گزارشها حاکی است نیروهای ویژهای که به فرمان دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای نجات خلبان و افسر تسلیحات جت جنگی ساقطشدهٔ آمریکایی در خاک ایران، وارد غرب کشور شده بودند، حدود ۳۰ ساعت پس از یافتن خلبان، افسر تسلیحات جنگنده را نیز یافته و او را از ایران خارج کردند.
سامانههای دفاع هوایی ایران روز ۱۴ فروردین، در سیوپنجمین روز از جنگ، توانسته بودند دو فروند هواپیمای جنگی آمریکا را ساقط کنند؛ یکی در استان کهگیلویه و بویراحمد و دیگری در آبراه هرمز.
این نخستین بار در طول این جنگ بود که پدافند هوایی ایران جنگندههای آمریکایی را ساقط کرد. یک روز پیش از آن، پیت هگست، وزیر دفاع (جنگ) آمریکا بر «نابودی» توان دفاع هوایی ایران تأکید کرده بود.
هنوز جزئیاتی دربارهٔ نحوهٔ رهایی خلبان جت ساقطشده در نزدیکی تنگهٔ هرمز منتشر نشده است و معلوم نیست که آیا خود توانسته از خطر بگریزد یا نیروهای ویژهٔ آمریکایی او را نجات دادهاند.
در مورد جت ساقطشده در غرب ایران از مدل اف-۱۵ای، رسانههای آمریکایی و اسرائیلی شب ۱۴ فروردین به نقل از مقامات نظامی که نامشان فاش نشده است، نوشتند خلبان آن توسط نیروهای ویژهٔ آمریکایی که وارد خاک ایران شده بودند، نجات یافته و جستوجو برای افسر تسلیحات ادامه دارد.
ویدیوهای کوتاه منتشرشده در فضای مجازی، که از سوی مردم محلی در استان کهگیلویه و بویراحمد گرفته شده بود، دستکم یک هواپیما و دو بالگرد همراه آن را در حال پرواز در ارتفاع پایین، ظاهراً در عملیات جستوجو برای یافتن افسر تسلیحات، نشان میداد.
در یکی از ویدئوها، نیروهای انتظامی ایران با آتشباری زمینی از سلاحهای دستی خود در حال شلیک به سوی یک بالگرد آمریکایی دیده شدند. فردی که فیلم را میگرفت، به زبان محلی به افسران نیروی انتظامی میگفت: «بنازمت، بزن».
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در طول روزهای ۱۴ و ۱۵ فروردین از سرنوشت افسر آمریکایی ابراز بیاطلاعی کرد و ضمن تشکیل گروههایی برای یافتن زندهٔ این خلبان، مردم محلی را تشویق کرد که اگر این آمریکایی را بیابند، «مژدگانی و پاداش درخور» دریافت خواهند کرد.
با گذشت حدود ۳۰ ساعت پس از گزارشهای اولیه دربارهٔ نجات خلبان جت، رئیسجمهور آمریکا بامداد ۱۶ فروردین در پستی در شبکهٔ اجتماعی خبر داد که افسر تسلیحاتی نیز نجات یافته است.
دونالد ترامپ دربارهٔ «یکی از جسورانهترین موارد عملیات جستوجو و نجات در تاریخ آمریکا» برای «نجات معجزهآسای» این افسر تسلیحات نوشت: این عملیات «به موازات عملیات موفق دیگری برای نجات یک خلبان شجاع انجام شد، که دیروز عملی شد و ما آن را تأیید نکردیم، چون نمیخواستیم عملیات دوم به خطر بیفتد».
او توضیح بیشتری در این باره نداد.
نام این افسر و همچنین دو خلبان نجاتیافتهٔ دیگر منتشر نشده است. اما مادری در آمریکا که ظاهراً مادر افسر تسلیحاتی بود، در شبکههای مجازی از هممیهنانش خواسته بود که برای رهایی او دعا کنند.
بیشتر در این باره:
ترامپ میگوید ارتش آمریکا خلبان دوم جنگندهٔ خود را از عمق خاک ایران نجات داد«عملیات فریب سیآیای»
شبکهٔ سیانان گزارش داد که افسر تسلیحاتی اوایل روز جمعه، بلافاصله پس از ساقط شدن جنگنده، با ارتش آمریکا تماس گرفت. فاکسنیوز نیز نوشت او راهکار آموزشی «بقا، گریز، مقاومت و رهایی» را به کار برد تا مانع از آن شود که بهدست نیروهای ایرانی اسیر شود. این گزارش افزود که او پس از دور شدن از محل سقوط جنگنده، سیگنالهای اضطراری موقعیت ناوبری را فعال کرد و در یک تپهٔ مرتفع پنهان شد.
به گفتهٔ یک مقام ارشد دولتی که با فاکسنیوز سخن گفت و منابعی که والاستریت جورنال به آنها استناد کرد، سیآیای، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، پیش از یافتن موقعیت ناوبری آن افسر، در عملیات فریب برای گمراه کردن نیروهای ایرانی، عامدانه اطلاعات نادرستی را منتشر کرد که گویا نیروهای آمریکایی افسر را یافته و در حال انتقال او هستند.
این مقام به فاکسنیوز گفت نیروهای ایرانی از آنچه در حال وقوع بود «گیج و نامطمئن بودند» و سیآیای توانست از «قابلیتهای منحصربهفرد و پیشرفته» برای جستوجو و یافتن افسر استفاده کند.
این مقام گفت: «این عملیات بهمعنای واقعی مانند یافتن یک سوزن در انبار کاه بود؛ اما در این مورد، با افسری شجاع سروکار داشتیم که در شکافی در تنگهٔ کوهستان پنهان شده بود و به لطف قابلیتهای سیآیای نامرئی بود».
اکسیوس نیز نوشت محل خلبان بهسرعت موقعیتیابی شد و پنتاگون و کاخ سفید در جریان آن قرار گرفتند و دونالد ترامپ دستور اعزام کماندوها و هواپیماهای نجات را صادر کرد.
به گزارش نیویورکتایمز، صدها سرباز و افسر از نیروهای ویژه، همراه با دهها جت جنگنده و بالگرد، در عملیات نجات شرکت داشتند؛ این نیروها از فضای مجازی و قابلیتهای اطلاعاتی هم یاری گرفتند.
یک «منبع آگاه» از عملیات به نیویورکتایمز گفت: پهپادهای ریپر و امکیو-۹ به ایرانیهایی که پیش از نجات خلبان به او نزدیک شده بودند حمله کردند.
همچنین یک گزارش دیگر رسانههای آمریکا، به نقل از «دو مقام ارشد نظامی پیشین و آگاه از جزئیات عملیات»، حاکی است که خودروهای ایرانی و سرنشینان آنها در منطقهای که افسر در آن پنهان بود، هدف بمباران جنگندههای آمریکایی قرار گرفتند تا دور شوند و عملیات به مخاطره نیفتد.
به گفتهٔ دکتر رقیه پناهی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی، و عباس بهشتیروی، فرماندار یاسوج، مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد، حملات هوایی آمریکا در مناطق مورد جستوجوی آنها در این استان، شماری از مردم محلی را کشت؛ دستکم پنج تن در کوهسیاه در نزدیکی شهر دهدشت و چهار تن دیگر نیز در بخشهای وزگ و کاکان. گزارشهای محلی از زخمی شدن دستکم ۹ تن خبر داد.
فاصلهٔ ۳۰۰ کیلومتری دهدشت تا مرز ایران و عراق نشان از ورود نیروهای آمریکایی به چنین عمقی از خاک ایران دارد.
فاکسنیوز گفته است که میان نیروهای آمریکایی و افراد سپاه پاسداران تبادل آتش رخ نداد.
زمینگیر شدن دو فروند هواپیمای آمریکایی
دو فروند هواپیمای دخیل در عملیات زمینگیر شدند و آمریکا میگوید که «خود آنها را منفجر کرده است».
دو مقام آمریکایی به والاستریت جورنال گفتند که «تمام نیروهای دخیل در عملیات نجات به سلامت از حریم هوایی ایران خارج شدند». منابع نیویورکتایمز در این زمینه گفتند که هواپیماهای دخیل و کماندوها به کویت رفتهاند.
با وجود این، گزارشهای متعدد رسانههای آمریکایی حاکی است که عملیات نجات به سهولت پایان نیافته است.
بر اساس این گزارشها، پس از نجات افسر، دو فروند هواپیمایی که قرار بود او و کماندوها را به مکانی امن منتقل کنند، زمینگیر شدند.
این گزارشها حاکی است که فرماندهان تصمیم گرفتند سه فروند هواپیمای دیگر را برای نجات همهٔ نیروها وارد کنند و با رسیدن آنها، خود «دو فروند هواپیمای ازکارافتاده را منفجر کردند».
هواپیماهای زمینگیرشده، از نوع امسی-۱۳۰جی بودهاند که برای نجات نیروها در پشت خطوط دشمن استفاده میشوند. مقامی که با والاستریت جورنال گفتوگو کرده، توضیح نداده که چگونه این هواپیماها از کار افتادند، اما تأکید کرده است که «انهدام آنها ضروری بود».
دونالد ترامپ در پست شادباش خود به بخش مشکلات این عملیات اشاره نکرده است. پنتاگون نیز هنوز در این باره سکوت کرده است.
ایران: آمریکا متحمل «فضاحتی» مانند طبس شد
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که روز ۱۴ فروردین را روزی «سیاه و حقارتآمیز» برای آمریکا نامیده بود، تصاویری را از لاشهٔ هواپیماهای منهدمشده در جریان نجات افسر تسلیحات منتشر کرد.
قرارگاه پدافند هوایی خاتمالانبیا در نیروهای مسلح ایران اعلام کرد که عامل زمینگیر شدن بالگردها و هواپیماهای آمریکایی، هدف قرار دادن آنها از سوی نیروهای نظامی ایران بوده است.
بیانیهٔ این قرارگاه افزود: «پرندههای متجاوز دشمن در جنوب اصفهان، شامل دو فروند بالگرد بلکهاوک و یک هواپیمای ترابری نظامی سی-۱۳۰، مورد اصابت نیروهای ایران قرار گرفتند».
همچنین روابط عمومی سپاه پاسداران در بیانیهای نوشت: «عملیات مشترک نیروی هوافضا، زمینی، یگانهای مردمی، بسیج و فراجا، پرندههای دشمن را منهدم کرده و آمریکا بار دیگر متحمل شکستی مفتضحانه شد، مانند عملیاتشان در طبس». اشاره آن به عملیات شکستخوردهٔ آمریکایی «پنجهٔ طوفان» در بهار ۱۳۵۹ برای نجات ۵۲ دیپلمات به گروگانگرفتهشدهٔ آمریکایی در سفارت ایالات متحده در تهران بود.
مرکز اطلاعرسانی فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی (فراجا) نیز در بیانیهای گفت که هواپیمای سی-۱۳۰ آمریکا در جنوب اصفهان «با آتش یگان تکاوری پلیس» ساقط شده است.
مقامهای رسمی آمریکا به اصابت بالگردها و جنگندههای این کشور از سوی ایران در جریان عملیات نجات یا احتمال زخمی شدن کماندوها اشاره نکردهاند.
دونالد ترامپ در پست خود نوشته است که عملیات نجات «بدون کشته یا زخمی شدن حتی یک آمریکایی» پایان یافته است. او افزود که خلبان نجاتیافته «دچار جراحاتی شده، اما حالش خوب خواهد شد».
«کمک اطلاعاتی» اسرائیل
رسانههای اسرائیل، که از آغاز انتشار خبر ساقط شدن جنگندههای آمریکایی در ایران در روز جمعه این رویداد را بهصورت گسترده پوشش میدادند، اعلام کردند که اسرائیل با «ارائهٔ اطلاعات» به عملیات نجات کمک کرده است. جزئیاتی از این «کمک» اعلام نشد. آمریکا این ادعا را تأیید نکرده است.
شبکهٔ ۱۲ تلویزیون اسرائیل گفت که اسرائیل در این دو روز از بمباران ایران، تنها در بخشهایی که گمان میرفت افسر تسلیحات در آن حضور داشته باشد و نیروهای نجات آمریکا مشغول عملیات در آن بودند، موقتاً خودداری کرد.
رسانههای اسرائیل به ماجرای رون آراد، کمکخلبان جنگندهٔ اسرائیلی که پاییز ۱۳۶۵ هنگام بمباران جنوب لبنان ناپدید شد و اسرائیل بیش از ۳۰ سال در جستوجوی او بود، اشاره کردند. در آن مورد، اسرائیل بلافاصله خلبان را نجات داده بود، اما رون آراد ابتدا به اسارت نیروهای شیعهٔ «امل» درآمد و پس از آن رد پایش ناپدید شد. ارتش اسرائیل در دههٔ گذشته مرگ او را در اسارت تأیید کرد.
رسانههای اسرائیل از آغاز جنگهای فراگیر این کشور با ایران همواره گفتهاند که ساقط شدن جنگندههایشان در آسمان ایران و احتمال اسیر شدن خلبانان این کشور، که تعدادی از آنها نیز زن هستند، «یک کابوس» خواهد بود.
مقامهای اسرائیلی تأیید کردند که در جنگ جاری، چند مورد از «نزدیک بودن» خطر اصابت موشک یا آتشباری ایرانی برای جنگندههای اسرائیل رخ داده و در یک مورد نیز در هفتهٔ نخست این جنگ، یک خلبان اسرائیلی یک هواپیمای قدیمی نیروی هوایی ایران را که به جنگ آن رفته بود، ساقط کرد.