سه پسر علی خامنهای، رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی، روز یکشنبه ۱۴ تیر در کنار تابوت او و تابوت چهار عضو دیگر خانواده نماز میت خواندند، اما مجتبی خامنهای که به عنوان رهبر جدید معرفی شده است، در این مراسم حضور نداشت.
نماز بر جنازه علی خامنهای ساعت هشت صبح توسط جعفر سبحانی، از مراجع تقلید شیعه، اقامه شد.
تلویزیون دولتی ایران تصاویری از مصطفی، میثم و مسعود خامنهای پخش کرد که در صحن مصلای تهران در صف اول نماز بودند.
مجتبی خامنهای کمتر از ده روز پس از مرگ پدرش، توسط مجلس خبرگان به عنوان رهبر تازه جمهوری اسلامی معرفی شد، اما طی حدود چهار ماه گذشته از او نه صوتی منتشر شده و نه ویدئویی که نشان دهد او توانایی رهبری حکومت را دارد.
برخی گزارشها حاکی از زخمی شدن او در جریان حمله صبح روز نهم اسفند به مجموعه «بیت رهبری» در نزدیکی میدان پاستور تهران است. در جریان این حمله، علاوه بر علی خامنهای و شماری از اعضای خانواده او، تعدادی از مقامهای ارشد سیاسی و نظامی ایران نیز کشته شدند.
احتمالا حکومت ایران غیبت مجتبی خامنهای حتی در مراسم ختم پدرش را با دلایل مربوط به حفظ امنیت توجیه خواهد کرد؛ با این حال به نظر نمی رسد که حکومت دیگر چندان دغدغه حفظ امنیت و حمله اسرائیل یا آمریکا به مراسم را داشته باشد، چرا که تقریبا تمامی مقامهای ارشد جمهوری اسلامی در مراسم روز یکشنبه حضور دارند، از سران سه قوه تا فرماندهان سپاه پاسداران و نیروی قدس سپاه.
قرار است مراسم تشییع و عزاداری علی خامنهای طی شش روز در شهرهای مختلف ایران و عراق ادامه یابد و پیکر او روز پنجشنبه در مشهد به خاک سپرده شود.
نخستین روز مراسم تشییع در تهران روز شنبه با تدابیر شدید امنیتی، حضور گسترده نیروهای حکومتی و اعلام تعطیلی سراسری برای روز بعد همراه بود.
همزمان رسانههای حکومتی از حضور هیئتهایی از حماس، حزبالله لبنان، حوثیهای یمن و دیگر گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی در مراسم خبر دادند و گزارشها حاکی است که نمایندگان گروه حماس و حزبالله شنبه با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز دیدار کردهاند.
گروه افراطی حماس توسط آمریکا و اتحادیه اروپا در فهرست تروریستی قرار دارد. حزبالله لبنان از سوی آمریکا یک سازمان تروریستی شناخته شده اما اتحادیه اروپا تنها شاخهٔ نظامی آن را تروریستی میداند.
حضور این گروههای لبنانی، فلسطینی و یمنی در این مراسم درحالی است که از بسیاری از مقامهای پیشین حکومت جمهوری اسلامی و چهرههای دارای اختلافنظر با علی خامنهای برای حضور در مراسم دعوت نشده است و محمدعلی ابطحی، رئیس دفتر پیشین محمد خاتمی، در پیامی در شبکههای اجتماعی به همین موضوع انتقاد کرده است.
او با انتقاد از نحوه برگزاری مراسم، نوشته است که به باور او این مراسم میتوانست «مهمترین فرصت تاریخی برای نمایش انسجام داخلی» باشد.
تصاویر منتشر شده از مراسمی که طی روزهای جمعه تا یکشنبه منتشر شده است، حاکی از غیبت حسن روحانی و محمد احمدینژاد، دو رئیسجمهور پیشین دیگر ایران، نیز بوده است.
ترامپ: میتوانیم همه مقامهای ایرانی را در مراسم خامنهای بکشیم
در همین حال دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شامگاه شنبه به برگزاری مراسم تشییع علی خامنهای واکنش نشان داد و در گفتوگو با وبسایت اکسیوس گفت که ایالات متحده میتواند تمام مقامهای جمهوری اسلامی که در این مراسم شرکت کردهاند، از بین ببرد اما چنین کاری نمیکند.
او در این مصاحبه تلفنی گفت: «همهشان آنجا هستند. با یک شلیک [میتوانیم همهشان را از بین ببریم]، اما این کار را نمیکنیم، چون در آن صورت دیگر کسی برای مذاکره نخواهیم داشت.»
ترامپ با اشاره به اینکه مقامهای ایرانی «التماس میکنند که توافقی حاصل شود»، اعلام کرد طرفین تصمیم گرفتهاند تا پایان مراسم و رویدادهای مرتبط با تشییع جنازه رهبر سابق جمهوری اسلامی، مذاکرات را به مدت یک هفته متوقف کنند.
او افزود که در این مدت، هیچیک از دو طرف به سمت دیگری شلیک نخواهد کرد.
ترامپ در سخنرانی خود در مراسم دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا که شامگاه جمعه به وقت تهران برگزار شد، گفته بود بهدلیل مراسم تشییع رهبر کشتهشدهٔ جمهوری اسلامی، «یک هفته» به مقامات تهران فرصت داده است.
اکسیوس به نقل از رئیسجمهور آمریکا نوشته که از دیدن اشک ریختن برخی ایرانیها در مراسم تشییع جنازه شگفتزده شده است، زیرا تصور میکرد مردم ایران از خامنهای متنفر هستند.
ترامپ افزود: «شاید هم اشکهایشان ساختگی باشد.»
رئیسجمهور ایالات متحده بعد از جنگ ۴۰ روز چندین بار مدعی «تغییر رژیم» در ایران شده و گفته است بعد از کشته شدن چند سطح از رهبری این کشور، امکان مصالحه و توافق با سران جدید ایران وجود دارد.