دبیرکل نهاد دریانوردی سازمان ملل متحد روز جمعه پنجم تیر اعلام کرد که از روز سهشنبه تاکنون، در مجموع حدود ۱۱۵ کشتی و ۲ هزار و ۵۰۰ دریانورد از تنگه هرمز خارج شدهاند.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، این آمار را پس از آن اعلام کرد که این سازمان روز پنجشنبه، در پی حمله به یک کشتی در خلیج عمان، تلاشهای خود برای تخلیه حدود ۶۰۰ کشتی و ۱۱ هزار ملوان را به حالت تعلیق درآورد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت که ایران با شلیک پهپاد به این کشتی خسارت زده است.
دومینگز در یک نشست خبری آنلاین گفت: «در سه روز و نیم گذشته، ۱۱۵ کشتی از تنگه هرمز خارج شدهاند که این به معنای خروج ایمن حدود ۲ هزار و ۵۰۰ دریانورد از این آبراه است.»
این عملیات از روز سهشنبه و همزمان با آغاز برنامه عبور ایمن سازمان ملل آغاز شده بود.
وی افزود که پس از «رایزنی با برخی کشورها، بهویژه کشورهای منطقه»، تصمیم گرفته است روند تخلیه کشتیها و خدمهای را که به دلیل جنگ میان آمریکا و ایران در منطقه گرفتار شده بودند، بهطور موقت متوقف کند.
با این حال، دادههای سامانههای ردیابی نشان میدهد که کشتیها روز جمعه همچنان از مسیری استفاده میکردند که مورد تأیید ایران نیست.
عملیات رسمی خروج کشتیها و خدمه از طریق دو مسیر انجام میشود؛ یکی در نزدیکی سواحل عمان و دیگری در نزدیکی سواحل ایران.
هیچیک از این دو مسیر، گذرگاه سنتی تعیینشده از سوی سازمان بینالمللی دریانوردی در سال ۱۹۶۸ در قالب «طرح تفکیک مسیرهای تردد دریایی» برای کاهش خطر برخورد کشتیها در تنگه هرمز نیست.
دلیل این موضوع، وجود مینهای دریایی در مسیر معمول عبور کشتیهاست.
بر اساس تفاهمنامهای که ایران و ایالات متحده با هدف پایان دادن به جنگ امضا کردند، تهران متعهد شده است که ظرف ۳۰ روز مینهای دریایی را از این منطقه پاکسازی کند.
ادامه حرکت کشتیها در مسیر جایگزین
از سوی دیگر، خبرگزاری فرانسه بر اساس دادههای سامانههای ردیابی کشتیها که روز جمعه منتشر شد، اعلام کرد حجم تردد در تنگه هرمز نسبت به اوج ثبتشده در روز چهارشنبه کاهش یافته است، اما کشتیها همچنان از مسیری استفاده میکنند که مورد تأیید ایران نیست.
بر اساس دادههای سامانه ردیابی کپلر، دستکم ۴۲ کشتی حامل کالا، از جمله نفتکشها، کشتیهای حمل گاز و کشتیهای فلهبر حامل محمولههایی مانند کود شیمیایی، روز پنجشنبه از تنگه هرمز عبور کردند. این رقم در مقایسه با ۵۷ کشتی در روز چهارشنبه کاهش نشان میدهد.
از میان این ۴۲ کشتی، ۱۰ فروند وارد خلیج فارس شدند و ۳۲ فروند از آن خارج شدند. نیمی از این کشتیها از مسیر جنوبی، در امتداد سواحل عمان، عبور کردند.
بر اساس دادههای کپلر، تا بعدازظهر روز جمعه نیز ۲۹ کشتی حامل کالا از تنگه هرمز عبور کرده بودند که ۱۰ فروند وارد خلیج فارس و ۱۹ فروند از آن خارج شده بودند.
از این میان، ۱۷ کشتی از مسیر نزدیک به سواحل عمان استفاده کردند؛ با وجود آنکه یک کشتی کانتینربر با پرچم سنگاپور، طبق اعلام مرکز «عملیات تجارت دریایی بریتانیا» روز پنجشنبه هنگام عبور از همین مسیر گزارش داده بود که هدف اصابت یک پرتابه قرار گرفته است.
سامانه ردیابی «مرین ترفیک» نیز ثبت کرده است که از ساعت ۱۴:۱۰ به وقت گرینویچ، زمان وقوع این حمله، تا نیمهشب پنجشنبه، حدود ۱۵ نفتکش و کشتی باری از تنگه هرمز عبور کردهاند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز پنجشنبه اعلام کرد که عمان و سازمان بینالمللی دریانوردی بدون مشورت با تهران، مسیر جدید عبور کشتیها را اعلام کردهاند و به شناورها هشدار داد از این مسیر استفاده نکنند.
سپاه در بیانیه خود اعلام کرد: «تنها مسیرهای مجاز برای عبور از تنگه هرمز، مسیرهایی هستند که توسط جمهوری اسلامی ایران تعیین شدهاند.»
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز روز جمعه گفت عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز بدون هماهنگی با حکومت ایران «قابل تضمین نیست» و هشدار داد که در صورت انجام نشدن این هماهنگی، ممکن است مسیرهای تعیینشده برای تردد کشتیها به حالت تعلیق درآید.
تنگه هرمز پیش از جنگ ۴۰ روزه محل عبور حدود ۲۰ درصد از نفت خام و گاز مایع مصرفی جهان بود و در پی مسدود شدن آن توسط ایران، علاوه بر بالا رفتن قیمت انرژی، کشورهای مختلف دچار کمبود شدند.
در پی امضای تفاهمنامه بین ایران و آمریکا و بازگشایی این آبراه، قیمت نفت خام به سطح پیش از جنگ رسیده است.