بر اساس اعلام روز پنجشنبه ۲۸ خرداد شرکت اطلاعات دریایی «ویندوارد»، در ساعات پس از امضای یادداشت تفاهم برای پایان دادن به جنگ توسط رؤسای جمهور آمریکا و ایران، نشانههایی از احیای تدریجی تردد کشتیها در تنگه هرمز مشاهده شده است.
خبرگزاری رویترز نیز از عبور سه ابرنفتکش با پرچم عربستان سعودی از این آبراه بعد از امضای تفاهمنامه خبر داده است.
میشل ویزه باکمن، تحلیلگر ارشد ویندوارد، در یک نشست آنلاین گفت که بین ساعت ۶ عصر روز ۲۷ خرداد تا ساعت ۲ بعدازظهر به وقت «ساعت هماهنگ جهانی» (UTC) در ۲۸ خرداد، ۱۸ کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ رخدادی که او آن را «نشانهای از اعتماد به این توافق» توصیف کرد.
او بهطور مشخص گفت که این کشتیها شامل یک نفتکش گاز طبیعی مایع (الانجی) با پرچم فرانسه، دو نفتکش با پرچم هنگکنگ، یک کشتی حمل خودرو با پرچم ایتالیا، یک نفتکش تحت مدیریت ژاپن و چندین نفتکش با پرچم عربستان سعودی بودهاند.
ده فروند از این کشتیها در مسیر خروج از خلیج فارس بودند و به دلیل جنگی که با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شده بود، به مدت ۱۰۹ روز در خلیج فارس گرفتار مانده بودند.
ویزه باکمن گفت: «آنچه اکنون اهمیت دارد، کشتیهایی هستند که در حال خروج هستند. این روند در ابتدا بهآرامی آغاز خواهد شد، اما بدون تردید این نشانه بسیار مثبتی است؛ نشانهای اولیه از اینکه اعتماد برای عبور کشتیها در مسیر خروجی در حال شکلگیری است.»
او افزود: «در دو هفته نخست ماه ژوئن، تا پیش از آنکه روز یکشنبه خبر این توافق منتشر شود، میانگین عبور و مرور حدود هفت کشتی در روز بود. همچنین حجم کل تردد ثبتشده در ماه ژوئن تاکنون از ۱۵۶ موردی که در ماه مه ردیابی کرده بودیم فراتر رفته است؛ بنابراین کاملاً مشخص است که روند حرکت در حال شتاب گرفتن است.»
ویندوارد همچنین عبور کشتیهای ایرانی از تنگه هرمز و نیز حرکت نفتکشها و کشتیهای حامل الانجی تحت کنترل ایران را که از جنوب شرق آسیا و از طریق تنگه مالاکا به سمت غرب در حرکت بودند، رصد کرده است؛ کشتیهایی که ظاهراً اکنون اطمینان دارند میتوانند در بنادر ایران بارگیری کنند، زیرا محاصره دریایی بنادر و آبهای ایران توسط آمریکا لغو شده است.
باکمن گفت که مسیر جنوبی عبور از تنگه در آبهای عمان قرار دارد و پس از مینروبی این مسیر، موضوع دریافت عوارض عملاً اهمیت خود را از دست خواهد داد.
او با اشاره به اظهارات تهران دربارهٔ احتمال دریافت «هزینه خدمات دریایی» با همکاری عمان گفت: «واقعاً فکر نمیکنم چنین چیزی عملی شود.»
«عبور سه ابرنفتکش عربستان سعودی»
از سوی دیگر، خبرگزاری رویترز بر اساس دادههای ردیابی کشتیها گزارش داد که سه ابرنفتکش با پرچم عربستان سعودی با ۶ میلیون بشکه نفت خام و کشتیهای دیگر روز پنجشنبه ساعاتی پس از امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا از تنگه هرمز عبور کردند.
بر اساس این گزارش، کشتیها روز پنجشنبه، پس از هفتهها پنهان کردن عبور خود از تنگه هرمز با خاموش کردن فرستندههای خود، موقعیت خود را هنگام عبور از این آبراه حیاتی اعلام میکردند.
دادههای ردیابی شرکت کپلر هم افزایش ترافیک در تنگه هرمز را در روز پنجشنبه نشان میداد؛ به گونهای که سه نفتکش جداگانه در اطراف بندر فجیره امارات متحده عربی در خارج از تنگه در حال بارگیری نفت بودند و دو نفتکش دیگر نیز پس از عبور از تنگه هرمز با محمولههایی به سمت اروپا در حرکت هستند.
همزمان با این گزارشها، تلویزیون رسمی ایران گزارش داد که نیروی دریایی سپاه پاسداران عبور هرگونه کشتی از تنگه هرمز را ملزم به هماهنگی با این نهاد نظامی میداند و تصاویری از کشتیهای در انتظار برای دریافت اجازه عبور از تنگه هرمز را نمایش داد.
بر مبنای تفاهنامه ایران و آمریکا، جمهوری اسلامی باید عبور کشتیها از تنگه هرمز را ظرف مدت ۳۰ روز به میزان پیش از بسته شدن این آبراه برساند. تنگه هرمز پیش از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، محل عبور حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز مایع جهان بود.