اصغر فرهادی که برای پنجمین بار با فیلم «داستانهای موازی» در جشنواره فیلم کن حضور دارد، اعلام کرد که نسبت به گذشته «تغییر کرده» و همین تغییر باعث شده که فیلم متفاوتی بسازد. او همچنین کشتارهای اخیر در جریان اعتراضات سراسری و جنگ در ایران را محکوم کرد.
فرهادی روز جمعه ۲۵ اردیبهشت در نشست خبری عوامل فیلم «داستانهای موازی» به خبرنگاران گفت: «دو عامل انسان را تغییر میدهد: کارهایی که انجام میدهد و سن. با افزایش سن، نگاه انسان عمیقتر میشود و من هم نسبت به گذشته تغییر کردهام. همین تغییر باعث شد در این فیلم راحتتر و آزادتر کار کنم و تجربه متفاوتی داشته باشم».
این کارگردان شناختهشده ایرانی که تاکنون دو بار جایزه اسکار را دریافت کرده، همچنین به تأثیر دو رویداد تلخ در ایران اشاره کرد: کشته شدن غیرنظامیان در جنگ و کشته شدن معترضان در خیابانها.
بر اساس ویدئویی که وبسایت رسمی جشنواره کن از نشست خبری فیلم فرهادی منتشر کرده، او گفت: «هر دو برای من بسیار دردناک است و فراموششدنی نیست. من مخالفت با کشتن غیرنظامیان را به معنای تأیید طرف دیگر نمیدانم، همانطور که همدلی با معترضان کشتهشده را به معنای بیتفاوتی نسبت به قربانیان جنگ نمیدانم. از نگاه من، کشتن هر انسان، در هر شرایطی، یک جنایت است؛ چه در جنگ، چه در اعدام، چه در برخورد با معترضان. این واقعیت که در دنیای امروز با وجود این همه پیشرفت، هنوز هر روز خبر مرگ انسانهای بیگناه را میشنویم، بسیار تلخ است».
«بازیگوشی فرمی»
«داستانهای موازی» شامگاه پنجشنبه برای اولین بار در جشنواره فیلم کن به نمایش در آمد و قبل از آن، این کارگردان شناختهشده ایرانی، همراه با عوامل فیلمش روی فرش قرمز جشنواره و مقابل دوربین عکاسان و فیلمبرداران حضور یافت.
این فیلم که در بخش اصلی و رقابتی جشنواره گنجانده شده، یکی از بختهای دریافت نخل طلا است. اولین باری که فیلمی از فرهادی در کن حضور یافت، فیلم «گذشته» در سال ۲۰۱۳ در بخش مسابقه کن بود.
فرهادی که اکنون پنجمین حضور خود در جشنواره کن را تجربه میکند، یک روز پیش از برگزاری نشست خبری به خبرگزاری رویترز گفت که در «داستانهای موازی»، به خود اجازه داده تا از «خطوط قرمز» سینماییاش عبور کند: «وقتی کار میکنی معمولا این تفاوتها را از بیرون نمیبینی. آنقدر درگیر فرآیند هستی که نمیتوانی دقیق بگویی چه چیزی فرق کرده است. اما برای من این فیلم نسبت به کارهای قبلیام از نظر فرم و شیوه کار یک تجربه متفاوت بود».
او تاکید کرد: «در اینجا نوعی بازیگوشی فرمی داشتم و آزادی بیشتری در روایت به خودم دادم. چیزهایی که قبلاً برایم خط قرمز محسوب میشد و در ساختار فیلمهایم انجام نمیدادم، اینجا وارد کار شدند. از این جهت تجربه بسیار ارزشمندی بود».
پروژهای بر اساس «ده فرمان»
فرهادی همچنین در نشست خبری خود درباره ماجرای ساختن این فیلم گفت که حدود پنج سال پیش، پس از ساخت فیلمی در اسپانیا و بازگشت به ایران، از طریق ایمیلی پیشنهادی برای ساخت پروژهای بر اساس «ده فرمان» کیشلوفسکی دریافت کرد.
او افزود که در ابتدا بهدلیل بیعلاقگی به کار سریال، آن را جدی نمیگیرد، اما بعد از تماس کشیشتف پیسیویچ، همکار کیشلوفسکی، نظرش تغییر میکند. پیسیویچ به او پیشنهاد میدهد که لازم نیست سریال بسازد و میتواند فقط یکی از اپیزودها را انتخاب کرده و بهصورت آزاد یک فیلم مستقل از آن الهام بگیرد.
فرهادی گفت که دو عامل باعث شد این پیشنهاد برایش جدی شود: « نخست، جایگاه ویژه کیشلوفسکی برای من؛ فیلمسازی که بسیار به او علاقه دارم، نه فقط به خاطر انساندوستی در سینمایش، بلکه به خاطر همدلی عمیقی که با شخصیتهایش دارد».
با این حال، فرهادی هنوز مردد بود تا زمانی که پیسیویچ به او گفت: «دوست دارم فیلمی را که تو بر اساس کیشلوفسکی میسازی ببینم». این کارگردان ادامه داد که اتفاقی غیرمنتظره و تکاندهنده رخ داد: درست زمانی که آماده حضور روی فرش قرمز جشنواره کن بوده، خبر درگذشت پیسیویچ را دریافت کرده و این موضوع از آن لحظه ذهنش را بهشدت درگیر کرده است.
چرا فیلمبرداری در فرانسه؟
فرهادی همچنین درباره این که چرا فیلمبرداری فیلم «داستانهای موازی» در فرانسه انجام شده، توضیحاتی ارائه کرده است.
او به رویترز گفت که در ابتدا قصد داشته فیلم را در آمریکا بسازد، اما با کاملتر شدن فیلمنامه و بازخورد اطرافیانش به این نتیجه رسیده که حالوهوای اثر بیشتر اروپایی است، بنابراین تصمیم گرفته که آن را در فرانسه تولید کند.
ویرژینی افیرا، بازیگر زن بلژیکی این فیلم، نیز گفته که کار کردن با فرهادی به معنای قدم گذاشتن در سینمای ایران است که «اهمیت بسیار زیادی دارد».
او درباره فیلمبرداری این فیلم در فرانسه به خبرگزاری فرانسه گفت که «فکر میکند کارگردانان بزرگ همیشه از نظر فرهنگی به تاریخ سینمای فرانسه دلبستگی دارند».
دقت کارگردانی فرهادی به روایت بازیگران
پییر نینی، هنرپیشه فرانسوی و یکی از بازیگران فیلم «داستانهای موازی»، درباره شیوه کارگردانی فرهادی به خبرگزاری رویترز گفت: «ما انتظار یک استاد را داشتیم و او واقعاً بسیار تأثیرگذار بود، از نظر دقتی که برای همه جزئیات قائل بود، مثل یک نقاش».
او افزود: «روز اول فیلمبرداری را یادم هست، او در متروی پاریس بود و خودش قطرهقطره آب روی لباسهای من میریخت، تکتک قطرهها را، چون یک تصور بسیار دقیق از این داشت که من باید چطور خیس باشم. و در تمام فرایند همینطور بود. او ایدهای دقیق در مورد آنچه که میخواست، داشت».
همچنین ونسان کَسل، دیگر هنرپیشه فرانسوی فیلم، بر دقت فرهادی در کار خود تاکید کرد: «اگر میخواهید با اصغر، آزادی داشته باشید، باید همیشه به هدف بزنید. اگر دقیق باشید، بعد آزاد هستید. اگر نه، بارها و بارها باید تکرار کنید تا زمانی که او راضی شود».
او افزود: «بنابراین تصمیم گرفتم با این موضوع نجنگم و دنبال راه خودم نروم، بلکه در همان چیزی که او تصمیم میگیرد حرکت کنم. از آنجا دوباره احساس آزادی کردم. اما اگر این را درک نکنید، چون خیلی دقیق است، ممکن است کمی احساس زندانی بودن داشته باشید».
فیلمی در ستایش داستانپردازی
فیلم «داستانهای موازی» درباره یک نویسنده مشهور به نام سیلوی است که در روزهای پس از حملات ۱۳ نوامبر ۲۰۱۵ در پاریس دچار بحران خلاقیت شده است. او برای پیدا کردن الهام، زندگی همسایههایش را زیر نظر میگیرد و از مشکلات زناشویی یک زوج برای نوشتن رمان جدیدش استفاده میکند.
در همین زمان، او جوانی به نام آدام را برای کمک به زندگیاش استخدام میکند؛ اما این آشنایی بهتدریج مسیر زندگی و کارش را تغییر میدهد. هرچه پیش میرود، مرز بین واقعیت و داستانهایی که مینویسد محو میشود و تخیلش بهطور خطرناکی بر زندگی اطرافیانش اثر میگذارد.
ایزابل هوپر بازیگر مشهور فرانسوی که نقش سیلوی را بازی میکند، به رویترز گفت که موضوع این فیلم نوعی «استعاره درباره فیلمسازی» و داستانپردازی است.
فیلم جدید فرهادی همچنین موضوعات همیشگی او مثل حسادت، خیانت، تنهایی و حقیقت را دستاویز خلق هنری قرار میدهد و پاریس، شهری که داستان در آن میگذرد، نه به شکل کارتپستالی، بلکه از زاویهای خصوصی و درونی نشان داده میشود.
در مجموع، «داستانهای موازی» یک درام متفاوت و تأملبرانگیز است و این پرسش را در ذهن تماشاگر ایجاد میکند که چرا انسان داستانها را باور میکند، و چگونه آنها بازتابی از زندگی انسانها هستند.