نوسانات بازارهای طلا، ارز و خودرو در ایران، دامن بازار مسکن را هم گرفته و قیمتهای پیشنهادی مسکن را در تهران به میزان «۳۰ تا ۵۰ درصد» افزایش داده است.
رسانهها در ایران گزارش میدهند قیمتهای پیشنهادی مسکن در تهران در دو سه ماه اخیر افزایش «چشمگیری» داشته و در برخی نقاط، قیمت واحدهای نوساز به بیش از ۱۲۰ میلیون تومان برای هر متر مربع رسیده است.
خزانهدار اتحادیه مشاوران املاک تهران روز چهارشنبه ۲۲ بهمن به خبرگزاری ایسنا گفت که در برخی نقاط جنوب شهر تا پیش از این قیمت پیشنهادی واحدهای نوساز متری ۸۰ میلیون تومان بود اما اکنون به بالای ۱۲۰ میلیون تومان رسیده است.
مهدی کرباسیان عامل اصلی این افزایش قیمت طی دو سه ماه اخیر را «هیجانات سیاسی و ارزی» عنوان کرده است.
در سه ماه اخیر بازار ارز در ایران با افزایش قابل توجه نوسانات و تضعیف شدید ریال مواجه بوده و نرخ دلار در بازار آزاد از حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان در دیماه به سطح بیسابقهٔ بیش از ۱۶۰ هزار تومان رسیده است.
کرباسیان میگوید از حدود سه ماه قبل، فروشندگان بهتدریج از بازار مسکن خارج شدند و کسانی هم که واحدهای خود را برای فروش گذاشتهاند، «مرتباً با بحثهای روانی که ایجاد میشود بر نرخهای پیشنهادی اضافه میکنند».
این عضو هیئت رئیسه اتحادیه مشاوران املاک تهران میگوید هر روز که فایلهای جدید را رصد میکنیم، شاهد تغییر قیمت آپارتمان در تهران هستیم، اما معاملهای صورت نمیگیرد و نرخها صرفاً اسمی بالا میرود.
بهگفتهٔ این مسئول صنفی بازار مسکن، «خروجی این وضعیت به تشدید رکود تورمی منجر میشود.»
دادههای بازار نشان میدهد افت شدید ارزش ریال در کنار نوسانات زیاد، فشار تورمی بر قیمت کالاها و خدمات و افزایش حساسیت فعالان اقتصادی نسبت به اخبار سیاسی و اقتصادی ایجاد کرده است.
این وضعیت اقتصادی، که افت ارزش پول ملی را در پی داشته، از عوامل کلیدی در افزایش تورم و فشارهای معیشتی برای شهروندان بوده است. این وضعیت در هفتم دیماه اعتراضاتی را در بازار تهران جرقه زد که خیلی زود سیاسی شد و سراسر کشور را درنوردید؛ هرچند حکومت با کشتار هزاران تن از مردم معترض آن را سرکوب کرد.
چشم بازار مسکن به بازار طلا و ارز است
داود بیگینژاد، نایب رئیس اول اتحادیه مشاوران املاک تهران، معتقد است که بازار مسکن همواره تحولات بازارهای دیگر را زیر نظر دارد.
او در گفتوگو با اقتصادآنلاین گفته باتوجه به اینکه بازار طلا و ارز این روزها به آستانهای از «غیرقابل اعتماد بودن» رسیده، بازار مسکن از نظر قیمتی «بزرگترین جامانده» در میان بازارها است و همین موضوع باعث شده بخشی از سرمایهها به سمت آن حرکت کند.
اگرچه افزایش تردد در بنگاههای معاملات ملکی و رشد قیمتها قابل مشاهده است، اما کارشناسان تأکید دارند که این نشانهها بیشتر حاصل فرار سرمایه از «بازارهای اشباعشدهٔ» طلا و ارز است و نمیتوان آن را بهمنزله خروج بازار مسکن از رکود یا آغاز یک رونق پایدار تلقی کرد.
سونامی قیمت در بازار رهن و اجاره در راه است
مهدی کرباسیان، عضو هیئت رئیسه اتحادیه مشاوران املاک، با یادآوری تورم ۲۰ تا ۳۰ درصدی بازار مسکن نزدیک به نوروز، پیشبینی کرد که باید انتظار افزایش قیمت مجدد در اواخر سال جاری و اوایل سال آینده را داشت.
او با هشدار نسبت به اینکه «بازار اجاره» نیز طبیعتاً تحتتأثیر قرار میگیرد، تأکید کرد که سیاست نرخگذاری و قیمتهای دستوری در بازار اجاره جواب نداده است.
بهگفتهٔ این کارشناس، «در چهار سال گذشته دولت نرخ مجاز رشد اجارهبها در تهران را ۲۵ درصد اعلام کرده اما اجارهبها به طور میانگین ۵۰ درصد رشد داشته که نشان میدهد موجران از نرخهای دستوری تبعیت نکردهاند».
او گمانهها مبنی بر افزایش قیمت ملک بهدلیل عاملیت مشاوران املاک را نیز رد کرد و افزود: «علت بالا رفتن قیمت مسکن، تورم، قیمت ارز و قیمت نهادههای ساختمانی است. امروز ثابت شده که مشاوران املاک، چنین قدرتی ندارند که قیمت ملک را بالا ببرند.»
با اینکه آمار رسمی مرکز آمار، تورم مسکن را پایینتر از تورم عمومی و تورم بسیاری از کالاهای دیگر سبد هزینهای خانوار نشان میدهد اما به دلایلی چون افزایش قیمت طلا، ارز و حتی خودرو، قیمت مسکن در بازار دچار تلاطم جدی شده و بیشتر متقاضیان دیگر توان خرید مسکن یا پرداخت رهن و اجاره با قیمتهای فعلی را ندارند.
معاملات «جوش نمیخورد»
گروه اقتصادی وبسایت ایرانآنلاین نیز بر اساس بازدیدهای میدانی مشاوران املاک نوشته که بازار مسکن در ایران «جنبوجوش دارد، ولی این تحرک به معامله نمیرسد».
بر اساس این گزارش، در پلتفرمهای آنلاین نیز وضعیت مشابه است؛ خریداران با پاسخهایی مانند «فروشنده منصرف شده»، «قیمت تغییر کرده» یا «نیاز به نقدینگی فوری» مواجه میشوند.
کارشناسان مسکن و فعالان این بازار میگویند پیشبینی دقیقی از بازار مسکن در سال آینده ندارند. آنها متغیرهای متعددی از جمله موضوع مذاکرات و نگرانی از جنگ را در تغییر جهت شرایط بازار مسکن بسیار تعیینکننده میدانند.
با این حال پیشبینی قطعی این است که اگر مسائل سیاسی و هیجانات ارزی ناشی از آن حل نشود، بازار مسکن همچنان در رکود عمیق خواهد بود؛ در این شرایط قیمت اسمی افزایشی و انجام معامله با این قیمتها کاهشی است.
این در شرایطی است که به نوشتۀ رسانههای اقتصادی، پس از جنگ ۱۲ روزه در خرداد امسال و رکود عمیق بازار مسکن، بیشتر متقاضیان، خرید و یا تغییر ملک اجارهای خود را به ماههای آینده و اغلب به ماههای پایانی سال موکول کرده بودند.