پخش یک سیگنال رادیویی مرموز حدود ۱۲ ساعت پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در نهم اسفند شروع شده است.
در این سیگنال موج کوتاه خشدار که تقریباً روزی دو بار، صبح زود و اوایل شب به وقت هماهنگ جهانی (UTC)، پخش میشود، صدای مردی به زبان فارسی شنیده میشود که رشتهای از اعداد ظاهراً تصادفی را میخواند.
این اعداد برای مدتهای متفاوتی خوانده میشوند و سپس مکثی ایجاد میشود که در آن واژهٔ «توجه» سه بار تکرار میشود.
معمای این پخش، بسیاری از اعضای جامعهٔ جهانی علاقهمندان و ردیابان آماتور رادیویی را مجذوب خود کرده و دربارهٔ اینکه چه کسی پشت آن قرار دارد و هدف آن چه میتواند باشد، با یکدیگر اطلاعات و سرنخها را ردوبدل کردهاند.
پنج روز بعد، ماجرا پیچیدهتر شد.
از ۱۳ اسفند، روی این سیگنال پارازیت انداخته شد؛ نویز الکترونیکی گوشخراشی که شنیدن اعداد را تقریباً غیرممکن میکرد. پخش اصلی برای مدتی متوقف شد و سپس به فرکانس موج کوتاه دیگری منتقل شد.
آکین فرناندز، که از او بهعنوان یکی از صاحبنظران فناوری قدیمی رادیویی موسوم به «ایستگاه اعداد» یاد میشود، میگوید: «جالب است، چون روی فرکانس اولیه پارازیت انداخته شد. کسی نمیخواهد گیرندهٔ این سیگنال اعداد را بشنود.»
او میافزاید: «این یک وضعیت تقابلی است؛ دو گروه که علیه یکدیگر عمل میکنند. سؤال این است که چه کسی توانایی فنی ایجاد پارازیت روی یک ایستگاه را دارد.»
فرناندز میگوید: «ایالات متحده چنین امکانی دارد، که در این صورت ممکن است این پخش از سوی ایران باشد. یا ممکن است ایران پارازیت بیندازد، که در این صورت منبع پخش ایالات متحده است.»
او با این حال معتقد است که «احتمالاً این یک عملیات علیه ایران است».
«کاملاً غیرقابل شکستن»
صرفنظر از اینکه این پخش متعلق به چه کسی است و چه کسی روی آن پارازیت میاندازد، انچنانکه نظریههای گوناگونی هم در این باره مطرح شده، این پخش مرموز یادآور دوران دیگری است؛ دورانی که رمزگذاری دیجیتال، که امروزه در برنامههایی مانند واتساپ و سیگنال و بسیاری از پلتفرمهای دیگر بهطور گسترده استفاده میشود، هنوز رواج پیدا نکرده بود.
این نوع پخش که «ایستگاه اعداد» نام دارد، ابزاری متعلق به دوران جنگ سرد است که با استفاده از انتقالهای رادیویی و روشهای رمزنگاری سنتی، پیامهای محرمانه را معمولاً برای جاسوسان در نقاط مختلف جهان منتقل میکند.
ایدهٔ کار این است: با استفاده از رشتهای تصادفی از اعداد که توسط دستگاهی مکانیکی یا الکترونیکی یا سامانهای پیشرفتهتر تولید میشود، یک نفر میتواند پیام رمزگذاریشدهای را برای فرد دیگری که یک رمزگشا معمولاً موسوم به «دفترچهٔ رمز یکبارمصرف» در اختیار دارد، ارسال کند.
هر کسی میتواند این پخش را بشنود؛ زیرا سیگنالهای موج کوتاه مسافتهای طولانی را طی میکنند و از جو زمین بازتاب مییابند. اما فقط فردی که کلید رمزگشایی را در اختیار دارد، میتواند آن را تفسیر کند. این مفهوم حتی در مجموعهٔ جاسوسی آمریکایی «The Americans» که داستان آن در دههٔ ۱۹۸۰ میگذرد نیز به تصویر کشیده شده است.
فرناندز، که بیش از دو دهه پیش مجموعهٔ صوتی چهار سیدی شامل صدها ضبط از ایستگاههای اعداد در سراسر جهان را منتشر کرد و برای علاقهمندان این حوزه به نوعی مرجع اصلی محسوب میشود، میگوید کدهای ایستگاههای اعداد «کاملاً غیرقابل شکستن» و رمزگشایی هستند.
او میگوید: «کلیدهای عددی که استفاده میشوند، کاملاً تصادفیاند. هیچ عملیات ریاضیای وجود ندارد که بتوان با آنها به روش «بروتفورس (امتحان کردن همهٔ حالتهای ممکن)» رمز را شکست.»
او میگوید: «حتی اگر پاسخ هم آشکار شود، مثلاً به زبان انگلیسی صحیح، لزوماً قابل فهم نخواهد بود.»
بهگفتهٔ او، «از طول یک رشتهٔ تصادفی از حروف یا اعداد نمیتوان چیزی جز طول آن فهمید. طول پیام لزوماً نشاندهندهٔ محتوای اطلاعات منتقلشده نیست. اما میتوان از مدتزمان فعالیت ایستگاهها و نوع نویزی که در صورت نبود متن پخش میکنند، تا حدی به هدف آنها پی برد.»
بهنوشتهٔ وبلاگ Priyom که توسط علاقهمندان رادیو اداره میشود، این پخش به زبان فارسی نخستین ایستگاه اعداد جدید در چند سال اخیر است.
اعضای این وبلاگ نخستین کسانی بودند که سیگنال را شناسایی، ثبت و تحلیل کردند و نام وی۳۲ (V32) را بر آن گذاشتند. سث هتِنا، خبرنگار مستقر در آمریکا، نیز سیزدهم اسفند در یک پست وبلاگی به این سیگنال اشاره کرد.
این گروه میگوید اعضای پراکندهٔ آن در نقاط مختلف جهان توانستهاند محل فرستندهٔ سیگنال را بهصورت مثلثی تعیین کنند: «جایی در محدودهای که شمال ایتالیا، سوئیس، غرب آلمان، شرق فرانسه، بلژیک و هلند را در بر میگیرد.»
این موضوع دامنهٔ احتمالات دربارهٔ مالک پخش وی۳۲ را محدودتر کرد.
و سپس پارازیت آغاز شد.
پارازیت «حبابی»
در دوران جنگ سرد، پخشهایی مانند برنامههای بیبیسی، دویچهوله و رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی بهطور معمول از سوی مقامات بلوک شوروی با پارازیت مواجه میشدند، زیرا این مقامات میخواستند شهروندانشان به اطلاعات بدون سانسور از جمله اخبار مربوط به کشور خودشان یا موسیقی جَز و راک از غرب دسترسی نداشته باشند.
در چنین حالتی، پخش اصلی با نویزی ناموزون پوشانده میشود؛ چیزی که به آن «پارازیت حبابی» گفته میشود.
بهنوشتهٔ Priyom، در ۱۳ اسفند یک «پارازیت حبابی» شروع به پخش نویز روی همان فرکانس موج کوتاه پخش اصلیوی۳۲ کرد و در نتیجه درک آن دشوار شد.
بهگفتهٔ این گروه، پخشهای وی۳۲ برای مدت کوتاهی قطع و سپس به فرکانس نزدیک دیگری منتقل شد.
مائونو ریتالُو، مدیر پایگاه داده در شرکت آلمانی «Radio Data Center»، میگوید: «ابتدا تصور میشد این ایستگاه یک ایستگاه جاسوسی برای حکومت جمهوری اسلامی ایران باشد، اما وقتی پارازیت حبابی ظاهر شد، همهچیز تغییر کرد.»
او توضیح میدهد که «این دقیقاً همان نوع پارازیتی است که علیه رادیو فردا، صدای آمریکای فارسی، رلهٔ موج کوتاه تلویزیون ایران اینترنشنال و بیبیسی فارسی استفاده میشود.»
او میگوید: «حتی رادیو فری ایران هم یک شب از آن آسیب دید.»
در مورد منبع این پخش، جامعهٔ جهانی علاقهمندان رادیو نظریههای متفاوتی مطرح کرده است. بسیاری از این نظریهها ایالات متحده را بهعنوان منشأ احتمالی مطرح میکنند؛ شاید برای ارسال پیامهای رمزگذاریشده به مأموران داخل ایران.
نظریههای دیگر بر اسرائیل یا حتی ترکیه تمرکز دارند؛ کشوری که در کارزار آمریکا و اسرائیل مشارکت ندارد، اما از دیرباز یکی از رقیبان منطقهای تهران به شمار میرود.
یا شاید، همانطور که نویسندگان وبلاگ Priyom مطرح کردهاند، این یک عملیات روانی باشد: «یک ایستگاه بسیار قابل مشاهده با یک فرکانس مشخص که ناگهان در روز نخست جنگ و در ساعات پربیننده آغاز به کار کرده، اما ویژگیهای چندانی برای اطمینان از اینکه گیرندگان بتوانند پیامها را کامل و بدون خطا دریافت کنند، ندارد.»
سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیآیای) به پرسش ایمیلی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی در این باره پاسخ نداده است.
در همین حال، گزارش ۱۸ اسفند شبکهٔ ایبیسی نیوز هم بر ابهامها افزود. این شبکه گزارش داد که دولت آمریکا به نهادهای اجرای قانون دربارهٔ «ارتباطات رمزگذاریشدهٔ رهگیریشده» هشدار داده است.
در این گزارش مشخص نشده که دقیقاً منظور از این ارتباطات چیست یا اینکه آیا به سیگنال ایستگاه اعداد مربوط میشود یا نه.
در این هشدار که ایبیسی آن را نقل کرده، چنین آمده است: «هرچند در حال حاضر نمیتوان محتوای دقیق این پخشها را تعیین کرد، اما ظهور ناگهانی یک ایستگاه جدید با ویژگیهای بازپخش بینالمللی مستلزم افزایش سطح هوشیاری است.»