وزیر خارجه آمریکا روز سهشنبه ۳۰ تیر برای شرکت در نشست وزیران خارجه اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) وارد وارد مانیل، پایتخت فیلیپین، شد.
این نخستین سفر مارکو روبیو به آسیا از زمان تصدی وزارت خارجه است و در شرایطی انجام میشود که دولت آمریکا میکوشد همزمان با بحرانهای جاری در خاورمیانه، راهبرد خود در منطقهٔ هند-آرام را تقویت و به متحدانش دربارهٔ تعهد واشینگتن به امنیت منطقه اطمینان دهد.
روبیو پیش از سفر گفته بود در صورت فراهم شدن شرایط، آمادهٔ دیدار با وانگ یی، وزیر خارجه چین، و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در حاشیهٔ نشستهای آسهآن است، اما تا زمان ورود او به مانیل هیچ دیدار رسمی تأیید نشده بود.
همزمان با ورود وزیر خارجه آمریکا، وزارت خارجهٔ این کشور در بیانیهای بار دیگر اقدامات چین علیه نیروهای دریایی فیلیپین در آبسنگ «دوم توماس» در دریای جنوبی چین را محکوم کرد و از پکن خواست به آنچه «رفتارهای بیثباتکننده» خواند، پایان دهد.
جنگ ایران، نگرانی جدید کشورهای جنوب شرق آسیا
به گزارش رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی، اگرچه انتظار میرود موضوع چین و امنیت منطقهای محور اصلی گفتوگوهای آمریکا با کشورهای آسهآن باشد، اما کارشناسان میگویند جنگ ایران و پیامدهای آن برای بازار انرژی اکنون به یکی از مهمترین دغدغههای دولتهای جنوب شرق آسیا تبدیل شده است.
پیتر کاککرافت، مدیر مؤسسه «آسیا-اقیانوسیه برای کاهش خالص انتشار کربن صفر»، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت بحران تنگه هرمز وابستگی کشورهای منطقه به انرژی خاورمیانه را بیش از گذشته آشکار کرده است.
بهگفتۀ او، برای بسیاری از دولتهای جنوب شرق آسیا پرسش اصلی دیگر این نیست که از نظر سیاسی به آمریکا یا چین نزدیکتر باشند بلکه این است که کدام کشور میتواند جریان پایدار سوخت و سایر کالاهای راهبردی را تضمین کند.
این کارشناس میگوید در نتیجه، دولتهای منطقه بیش از گذشته بهدنبال متنوعسازی منابع انرژی، گسترش همکاری با چین، خرید نفت ارزانتر از روسیه و ایران در صورت امکان و توسعهٔ منابع داخلی انرژی هستند.
امنیت انرژی بر رقابت ژئوپلیتیک پیشی گرفته است
چستر کابالزا، رئیس یک اندیشکدهٔ امنیتی در مانیل، نیز معتقد است بحران ایران روندی را که از پیش آغاز شده بود، سرعت بخشیده است؛ روندی که در آن کشورهای آسهآن میکوشند میان آمریکا و چین موازنه برقرار کنند.
او میگوید سرمایهگذاری گستردهٔ چین در زیرساختهای منطقه از طریق ابتکار «کمربند و جاده» جایگاه اقتصادی پکن را تقویت کرده، در حالی که آمریکا برای بازیابی نفوذ اقتصادی خود با دشواری روبهرو است.
بهگفتۀ کابالزا، برای بسیاری از دولتهای جنوب شرق آسیا، امنیت انرژی و ثبات اقتصادی اکنون از اولویتهای ژئوپلیتیکی غرب اهمیت بیشتری یافته و همین موضوع میتواند آنها را بهسمت همکاری بیشتر با تأمینکنندگان غیرغربی انرژی، از جمله روسیه و ایران، سوق دهد.
واشینگتن همچنان بر دیپلماسی با تهران تأکید میکند
مارکو روبیو پیش از ترک واشینگتن بار دیگر تأکید کرد که آمریکا، با وجود ادامهٔ عملیات نظامی، همچنان راه دیپلماسی با تهران را باز میداند.
او گفت: «رفتار آنها باید تغییر کند تا رفتار ما نیز تغییر کند»، اما افزود که واشینگتن همچنان برای مذاکره آمادگی دارد.
وزیر خارجه آمریکا همچنین گفت حفاظت از کشتیرانی جهانی نباید صرفاً بر عهدهٔ ایالات متحده باشد و از دیگر کشورها خواست سهم بیشتری در تأمین امنیت مسیرهای دریایی بر عهده بگیرند.
انتظار میرود جنگ اوکراین نیز از دیگر محورهای مهم نشست مانیل باشد؛ بهویژه آنکه مارکو روبیو احتمال دیدار با سرگئی لاوروف، وزیر خارجهٔ روسیه، را رد نکرده و کرملین نیز از احتمال چنین دیداری استقبال کرده است.
کارشناسان میگویند صِرف تأکید بر همکاریهای امنیتی برای جلب نظر کشورهای جنوب شرق آسیا کافی نیست. بهگفتهٔ آنها، واشینگتن باید نشان دهد برای نگرانیهای فزایندهٔ این کشورها در مورد امنیت انرژی، تورم، زنجیرههای تأمین و ثبات اقتصادی نیز راهحلهای عملی دارد.