رئیسجمهور ایالات متحده روز سهشنبه دوم تیرماه گفت که ایران با بالاترین سطح بازرسیهای هستهای از تأسیسات خود موافقت کرده و این بازرسیها «تا ابد» است.
دونالد ترامپ در پستی در شبکهٔ اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت که «با وجود اعتراضها و ادعاهای نادرست» ایران، و «همزمان با جار و جنجال رسانههای جعلی که هر کاری میکنند تا پیروزی آمریکا را تا حد ممکن کوچک و بیاهمیت جلوه دهند»، ایران «بهطور کامل و تمامعیار با بالاترین سطح بازرسیهای هستهای برای مدت طولانی در آینده (تا ابد!!!) موافقت کرده است».
به گفتهٔ او، این امر «صداقت هستهای» را تضمین خواهد کرد. «اگر با این موضوع موافقت نمیکردند، مذاکرات ادامه نمییافت!»
نخستین بار، جیدی ونس معاون رئیسجمهور آمریکا بود که اول تیرماه خبر داد ایران با بازرسی از تأسیسات هستهایاش موافقت کرده و این امر ممکن است در هفتهٔ جاری رخ دهد.
با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی بویژه سخنگوی وزارت خارجه ایران هرگونه بازرسی آژانس از تأسیسات هستهای را رد کردهاند.
اسماعیل بقائی روز سهشنبه گفت: ایران برنامهای برای بازرسی آژانس از تأسیسات بمبارانشده هستهای ندارد.
از تابستان ۱۴۰۴ که آمریکا و اسرائیل تأسیسات فردو، نطنز و مرکز فرآوری اصفهان را بمباران کردند، ایران همکاریها با آژانس را قطع کرد و مانع از دسترسی بازرسان به این تأسیسات شده است.
آقای ترامپ آن زمان گفت که این تأسیسات «بهطور مطلق و کامل نابود شدند». با این حال، او در زمان جنگ ۴۰ روزه که ۹ اسفند پارسال آغاز شد، بارها تأکید کرد که ایران باید «گردوغبار هستهای» پس از بمباران تأسیسات یا ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد را تحویل دهد.
بهروز بیات، کارشناس هستهای در اتریش، در گفتوگو با رادیو فردا گفت اگر تفاهمنامه بین ایران و آمریکا را «جدی بگیریم و قصد این است که عملی شود، در آن صورت بند ۱۰ این تفاهمنامه میگوید اگر توافق میشود وضعیت برنامه هستهای ایران به ترتیبی که هست، باید بماند و تغییر نکند، معنیاش این است که باید یک امکان کنترل و بازرسی هم وجود داشته باشد».
او افزود که این موضوع ایجاب میکند مأموران آژانس بینالمللی انرژی اتمی وارد ایران شوند و بهطور مشخص سه مرکز فردو، نطنز و اصفهان که منهدم شدند، مد نظر است.
آقای بیات با اشاره به مقاومت جمهوری اسلامی برای اجازه دادن به بازرسان آژانس برای ورود به ایران گفت: «از نگاه جمهوری اسلامی این امر قابل فهم است، نه الزاماً درست. تا قبل از تفاهمنامه فکر میکردند چون این تأسیسات را با بمب نابود کردهاند، حالا میخواهند بیایند و ببینند که اثرات آن چه بوده است».
این کارشناس هستهای، تفاهمنامه اخیر بین ایران و آمریکا را یک «توافق سیاسی» خواند که بر اساس آن «چارهای دیگر نمیماند جز اینکه مأموران آژانس بروند و بازرسی کنند. قرار هم نیست که کار عجیبوغریبی انجام دهند. فقط باید مراقب باشند که چیزی دست نخورد».
داراییهای بلوکهشدهٔ ایران در «حساب امانی»
رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از پست خود در تروث سوشال نوشت که با توجه به اجازه ایران برای بازرسی آژانس و «سایر امتیازهای مهمی که داده است، من موافقت کردم که تنگهٔ هرمز باز بماند و دیگر محاصره دریایی اعمال نشود».
آقای ترامپ با این حال اعلام کرد که ناوهای آمریکایی در خاورمیانه «در موقعیت خود باقی میمانند تا در صورت لزوم، محاصره دوباره برقرار شود، هرچند در حال حاضر چنین چیزی بسیار بعید به نظر میرسد».
او همچنین خبر داد که داراییهای بلوکهشدهٔ ایران «در حساب امانی واریز میشود، تحت کنترل ایالات متحده، و صرفاً برای خرید مواد غذایی و تجهیزات پزشکی از خود آمریکا استفاده خواهد شد؛ از جمله ذرت، گندم و سویا از کشاورزان بزرگ آمریکایی ما».
به گفتهٔ ترامپ، «اینها چیزهایی است که ایران بهشدت به آنها نیاز دارد. این یک بحران انسانی است و من احساس میکنم لازم است همین حالا کمک کنیم، پیش از آنکه خیلی دیر شود».
رئیسجمهور آمریکا از سوی دیگر خبر داد که مذاکرات با ایران «بهخوبی پیش میرود».
بازرسان آژانس در زمان مناسب به ایران میروند
رئیسجمهور آمریکا روز سهشنبه همچنین در کاخ سفید به خبرنگاران گفت که بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی در «زمان مناسب» برای بازرسی از تأسیسات هستهای آسیبدیده به ایران خواهند رفت.
ترامپ در واکنش به گزارشهایی مبنی بر نبود برنامهای برای حضور بازرسان آژانس در ایران گفت مقامهای ایرانی در این باره «اشتباه میکنند» و واشینگتن بر سر انجام «بازرسیهای صددرصدی» با تهران توافق کرده است.
او در پاسخ به پرسشی درباره زمان آغاز این بازرسیها گفت: «هیچ عجلهای وجود ندارد، اما آنها در زمان مناسب در محل حاضر خواهند شد».
رئیسجمهور آمریکا همچنین از روند مذاکرات با ایران ابراز رضایت کرد و گفت واشینگتن در حال دستیابی به «یک توافق فوقالعاده» با تهران است.
ترامپ افزود هدف این توافق جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است و مقامهای جمهوری اسلامی نیز با این موضوع موافقت کردهاند.