آغاز بحث و بررسی در سازمان ملل بر سر لزوم وضع قانون درباره «ربات‌های قاتل»

فعالان مخالف تسلیحات خودمختار در برلین، آلمان

کنفرانس بحث و بررسی درباره سامانه‌های تسلیحاتی خودمختار، معروف به «ربات‌های قاتل» زیر نظر سازمان ملل در حالی روز دوشنبه، ۲۵ آبان‌ماه، آغاز می‌شود که کشورهایی چون آمریکا و روسیه از پیش با آن مخالفت کرده‌اند.

همزمان با افزایش کاربرد این گونه تسلیحات در جبهه‌های جنگ همچون در اوکراین و نگرانی فزاینده درباره آنها، کشورهای عضو در سازمان ملل قرار است به مدت یک هفته در ژنو، سوئیس، درباره لزوم یا عدم لزوم وضع قوانین الزام‌آور در این زمینه به بحث بنشینند.

همگام با این افزایش نگرانی از سرنوشت بشر، منتقدان کاربرد این نوع جنگ‌افزار به آنها نام «ربات قاتل» را داده‌اند، تسلیحاتی که با تکیه بر ابزار هوش مصنوعی قرار است به طور مستقل هدف خود را انتخاب کنند، اتفاقی که به گفته کارشناسان در آینده نزدیک صنعت جنگ‌افزار را دگرگون خواهد کرد.

این کنفرانسِ مرور و بررسی که روز دوشنبه تحت عنوان «کنوانسیون تسلیحات متعارف» در ژنو و با شرکت ۱۲۸ عضو سازمان آغاز می‌شود از هم‌اکنون مخالفانی سرسخت دارد.

ماه گذشته ۱۶۳ کشور در مجمع عمومی سازمان ملل به قطعنامه‌ای رأی دادند که بر لزوم مذاکره درباره قانون تسلیحات خودمختار تأکید داشت.

از این میان، پنج کشور به این قطعنامه رأی مخالف دادند: آمریکا، روسیه، بلاروس، اسرائیل و کره شمالی.

۹ کشور از جمله ایران و چین و عربستان سعودی نیز رأی ممتنع به صندوق انداختند؛ اقدامی که یک کارشناس آن را ابهامی عامدانه توصیف کرده است.

نشریه نیوزویک در گزارشی که در سال ۲۰۲۴ منتشر کرد خبر داده بود که ارتش چین در عرض دو سال قادر خواهد بود از «ربات قاتل» استفاده کند.

در حالی که بسیاری از کشورها با وضع قانون الزام‌آور درباره «ربات‌های قاتل» موافقت دارند، به گفته کارشناسان و مورخان، مخالفان کشورهایی هستند که هم‌اکنون این فناوری را در اختیار دارند، اتفاقی که پیشتر در مورد دیگر تسلیحات مرگبار همچون سلاح هسته‌ای نیز افتاده است.

پهپادهای انتحاری و تهاجمی که روسیه در چهار سال گذشته، ابتدا با کمک ایران و سپس به شکل مستقل، تولید و علیه ارتش اوکراین در جبهه‌های جنگ استفاده کرده در زمره همین تسلیحات خودمختار دسته‌بندی می‌شود.

در سال ۲۰۲۳، آنتونیو گوترش،‌ دبیرکل سازمان ملل، و میریانا اسپولیاریچ، مدیر صلیب سرخ جهانی، از کشورها خواسته بودند که پیش از سال ۲۰۲۶ جنگ‌افزار خودمختار را غیرقانونی و ممنوع اعلام کنند.

گوترش گفته است: «ربات‌های قاتل باید ممنوع شوند. من اصلا نمی‌توانم بپذیرم که یک ماشین درباره مرگ و زندگی انسان‌ها تصمیم بگیرد.»

پاپ لئوی چهاردهم از دیگر منتقدان برجسته کاربرد تسلیحات خودمختار در جبهه جنگ است.