گفتوگو با افشین شاهی؛ امنیت آبی خاورمیانه زیر تهدید جنگ منطقهای
در نخستین هفتهٔ جنگی که از نهم اسفند آغاز شده، وزیر امور خارجهٔ ایران، ارتش ایالات متحده را به هدف قرار دادن تأسیسات آبشیرینکن در جزیرهٔ قشم متهم کرد. این اقدام بر اساس برخی گزارشها به قطع جریان آب در ۳۰ روستا منجر شد و تهران آن را حرکتی خطرناک خواند.
یک روز بعد، بحرین اعلام کرد که یک پهپاد ایرانی به یکی از تأسیسات آبشیرینکن در آن کشور آسیب زده است. این حملات در حین جنگی که سراسر منطقه را فراگرفته، بار دیگر و اینبار بهطور جدیتری موضوع امنیت آبی در کشورهای خاورمیانه را مطرح کرد.
برخی تحلیلگران غربی میگویند حملهٔ احتمالی به تأسیسات آبشیرینکن در کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس و حتی اسرائیل مهمتر و حیاتیتر از بسته شدن تنگهٔ هرمز و قطع صادرات نفت و گاز است.
افشین شاهی، پژوهشگر روابط بینالملل در لندن که دهها مقاله دربارهٔ تنش آبی در خاورمیانه و بحرانهای زیستمحیطی منتشر کرده است، در گفتوگو با رادیو فردا میگوید برخی کشورهای خاورمیانه تمامی نیازهای آب آشامیدنی خود را از طریق شیرین کردن آب دریا تأمین میکنند و تخریب تأسیسات و مراکز تصفیهٔ آب میتواند به بحرانی عظیم در منطقه تبدیل شود.
ترامپ: کشورهای زیادی برای باز ماندن تنگه هرمز کشتیهای جنگی اعزام خواهند کرد
دونالد ترامپ روز شنبه ۲۳ اسفند گفت کشورهای زیادی ناوهای خود را به منطقه خواهند فرستاد تا تنگه هرمز باز بماند، اما به جزئیات بیشتری اشاره نکرد.
رئیسجمهور آمریکا در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت: «بسیاری از کشورها، بهویژه آنهایی که از تلاش ایران برای بستن تنگه هرمز متأثر شدهاند، همراه با ایالات متحده آمریکا، ناوهای خود را به منطقه خواهند فرستاد تا این تنگه باز و امن بماند.»
دونالد ترامپ گفت امیدوار است چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی، بریتانیا و کشورهای دیگر نیز کشتیهای جنگی به این منطقه اعزام کنند.
او افزود: «در همین حال، ایالات متحده خطوط ساحلی را بهشدت بمباران خواهد کرد و به طور مداوم قایقها و کشتیهای ایرانی را در دریا هدف قرار خواهد داد.»
رئیسجمهور ایالات آمریکا، در پست دیگری در شبکه اجتماعی خود نیز گفت چهار فروند از پنج هواپیمای سوخترسان که در حملهای به یک پایگاه در عربستان سعودی هدف قرار گرفته بودند، «تقریباً هیچ آسیبی» ندیدهاند.
آقای ترامپ نوشت: «چهار تا از پنج هواپیما تقریباً هیچ آسیبی ندیدهاند و هماکنون دوباره در حال خدمت هستند. یکی از آنها کمی آسیب بیشتری دیده، اما بهزودی دوباره به پرواز درخواهد آمد.»
او همچنین از گزارشهای رسانههای آمریکایی، از جمله روزنامههای والاستریت جورنال و نیویورک تایمز انتقاد کرد.
والاستریت جورنال روز جمعه گزارش داده بود که حملات ایران به پنج هواپیمای سوخترسان نیروی هوایی آمریکا که روی زمین در پایگاه هوایی «شاهزاده سلطان» در عربستان سعودی قرار داشتند، آسیب رسانده است.
به نوشته این روزنامه، در این حمله کسی کشته نشده و هواپیماها در حال تعمیر هستند.
دونالد ترامپ این دو روزنامه را متهم به انتشار اخبار جعلی کرد و گفت آنها میخواهند آمریکا در جنگ با ایران شکست بخورد.
تخریب «۵۶ موزه و بنای تاریخی» در بمبارانهای آمریکا و اسرائیل
وزارت میراث فرهنگی ایران روز شنبه در بیانیهای اعلام کرد که در دو هفتهای که از آغاز حمله مشترک آمریکا و اسرائیل میگذرد «دستکم ۵۶ موزه، بنای تاریخی و محوطه فرهنگی در سراسر کشور دچار آسیبهای جدی شده» است.
آن طور که در این بیانیه آمده است، بیشترین تعداد بنای تاریخی که در بمبارانها آسیب دیده «با ۱۹ اثر در تهران و ۱۲ اثر در کردستان» بوده است.
در حساب اطلاعرسانی دولت جمهوری اسلامی در شبکه ایکس، پاد، از جمله این بناها به «عمارت آصف، عمارت سالار سعید و عمارت خسروآباد» در شهر سنندج اشاره شده است.
پیشتر نیز عکسهایی از کاخ گلستان در مرکز تهران و همین طور کاخ عالیقاپو در اصفهان منتشر شده بود که میزان آسیب وارده به آنها را نشان میداد.
بخشی از عملیات بارگیری محمولههای نفتی در فُجیره امارات تعطیل شد
بخشی از عملیات بارگیری محمولههای نفتی در بندر فُجیره در امارات متحده عربی در پی سقوط یک فروند پهپاد و بروز حریق تعطیل شد.
خبرگزاری رویترز به نقل از دفتر رسانهای امیرنشین فجیره نوشت که روز شنبه سقوط قطعات یک فروند پهپاد به وقوع آتشسوزی منجر شده، اما به کسی آسیب نرسیده است.
بندر فجیره در امیرنشین فجیره در امارات متحده عربی در خلیج عمان و در نزدیکی تنگه هرمز واقع است.
خبر تعطیلی بخشی از بارگیری در این بندر که یکی از نقاط اصلی حمل و نقل نفت به شمار میرود در زمانی منتشر میشود که سپاه پاسداران هم روز شنبه اعلام کرد که منافع آمریکا در امارات را هدف مشروع خود میداند.
رسانههای حکومتی در ایران به نقل از سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیا نوشتهاند: «به سران امارات اعلام میداریم، ایران حق مشروع خود میداند در دفاع از حاکمیت ملی و سرزمین خود مبدأ شلیک موشکهای دشمن آمریکایی را در بنادر کشتیرانی، اسکلهها و مخفیگاه نظامیان آمریکا در پناه برخی از شهرهای امارات مورد اصابت و هدف قرار دهد.»
هشدار سپاه ساعاتی پس از آن صادر میشود که آمریکا جزیره خارک را هدف قرار داد.
مقام سپاه در ادامه از مردم امارات خواسته است که «بنادر، اسکلهها و مخفیگاه آمریکاییها در شهرهای امارات» را تخلیه کنند.
سپاه تاکنون هیچ مدرکی منتشر نکرده است که نشان دهد موشکهای آمریکایی از «بنادر و اسکلههای» امارات به سوی ایران شلیک میشود.
جنگ در ایران تاکنون «بیش از ۴۷۰۰ کشته و زخمی» برجا گذاشته است
سازمان حقوق بشری هرانا مستقر در واشینگتن روز شنبه در گزارشی آماری خبر داد که حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک ایران در دو هفته گذشته «منجر به ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی از جمله ۲۰۵ کودک» شده است.
حکومت ایران نه تنها از ارائه آمار در این زمینه خودداری میکند، بلکه در دو هفتهای که از آغاز جنگ میگذرد ارتباط اینترنتی در کل کشور را مسدود کرده و مانع کار رسانههای مستقل در این زمینه میشود.
علاوه بر این همان طور که سازمان هرانا هم اشاره کرده است، «محدودیتهای امنیتی و دشواری دسترسی به محل وقوع حملات، روند بررسی مستقل اطلاعات را با چالشهای جدی مواجه کرده است».
جمعیت هلال احمر ایران هم تنها در هفته آغازین جنگ آماری مقدماتی از کشتهها و مجروحان جنگ در کشور به دست میداد که اکنون چندین روز است متوقف شده است.
به نوشته هرانا، بمبارانهای دو هفته اخیر «به ۲۰ بیمارستان، ۳۶ مدرسه و ۹۸ ساختمان یا محله مسکونی خسارت وارد» کرده است.
در همین زمینه جمعیت هلال احمر ایران روز جمعه در پیامی در شبکه ایکس نوشت که «در مجموع ۳۶ هزار و ۵۹۳ واحد غیرنظامی آسیب دیدهاند که بخش قابل توجهی از آنها مربوط به منازل مسکونی و مراکز خدمات عمومی است».
به نوشته خبرگزاری هرانا، در دو هفته نخست جنگ «دستکم ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی (کشته یا زخمی) ثبت شده» که سهم قابل توجهی از آن را «تلفات غیرنظامیان» تشکیل میدهد.
از تعداد ۲۰۵ کودکی که این سازمان در گزارش خود به حساب آورده است بیش از ۱۶۰ کودک، دانشآموزان دختر و پسر مدرسه شهر میناب هستند که در نخستین روز از حملات «به اشتباه» با موشکهای ارتش آمریکا هدف گرفته شد.
هرانا ادامه میدهد که از تعداد کلی تلفات انسانی ۱۱۲۲ نفر نیروی نظامی بودهاند، اما «باید توجه داشت که دسترسی به اطلاعات مربوط به تلفات نیروهای نظامی در بسیاری از موارد با محدودیتهای جدی مواجه است و بنابراین ممکن است رقم واقعی این تلفات بالاتر از ارقام ثبتشده در این گزارش باشد».
بمباران چند مرکز نظامی در اطراف شهر تبریز
ساعاتی پس از هشدار ارتش اسرائیل به ساکنان بخشهایی از شهر تبریز در شمال غربی ایران، یک مقام استانداری آذربایجان شرقی تأیید کرد که اسرائیل به «چند مرکز نظامی» حمله کرده است.
به گفته مدیرکل مدیریت بحران استانداری آذربایجان شرقی، ارتش اسرائیل «یک واحد صنعتی بخش خصوصی در غرب تبریز، یک واحد تولیدی در منطقه آخولا و چند مرکز نظامی در اطراف این شهر» را بمباران کرده است.
او در این باره به جزئیاتی اشاره نکرده است.
این مقام همچنین از مصدوم شدن پنج نفر در این حملات خبر داد.
ساعتی بعد مقامهای استانداری از حمله به دو شهر همدان در استان همدان و سیرجان در استان کرمان نیز خبر دادند. خبرگزار ایرنا نیز از حمله به شهر یزد در ظهر روز شنبه خبر داده است.
حماس از تهران خواست حمله به کشورهای عربی منطقه را متوقف کند
گروه افراطی حماس که با جمهوری اسلامی ایران رابطهای بسیار نزدیک دارد روز شنبه در بیانیهای از حکومت ایران خواست که از حمله به کشورهای عربی منطقه دست بردارد.
در این بیانیه آمده است: «در عین این که بر حق جمهوری اسلامی ایران برای پاسخ دادن به این حملات با استفاده از تمام ابزارهای مطابق با هنجارها و قوانین بینالمللی صحه میگذاریم، این جنبش از برادرانش در ایران میخواهد که از هدف گرفتن کشورهای همسایه اجتناب کند.»
در پی آغاز حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک ایران، سپاه پاسداران نیز حمله متقابل به خاک کشورهای عربی خلیج فارس را آغاز کرد.
ایران میگوید که هدفش از این حملات نه خود کشورهای عربی، بلکه پایگاههای آمریکایی است که در خاک این کشورها قرار دارد. با این حال در دو هفتهای که از حملات میگذرد بارها نقاط غیرنظامی در این کشورها، بهویژه در دوبی، هدف گرفته شدهاند.
آمریکا و اسرائیل حماس را گروهی تروریستی به شمار میآورند.
فارس از صدای بیش از ۱۵ انفجار در خارک خبر داد
رسانههای حکومتی داخل ایران روز شنبه پس از سکوتی تقریبا طولانی حمله آمریکا به تأسیسات نظامی در جزیره خارک را تأیید کردند.
خبرگزاری فارس نزدیک به سپاه پاسداران از شنیده شدن صدای «بیش از ۱۵ انفجار» در خارک و بلند شدن دود غلیظ از جزیره خبر داد.
این رسانه حکومتی تأیید کرده که آمریکا تنها تجهیزات نظامی خارک را هدف گرفته و در ادامه ادعا کرده است که سامانههای پدافندی جزیره آسیبی ندیده است.
رادیوفردا قادر به تأیید مستقل این خبر نیست.
رئیسجمهور آمریکا بامداد شنبه در شبکه اجتماعی خود نوشته بود: «لحظاتی پیش به دستور من، فرماندهی مرکزی نیروهای ایالات متحده، سنتکام، یکی از سنگینترین حملات هوایی تاریخ خاورمیانه را انجام داد و همۀ اهداف نظامی ایرانی در جزیرۀ خارک را بهکلی نابود کرد.
بیانیه صدها فعال مدنی و سیاسی ایران در مخالفت با جنگ در عین مخالفت با جمهوری اسلامی
صدها فعال دانشگاهی و مدنی و فرهنگی و سیاسی ایران در بیانیهای ضمن محکوم کردن سیاستهای جمهوری اسلامی که به سرکوب شهروندان منجر شده حملات نظامی آمریکا و اسرائیل را «مغایر با اصول شناختهشدهی حقوق بینالملل» توصیف کردهاند.
این ۳۵۰ فعال مدنی و سیاسی در بیانیه خود خواستار توقف فوری جنگ در ایران شدهاند.
آنها نوشتهاند: «از نگاه ما، طرفدارانِ «نه به جنگ و نه به جمهوری اسلامی»، این جنگ همچون همه جنگهای ویرانگر، شرّ مطلقی است که نه دموکراسی به ارمغان میآورد و نه امنیت و رفاه مردم.»
آنها در عین حال سیاستهای حکومت ایران را محکوم کردهاند که به باور آنها «با سرکوب حقوق شهروندان، کشتار معترضان، غربستیزی، شعار محو اسرائیل، ماجراجوییهای منطقهای و حمایت از نیروهای نیابتی... هیچ ارتباطی با منافع ملی ایرانیان ندارد.»
امضاکنندگان بیانیه در مقابل از همگان خواستهاند که «بهجای سکوت یا حمایت مستقیم و غیرمستقیم از جنگ، با پشتیبانی از ابتکارهای صلح و بهکارگیری همهی ظرفیتهای سیاسی و دیپلماتیک برای توقف فوری جنگ، جلوگیری از گسترش آن و پایان دادن به حملات نظامی اقدام کنند.»
ترامپ میگوید ایران «کاملاً شکست خورده و بهدنبال توافق است»
رئیسجمهور آمریکا با تأکید بر شکست ایران، گفت که تهران بهدنبال توافق است.
دونالد ترامپ با انتشار مطلبی تازه در شبکه اجتماعی خود موسوم به «تروث سوشال»، ضمن انتقاد از رسانههای «جعلی» بهدلیل منعکسنکردن موفقیتهای نظامی ارتش آمریکا، نوشت «ایران کاملاٌ شکست خورده و بهدنبال توافق است. ولی نه آن توافقی که من بپذیرم!»
این در حالیاست که مقامهای ایرانی طی روزهای اخیر بارها ادعا کردهاند که دیگر بهدنبال مذاکره و توافق با آمریکا نیستند.