قسمت قبل به کنارهگیری روسیه از جنگ در سال ۱۹۱۷ میلادی اختصاص داشت و اینکه این کشور پذیرفت، بخش بزرگی از سرزمینها و منابع خود را به نیروهای مرکزی واگذار کند. همزمان با افزایش پیروزیهای آلمان در اروپا، ایالات متحده آمریکا به هواداری از متفقین وارد جنگ شد. این قسمت به سال پایانی جنگ اختصاص دارد.
در بخش پیشین شنیدیم که در جریان جنگ جهانی اول، در جبهه غربی نیروهای دو طرف زمینگیر شدند و خندقی به طول بیش از هزار متر، نیروهای نظامی آلمان را از متفقین جدا کرد، اما در جبهه شرقی، آلمان موفق شد روسیه را شکست دهد و در پی انقلاب اکتبر، کمونیستهای تازه به قدرت رسیده در نظام جدید، در برابر آلمان تسلیم شدند. این قسمت به شرایط تسلیم روسها و ورود آمریکا به جنگ اختصاص دارد.
ساعت ششم -- کوبانی در آتش و خون. گروه خلافت اسلامی يا داعش سابق، که يک گروه تندروی اسلامگراست، حدود ۴۰ درصد از شهر مرزی کوبانی در سوريه را اشغال کرده است.
در ۱۰ قسمت پیشین دلایل آغاز جنگ جهانی اول در اروپا را کاویدیم و همچنین رویدادهایی را که در پی این جنگ در ایران رخ دادند، بررسی کردیم. این قسمت به جنگ در اروپا اختصاص دارد.
در بخشهای پیشین شنیدیم که روسیه و بریتانیا بی طرفی ایران را در جنگ جهانی اول نادیده گرفتند و ایران را اشغال کردند. همچنین شنیدیم که اشغال ایران به ویژه در جنوب با مقاومت مسلحانه گروهی از مردم روبهرو شد. این قسمت به فعالیت نظامی بریتانیا در ایران، تشکیل «پلیس جنوب» و ابعاد قحطی ناشی از این فعالیتها اختصاص دارد.
قسمتهای پیشین به اعلام بیطرفی ایران و بیاعتنایی روسیه و بریتانیا به این موضعگیری اختصاص داشتند. آخرین قسمت از سری «جنگ اول» نیز به مهاجرت برخی سیاستمداران از تهران اختصاص داشت؛ گروهی که با آلمان و عثمانی متحد شدند. این قسمت به مقاومتهای مسلحانه در برابر بریتانیاییها و فعالیتهای جاسوسان آلمانی در ایران اختصاص دارد.
در قسمت پیشین شنیدیم که در نخستین سال جنگ جهانی اول به رغم اینکه ایران در این جنگ اعلام بیطرفی کرده بود، توسط نیروهای نظامی روسیه و بریتانیا اشغال شد. همزمان عثمانی نیز از غرب به ایران تجاوز کرد. همچنین در قسمتهای پیشین شنیدیم که آلمانیها در یک سوی جنگ جهانی، در میان ایرانیان طرفدارانی داشتند که از مبارزه این کشور با روسیه و بریتانیا که دشمنان قدیمی ایران محسوب میشدند، خوشنود بودند. این میان ائتلافی از سیاستمداران ایرانی معتقد بودند که در برابر اشغال کشور نباید دست روی دست گذاشت. این قسمت به اقدامات این گروه از سیاستمداران اختصاص دارد.
در قسمت قبل شنیدیم که با آغاز جنگ جهانی اول در اروپا، سیاستمداران ایرانی در سومین دوره مجلس شورای ملی تصمیم گرفتند که ایران در این جنگ بیطرف بماند. همچنین شنیدیم که هر دو طرف درگیر در جنگ برای استراتژی جنگی خود در خاورمیانه، مصمم بودند که از موقعیت ایران بهره ببرند. این قسمت به واکنش قدرتهای جهانی به بیطرفی ایران اختصاص دارد.
«جنگ اول» ویژهبرنامه رادیو فردا به مناسبت صدمین سالگرد آغاز جنگ جهانی اول است که دوشنبهها ساعت هشت شب پخش میشود.
در بخشهای پیشین شنیدیم که چگونه اروپای دو قطبی در آغاز قرن بیستم، در پی ترور یک مقام سلطنتی درگیر یکی از بزرگترین درگیریهای نظامی تاریخ خود شد. همچنین شنیدیم که ایران در آستانه این جنگ بزرگ، وضعیتی نابسامان و بسیار ضعیف داشت. این قسمت به واکنش ایران به جنگ جهانی اول اختصاص دارد.
(در بخشهای پیشین سرنوشت حزب توده، جبهه ملی و اسلامگرایان بعد از کودتای ۲۸ مرداد را بررسی کردیم. در این قسمت سرنوشت قانون ملی کردن نفت بعد از سقوط مصدق را بررسی میکنیم.)
در بخشهای پیشین شنیدیم که چگونه در سال ۱۹۱۴، درگیریهای محلی در اروپا به جنگی گسترده میان دو ائتلاف از قدرتهای بزرگ جهان با یکدیگر انجامید و در میانه این سال جنگ جهانی اول آغاز شد. این قسمت به وضعیت ایران در این سال اختصاص دارد.
جنگ ویرانگر بزرگ شروع شده بود. پای همه وسط بود. و درست در زمانی که به نظر میرسید اروپای ثروتمند در آستانه یکی از بزرگترین اشتباهات تاریخی در راستای تضعیف امپراتوریهای فدرتمندش است، در میانه ماه اوت سال ۱۹۱۴، یعنی در فاصله نزدیک به سه هفته بعد از اینکه آلمان به روسیه اعلان جنگ کرده و به بلژیک حملهور شده بود، امپراتوری عثمانی با آلمان پیمانی محرمانه امضا کرد؛ پیمانی که یک معنا بیشتر نداشت: پای هم عثمانی به این جنگ فراگیر اروپایی باز میشد. چرا عثمانی وارد جنگی شد که به نظر میرسد جنگش نبود؟
در بخش پیشین رسیدیم به زمانی که بعد از ترور ولیعهد اتریش-مجارستان توسط تندروهای صرب، این کشور به صربستان اعلان جنگ داد و در پی سلسله وقایعی در تابستان سال ۱۹۱۴ میلادی، تمامی قدرتهای اروپایی وارد جنگ شدند.
برنامه هفتگی «جنگ اول» به مناسبت یکصدمین سالگرد آغاز جنگ جهانی اول به بررسی رویدادهای این جنگ و تاثیراتش بر ایران و جهان میپردازد.
بیشتر
