در ادامۀ گزارشها از تلاش ایران برای تقویت قابلیتهای نظامی خود، خبرگزاری رویترز هم در یک گزارش اختصاصی نوشته که ایران در آستانۀ انعقاد «توافقی» با چین برای خرید موشکهای کروز ضد کشتی قرار دارد.
این گزارش که سهشنبه، پنجم اسفند منتشر شده، بر اساس اظهارات شش نفر که از جزئیات مذاکرات میان دو کشور مطلع هستند، تهیه شده است.
این افراد به رویترز گفتهاند که توافق برای خرید موشکهای سیام۳۰۲ ساخت چین نزدیک به نهایی شدن است، اما تاریخ تحویل هنوز مشخص نشده است.
این خبر در شرایطی منتشر میشود که ایالات متحده یک نیروی دریایی گسترده را در نزدیکی سواحل ایران مستقر کرده و رئیسجمهور آمریکا بارها به ایران هشدار داده در صورت خودداری از توافق با واشینگتن، تحت ضربات نظامی سخت قرار خواهد گرفت.
به گزارش رویترز، این موشکهای مافوق صوت، دارای بُرد تقریبی ۲۹۰ کیلومتر هستند و برای فرار از سامانههای دفاعی کشتیها با پرواز کمارتفاع و سریع طراحی شدهاند. دو کارشناس تسلیحاتی به این خبرگزاری گفتند که استقرار آنها توانایی حمله ایران را بهطور قابل توجهی افزایش داده و تهدیدی برای نیروهای دریایی آمریکا در منطقه ایجاد میکند.
بر اساس گفته این شش نفر، از جمله سه مقام که توسط دولت ایران مطلع شدهاند و سه مقام امنیتی، مذاکرات با چین برای خرید این سامانههای موشکی که حداقل از دو سال پیش آغاز شده بود، پس از جنگ ۱۲ روزه بین اسرائیل و ایران در تابستان ۲۰۲۵، سرعت گرفت.
به نوشتۀ رویترز در حالی که مذاکرات تابستان گذشته میان ایران و آمریکا بدون نتیجه به مراحل پایانی خود رسید، مقامات ارشد نظامی و دولتی ایران، از جمله مسعود اورعی، معاون وزیر دفاع ایران، به چین سفر کردند. دو مقام امنیتی گفتند که سفر اورعی پیش از این گزارش نشده بود.
دنی سیترینوویچ، مأمور پیشین اطلاعاتی اسرائیل و پژوهشگر ارشد ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، به رویترز گفته: «اگر ایران توانایی مافوق صوت برای حمله به کشتیها در منطقه داشته باشد، این یک تغییر بازی کامل است. این موشکها بسیار دشوار برای رهگیری هستند.»
پیتر وزمان، پژوهشگر ارشد مؤسسه بینالمللی تحقیقات صلح استکهلم هم به رویترز گفته خرید موشکهای سیام۳۰۲ بهطور قابل توجهی توانایی زرادخانه ایران را که در جنگ سال گذشته کاهش یافته بود، تقویت میکند.
چین این موشکها را به عنوان بهترین موشک ضد کشتی جهان بازاریابی میکند که توانایی غرق کردن ناو هواپیمابر یا ناوشکن را دارد. این سامانه میتواند روی کشتیها، هواپیماها یا خودروهای زمینی متحرک نصب شود و همچنین اهداف زمینی را نیز نابود کند.
رویترز نتوانسته مشخص کند که این توافق احتمالی شامل چند موشک است و ایران چه مبلغی توافق کرده پرداخت کند. ضمن اینکه مشخص نیست آیا چین با توجه به افزایش تنشها در منطقه، این توافق را اجرایی خواهد کرد یا خیر.
با این حال یک مقام وزارت خارجه ایران به رویترز گفت: «ایران با متحدان خود توافقات نظامی و امنیتی دارد و اکنون زمان مناسبی برای استفاده از این توافقات است.»
هیئت چینی در سازمان ملل نیز به رویترز گفت که در این زمینه باید از وزارت خارجه نظرخواهی شود. اما وزارتخانههای خارجه و دفاع چین به درخواستهای اظهار نظر پاسخ ندادند.
کاخ سفید نیز مستقیماً به مذاکرات ایران و چین درباره سامانه موشکی پاسخ نداد، هرچند یک مقام کاخ سفید در گفتگو با رویترز، اظهارات قبل دونالد ترامپ مبنی بر اینکه «یا ما توافق خواهیم کرد یا باید کاری بسیار سخت انجام دهیم، مانند دفعه قبل» را یادآوری کرده است.
رویترز نوشته ین موشکها جزو پیشرفتهترین تجهیزات نظامی هستند که چین به ایران منتقل میکند و تحریم تسلیحاتی سازمان ملل که از ۲۰۰۶ اعمال شده بود را نقض میکند. تحریمها در ۲۰۱۵ بهعنوان بخشی از توافق هستهای با آمریکا و متحدانش تعلیق شد و سپس در سپتامبر گذشته دوباره اعمال شد.
فروش احتمالی این موشکها نشاندهنده تعمیق روابط نظامی چین و ایران در لحظهای از تنشهای شدید منطقهای است و تلاشهای آمریکا برای مهار برنامه موشکی و فعالیتهای هستهای ایران را پیچیدهتر میکند. همچنین این امر نشاندهنده تمایل رو به رشد چین برای حضور فعال در منطقهای است که مدتها تحت سلطه قدرت نظامی آمریکا بوده است.
چین، ایران و روسیه هر ساله مانورهای مشترک دریایی برگزار میکنند و سال گذشته وزارت خزانهداری آمریکا چند نهاد چینی را به دلیل تأمین پیشسازهای شیمیایی برای سپاه پاسداران ایران در برنامه موشکی بالستیک تحریم کرد. چین این اتهامات را رد کرد و گفت از پروندههای ذکر شده در تحریمها اطلاعی نداشت و کنترلهای صادراتی بر محصولات دو منظوره را بهطور کامل اعمال میکند.
شش فرد مطلع از این معامله همچنین به رویترز گفتند که ایران همچنین در حال مذاکره برای خرید سامانههای موشکی سطح به هوا، تسلیحات ضد بالستیک و تسلیحات ضدماهواره چینی است.
چین در دهه ۱۹۸۰ یکی از تأمینکنندگان اصلی تسلیحات ایران بود، اما انتقالات بزرگ تسلیحاتی تا اواخر دهه ۱۹۹۰ تحت فشار بینالمللی کاهش یافت. در سالهای اخیر، مقامات آمریکایی شرکتهای چینی را به تأمین مواد مرتبط با موشک به ایران متهم کردهاند اما علناً آنها را به تأمین سامانههای کامل موشکی متهم نکردهاند.
روزنامه فایننشال تایمز نیز روز سوم اسفند گزارش داد که ایران با روسیه یک توافق تسلیحاتی «محرمانه» به ارزش ۵۰۰ میلیون یورو امضا کرده تا هزاران موشک پیشرفتهٔ دوشپرتاب خریداری کند.
به نوشته این روزنامه بریتانیایی، این توافق که ماه دسامبر در مسکو امضا شده، روسیه را متعهد میکند طی سه سال، پانصد سامانهٔ پرتاب «وربا» و دو هزار و ۵۰۰ موشک «۹ام۳۳۶» به ایران تحویل دهد.
بر اساس گزارش فایننشال تایمز، تهران بهطور رسمی در تابستان سال جاری و در پی جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل درخواست این سامانههای موشکی را به روسیه ارائه کرده بود.
