تازهترین آمار از وضعیت سدهای ایران نشان میدهد که میزان ورودی آب به مخازن سدها در سال آبی جاری با کاهش همراه بوده و بخش قابلتوجهی از ظرفیت سدهای کشور همچنان خالی است.
خبرگزاری ایلنا روز جمعه ۱۷ بهمن با در گزارشی آماری نوشت اگرچه میزان بارندگی نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما همچنان کمتر از میانگین بلندمدت است و نتوانسته کسری منابع آبی را جبران کند.
بر اساس این گزارش، تا ۱۲ بهمن، ۶۴ درصد مخازن سدها خالی بوده و تنها در یک نمونه، سد امیرکبیر، با یک درصد پرشدگی، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸۱ درصد کاهش نشان میدهد.
از ابتدای سال آبی ۱۴۰۵–۱۴۰۴ تا ۱۲ بهمن، مجموع ورودی آب به مخازن سدهای کشور به ۷ میلیارد و ۳۴۰ میلیون متر مکعب رسیده است. این رقم در مقایسه با ۷ میلیارد و ۶۴۰ میلیون متر مکعب در مدت مشابه سال گذشته، چهار درصد کاهش نشان میدهد.
در همین بازه زمانی، حجم ذخیره آب سدهای کشور ۱۸ میلیارد و ۷۷۰ میلیون متر مکعب اعلام شده که نسبت به سال گذشته ۱۶ درصد کمتر است. بر اساس این آمار، ۶۴ درصد از ظرفیت مخازن سدهای کشور خالی است؛ به این معنا که حدود دو سومِ ظرفیت ذخیرهسازی آب در ایران بدون استفاده مانده و روند نامطلوب موجودی مخازن همچنان ادامه دارد.
وضعیت سدهای تهران و البرز
بررسی وضعیت سدهای تأمینکننده آب شرب و کشاورزی استانهای تهران و البرز نیز از تداوم شرایط بحرانی حکایت دارد.
سد امیرکبیر (کرج) تا ۱۲ بهمن تنها شش میلیون متر مکعب آب ذخیره داشته و با یک درصد پرشدگی، نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸۱ درصد کاهش نشان میدهد.
سد لار نیز با ۱۰ میلیون متر مکعب موجودی و یک درصد پرشدگی، ۲۶ درصد کمتر از سال قبل آب در خود ذخیره کرده است.
مجموعه سدهای لتیان–ماملو ۲۳ میلیون متر مکعب آب دارند و با هشت درصد پرشدگی، ۴۹ درصد نسبت به سال گذشته کاهش را تجربه میکنند.
سد طالقان نیز با ۸۸ میلیون متر مکعب ذخیره و ۲۱ درصد پرشدگی، نسبت به مدت مشابه سال آبی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ حدود ۵۹ درصد کاهش موجودی داشته است.
وضعیت بارشها
این گزارش حاکی است که آمار بارشها نیز تصویر چندان امیدوارکنندهای ارائه نمیدهد.
از ابتدای مهر تا ۱۱ بهمن سال آبی جاری، میانگین ارتفاع کل ریزشهای جوی کشور حدود ۱۰۸ میلیمتر ثبت شده است. این رقم در دوره مشابه درازمدت حدود ۱۱۱ میلیمتر و در مدت مشابه سال گذشته حدود ۵۷ میلیمتر بوده است.
اگرچه میزان بارندگی نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما همچنان کمتر از میانگین بلندمدت است و نتوانسته کسری منابع آبی را جبران کند.
استان تهران نیز بهعنوان کمبارشترین استان کشور معرفی شده است. از ابتدای سال آبی تاکنون حدود ۴۰ میلیمتر بارش در تهران ثبت شده که ۶۵ درصد کمتر از میانگین درازمدت است.
بر اساس این گزارش، در مجموع تنها حدود یکسومِ نیاز آبی کشور تاکنون تأمین شده و بارشهای اخیر نیز تأثیر محسوسی بر بهبود بحران خشکسالی و کمآبی نداشته است.
کارشناسان میگویند این وضعیت میتواند چالشهای تأمین آب شرب و کشاورزی را در ماههای آینده تشدید کند و این در حالی است که نارضایتیهای عمومی از ناکارآمدی دولت و حکومت به سطحی بیسابقه رسیده و حکومت ایران هنوز با پیامدهای سرکوب خونبار اعتراضات دیماه دستوپنجه نرم میکند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، دوم دی ماه امسال در مجلس شورای اسلامی گفت مشکل آب در ایران آنقدر بحرانی است که «امروز استانها عملاً درگیر اختلاف و دعوا هستند؛ مثل اختلافات بین اصفهان، چهارمحالوبختیاری، کهگیلویهوبویراحمد، خوزستان و یزد بر سر آب».
او همچنین اذعان کرد که «تمام قوانینی که از اول انقلاب تاکنون برای کنترل و بهبود مصرف بهینهٔ آب نوشته شده، بر اساس آمار، وضعیت ما در حوزهٔ آب را بدتر کرده است».
ایران سالهاست که با پدیده خشکسالی شدید روبهرو است، اما در کنار آن هدر رفتن آب، استخراج بیرویه از سفرههای زیرزمینی، ضعفهای ساختاری از جمله مدیریت ناکارآمد یا بیش از حد مداخلهگرانه در امور آب، و گسترش کشاورزی باعث شده که این بحران در کشور تشدید شود.