رهبر حزب مخالف دولت تایوان در سفری کمسابقه به چین با حضور در آرامگاه سون یاتسن، بنیانگذار جمهوری چین، بر لزوم آشتی و گفتوگو میان دو سوی تنگهٔ تایوان تأکید و همزمان از پیشرفتهای چین تمجید کرد.
این سفر که از ۱۸ فروردین آغاز شده، در حالی انجام میشود که روابط میان چین و تایوان طی سالهای اخیر بهطور فزایندهای متشنج شده است.
چین، تایوان را بخشی از قلمرو خود میداند و بارها اعلام کرده که در صورت لزوم برای «وحدت» از زور استفاده خواهد کرد. در مقابل، دولت تایوان بر حفظ وضعیت موجود و استقلال عملی خود تأکید دارد.
چِنگ لیوِن، رهبر حزب کومینتانگ که حزب اصلی مخالف دولت است، هدف از این سفر را «تقویت ارتباطات، کاهش سوءتفاهمها و جلوگیری از درگیری» عنوان کرده است.
این نخستین سفر در سطح عالی از سوی این حزب به چین در حدود یک دههٔ گذشته محسوب میشود و گزارشها حاکی است که با دعوت مقامهای پکن انجام شده است.
این سفر در حالی انجام میشود که فشارهای نظامی چین علیه این جزیره افزایش یافته و همزمان پارلمان تحت کنترل اپوزیسیون تایوان، طرح دولت برای افزایش ۴۰ میلیارد دلاری بودجهٔ دفاعی را متوقف کرده است.
چنگ در نخستین روز کامل حضور خود در چین، در اقدامی نمادین، تاج گلی بر آرامگاه سون یاتسن، بنیانگذار جمهوری چین در سال ۱۹۱۲، قرار داد.
او در سخنانی که بهطور زنده از تلویزیونهای تایوان هم پخش شد، گفت: «ارزشهای اصلی آرمان سون یاتسن، یعنی برابری، شمولگرایی و وحدت، باید راهنمای ما باشد.»
وی افزود: «ما باید برای تقویت آشتی و وحدت در دو سوی تنگهٔ تایوان و ایجاد صلح و شکوفایی منطقهای همکاری کنیم.»
حزب کومینتانگ بهطور سنتی مواضعی نرمتر در قبال چین داشته و از گسترش روابط اقتصادی و گفتوگو حمایت میکند. در مقابل، حزب حاکم دموکراتیک پیشرو که اکنون دولت را در اختیار دارد، رویکردی محتاطانهتر و در برخی موارد سختگیرانهتر نسبت به پکن اتخاذ کرده است. همین اختلاف رویکرد، یکی از محورهای اصلی رقابت سیاسی داخلی در تایوان به شمار میرود.
دولت تایوان این سفر را مورد انتقاد قرار داده و هشدار داده است که چنین تماسهایی ممکن است به نفع روایت سیاسی چین تمام شود و موقعیت رسمی تایپه را تضعیف کند.
مقامهای دولتی همچنین تأکید کردهاند که پکن همچنان از گفتوگو با دولت منتخب تایوان خودداری میکند و ترجیح میدهد از کانالهای غیررسمی، از جمله ارتباط با احزاب مخالف، پیشبرد اهداف خود را دنبال کند.
روابط چین و تایوان در سالهای اخیر بهشدت پرتنش بوده است. پکن تایوان را بخشی از خاک خود میداند و از گفتوگو با لای چینگته، رئیسجمهور تایوان، خودداری میکند و او را «جداییطلب» میخواند.
در مقابل، دولت تایوان تأکید دارد که تنها مردم این جزیره میتوانند دربارهٔ آیندهٔ خود تصمیم بگیرند.
چنگ هدف سفر خود را «ماموریت صلح» توصیف کرده و گفته است که در کنار تقویت توان دفاعی، باید میان امنیت و گفتوگو توازن برقرار شود.
دولت تایوان از چنگ خواسته است در صورت دیدار با مقامهای چینی، از جمله شی جینپینگ، از آنها بخواهد فشارهای نظامی علیه این جزیره را متوقف کنند و به حق مردم تایوان برای تعیین سرنوشت خود احترام بگذارند.
این در حالی است که چین در ماههای اخیر فشار نظامی و امنیتی خود بر تایوان را افزایش داده است. پروازهای مکرر جنگندهها در نزدیکی حریم هوایی تایوان، رزمایشهای دریایی و تلاش برای اعمال فشار سیاسی و اقتصادی، بخشی از راهبردی است که تحلیلگران آن را «فشار چندلایهٔ» پکن توصیف میکنند.
ریشههای این تنش به سال ۱۹۴۹ بازمیگردد که پس از پایان جنگ داخلی چین، دولت ملیگرا به تایوان عقبنشینی کرد و جمهوری خلق چین در سرزمین اصلی تأسیس شد.
از آن زمان تاکنون، دو طرف بهطور جداگانه اداره میشوند، اما پکن همواره ادعای حاکمیت بر تایوان را حفظ کرده است. اکثریت کشورهای جهان نیز بهطور رسمی تایوان را بهعنوان یک کشور مستقل به رسمیت نمیشناسند، هرچند روابط غیررسمی گستردهای با آن دارند.
تنش میان چین و تایوان یکی از مهمترین نقاط حساس در نظام بینالملل به شمار میرود و هرگونه درگیری احتمالی میتواند پیامدهای گستردهٔ اقتصادی و امنیتی در سطح جهانی از جمله اختلال در زنجیرهٔ تأمین کالاها و بازارهای انرژی داشته باشد.
در عین حال، چین یکی از بازیگران اصلی در روابط اقتصادی و سیاسی ایران است و هرگونه تغییر در موقعیت بینالمللی پکن یا درگیری احتمالی در شرق آسیا میتواند بر سیاست خارجی و معادلات اقتصادی ایران نیز تأثیر بگذارد.