاری کنند.