ناسا روز سهشنبه اول اردیبهشت از یک تلسکوپ جدید رونمایی کرد که قرار است بخشهای وسیعی از گیتی را برای یافتن سیارات در خارج از منظومه شمسی صورتبرداری کند و به بررسی رازهای مادهٔ تاریک و انرژی تاریک بپردازد.
انتظار میرود تلسکوپ فضایی «رومن» دهها هزار سیاره را کشف کند و شاید دید روشنتری دربارهٔ تعداد این سیارات در اختیار بگذارد.
جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، در یک نشست خبری در مرکز پروازهای فضایی گادرد در مریلند، جایی که این تلسکوپ به نمایش گذاشته شد، گفت: «رومن یک اطلس جدید از جهان به زمین ارائه خواهد داد».
این سازهٔ نقرهای ۱۲ متری و مجهز به صفحات خورشیدی عظیم، قرار است پیش از پرتاب به فضا، که زودترین زمان آن سپتامبر و با یک موشک اسپیسایکس برنامهریزی شده، به فلوریدا منتقل شود.
تلسکوپ رومن که ساخت آن بیش از چهار میلیارد دلار هزینه و بیش از یک دهه زمان برده، به نام نانسی گریس رومن، اخترشناس مشهور و ملقب به «مادر هابل» بهخاطر نقش کلیدیاش در توسعهٔ تلسکوپ هابل، نامگذاری شده است.
۳۶ سال پس از پرتاب هابل که انقلابی در مشاهدات نجومی بود، ناسا امیدوار است رومن به پرسشهایی پاسخ دهد که همچنان بیپاسخ ماندهاند.
این تلسکوپ با میدان دیدی دستکم ۱۰۰ برابر وسیعتر از هابل، از موقعیتی در فاصلهٔ ۱.۵ میلیون کیلومتری زمین، نواحی گستردهای از فضا را پایش خواهد کرد.
به گفته مارک ملتون، مهندس سامانه در مرکز گادرد، این تلسکوپ روزانه ۱۱ ترابایت داده به زمین ارسال خواهد کرد.
او به خبرگزاری فرانسه گفت: «در سال اول، دادههایی که دریافت میکنیم بیشتر از کل دادههایی خواهد بود که هابل در تمام طول عمرش فرستاده است».
به گفتهٔ نیکی فاکس، معاون اداره مأموریتهای علمی ناسا، لنز زاویهباز این تلسکوپ به ناسا امکان میدهد یک سرشماری از اجزای تشکیلدهنده جهان انجام دهد.
او گفت: «رومن دهها هزار سیارهٔ جدید در خارج از منظومه شمسی کشف خواهد کرد. میلیاردها کهکشان، هزاران ابرنواختر و دهها میلیارد ستاره را آشکار خواهد ساخت».
این حجم عظیم اطلاعات به ناسا کمک میکند که نقاط مهم را شناسایی کرده و سپس با تلسکوپهای مکمل مانند جیمز وب آنها را دقیقتر بررسی کند.
مطالعه نامرئیها
تلسکوپ رومن اما همچنین به مطالعه چیزهای نامرئی خواهد پرداخت: مادهٔ تاریک و انرژی تاریک که منشأ آنها هنوز ناشناخته است اما تصور میشود که ۹۵ درصد جهان را تشکیل میدهند.
گفته میشود مادهٔ تاریک مانند چسبی است که کهکشانها را کنار هم نگه میدارد، در حالی که انرژی تاریک باعث میشود جهان با سرعتی فزاینده منبسط شود.
به لطف دید فروسرخ، این تلسکوپ میتواند نوری را که میلیاردها سال پیش از اجرام آسمانی منتشر شده مشاهده کند؛ در واقع به گذشته نگاه کند تا شاید اطلاعات بیشتری دربارهٔ این دو پدیده به دست آورد.
داریل سلیگمن، استاد فیزیک و نجوم در دانشگاه ایالتی میشیگان، میگوید: رومن در کنار تلسکوپ فضایی «اقلیدس» اروپا و رصدخانه «ورا روبین» در شیلی، بررسی خواهد کرد که «مادهٔ تاریک در طول زمان کیهانی چگونه ساختار میگیرد» و «محاسبه میکند که کهکشانها با چه سرعتی از ما دور میشوند».
به گفتهٔ جولی مکانری، اخترفیزیکدان و مدیر پروژهٔ رومن، این کشفیات میتواند درک ما از ساختار جهان را بهطور بنیادی تغییر دهد.
ملتون نیز گفت: «اگر رومن روزی جایزه نوبل بگیرد، احتمالاً برای چیزی خواهد بود که حتی هنوز به آن فکر نکردهایم یا دربارهاش سؤال نکردهایم».