سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی روز شنبه ۲۵ مهر در پی انتشار گزارشهایی دربارهٔ توقف فعالیت تجاری یک گذرگاه بین ایران و پاکستان، اعلام کرد که «ترددها و مراودات مرزی ایران و پاکستان موقتا متوقف شده است».
اسماعیل بقائی بدون اشاره به جزئیات بیشتر دلیل این اتفاق را «مشکلات فنی و لزوم اتخاذ تدابیر احتیاطی» ذکر کرد.
اختلال در تجارت زمینی ایران و پاکستان در حالی گزارش میشود که وزارت خزانهداری آمریکا اخیراً در مورد ادامهٔ همکاری مؤسسات مالی خارجی با بانکها و نهادهای مالی تحریمشدهٔ ایران هشدار جدیدی صادر کرد.
سخنگوی وزارت خارجه ایران وعده داده که مشکل در گذرگاههای مرزی بعد از مشورت بین مقامهای ایران و پاکستان در «اسرع وقت» حل خواهد شد.
خبرگزاری صداوسیمای جمهوری اسلامی روز شنبه به نقل از سید حسین حسینی، مدیرکل دفتر ترانزیت سازمان راهداری، گزارش داد که طرف پاکستانی گذرگاه مرزی ریمدان-گبد در استان سیستان و بلوچستان را بسته است.
این مقام ایرانی تأکید کرد که تردد مسافران از این گذرگاه همچنان برقرار است و رایزنیها برای رفع مشکل و بازگشایی مرز ادامه دارد.
از سوی دیگر، پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران، گفت که مرز مشترک ایران و پاکستان برای تجارت زمینی بسته نشده، اما صادرکنندگان ایرانی و واردکنندگان پاکستانی با مشکلات بانکی روبهرو شدهاند.
او همچنین انتشار نامهای دربارهٔ تعطیلی یکی از گذرگاههای مرزی مشترک دو کشور را تکذیب کرد و آن را جعلی خواند.
سنندجی در گفتوگو با خبرگزاری مهر توضیح داد که واردکنندگان پاکستانی برای خرید کالا از ایران باید اطلاعات محمولههای خود را از طریق سامانهٔ واردات و شبکهٔ بانکی پاکستان ثبت کنند، اما تحریم بانکهای ایرانی انجام این فرایند را دشوار کرده است.
او هشدار داد که اگر محدودیتهای بانکی ادامه پیدا کند و امکان انجام تشریفات مالی لازم فراهم نشود، صادرات ایران به پاکستان عملاً متوقف خواهد شد.
این مقام اتاق بازرگانی در عین حال گفت واردات کالا از پاکستان به ایران همچنان امکانپذیر است، اما ادامهٔ این روند به میزان همکاری طرف پاکستانی بستگی دارد.
پیشتر، ۱۳ مهرماه، وزارت خزانهداری آمریکا هشدار تازهای صادر و اعلام کرد بانکها و مؤسسات مالی خارجی که همچنان با نهادهای مالی تحریمشدهٔ ایران معامله میکنند، ممکن است بدون اخطار قبلی هدف تحریمهای واشینگتن قرار گیرند.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین از این مؤسسات خواست روابط و تراکنشهای خود با نهادهای مالی تحریمشدهٔ ایران را فوراً متوقف کنند.
تا زمان انتشار این گزارش، مقامهای پاکستان توضیح رسمی دربارهٔ علت بسته شدن گذرگاه ریمدان–گبد یا ارتباط احتمالی آن با تحریمهای بانکی ایران ارائه نکردهاند.
دولت دونالد ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی از شهریور امسال اجرای طرحی با عنوان «طرد اقتصادی» را آغاز کرده است.
هنوز مشخص نیست مشکلات اخیر تجارت ایران و پاکستان مستقیماً ناشی از هشدار وزارت خزانهداری آمریکا است یا نه، اما تشدید فشار آمریکا بر شبکهٔ بانکی ایران میتواند انجام معاملات تجاری با جمهوری اسلامی را حتی از مسیرهای زمینی دشوارتر کند.
در همین حال، روزنامهٔ پاکستانی «نیشن» روز شنبه ۲۵ مهر، بدون نام بردن از منابع خود یا مشخص کردن نهادهای وابسته به آنها، به نقل از «منابع رسمی» گزارش داد که ایران و پاکستان با هماهنگی یکدیگر محدودیتهای امنیتی موقتی در مرز مشترک اعمال کردهاند.
این منابع ناشناس مدعی شدهاند که هدف از این اقدامات مقابله با فعالیت گروههای مسلح و قاچاق بوده و گزارشهای مربوط به بسته شدن کامل مرز صحت ندارد.
با این حال، این روزنامه هیچ تأییدیه مستقلی برای این ادعاها ارائه نداد و مشخص نکرد که آیا محدودیتهای اعمالشده شامل توقف تردد کامیونهای تجاری در گذرگاه ریمدان–گبد نیز میشود یا نه.
پاکستان که متحد ایالات متحده در غرب آسیا به شمار میرود، در سالهای گذشته نیز برای همکاریهای اقتصادی با ایران تحت فشار واشینگتن قرار گرفته بود، ازجمله درباره احداث خط لوله گاز ایران-پاکستان.
این خط لوله که به عنوان خط لوله صلح شناخته شده است، پروژهای بلندمدت میان تهران و اسلامآباد بود و طی سالها بارها به تاخیر افتاد و تامین مالی آن با مشکل مواجه شد. این خط لوله، قرار بود گاز طبیعی را از ایران به همسایه شرقی آن برساند.
دولت جو بایدن در فروردین ۱۴۰۳ اعلام کرد که از ادامه پروژه خط لوله گاز ایران-پاکستان حمایت نمیکند و نسبت به تجارت با تهران که خطر تحریمهای واشینگتن را دارد، هشدار داد.
ایران مدعی است که ساخت ۹۰۰ کیلومتر خط لوله را در سمت خود تا سال ۲۰۱۱ به پایان رسانده اما ساخت و ساز در سمت پاکستان آغاز نشده بود.
از سوی دیگر، پاکستان در پی جنگ ۴۰ روزه به میانجی اصلی مذاکرات صلح بین ایران و آمریکا تبدیل شد و توافقی که بین طرفین در خرداد ماه امضا شد، «یادداشت تفاهم اسلامآباد» نام داشت.
این تفاهمنامه که ۲۸ خرداد به امضای رؤسای جمهور ایران و آمریکا رسید، کمتر از سه هفته بعد، در پی حملات ایران به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز، عملاً فروپاشید.