همزمان با انقضای پیمان «استارت نو» میان روسیه و آمریکا که با هدف محدود کردن تعداد کلاهکهای هستهای دو کشور منعقد شده بود، ارتش ایالات متحده از توافق واشینگتن و مسکو برای گفتوگوهای نظامی سطح بالا خبر داد.
این موضوع روز پنجشنبه ۱۶ بهمنماه، در حاشیۀ گفتوگوهای دو کشور در ابوظبی پایتخت امارات متحدۀ عربی اعلام شد؛ تحولی که میتواند بهعنوان نشانهای در جهت عادیسازی روابط دو کشور تعبیر شود.
ایالات متحده در آستانۀ تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، ارتباطات نظامی با مسکو را متوقف کرده بود.
ارتش آمریکا با صدور یک بیانیه، دلیل ازسر گرفتن سازوکار ارتباطی با ارتش فدراسیون روسیه را، «اجتناب از سوء محاسبه و افزایش تنش بین دو طرف» توصیف کرد.
در این بیانیه آمده که «حفظ تعامل بین نیروهای مسلح دو کشور، عامل مهمی در زمینۀ صلح و ثبات جهانی، و زمینهساز افزایش شفافیت و کاستن از سطح تنشها است».
موضوع از سرگیری تماس نیروهای مسلح آمریکا و روسیه، پس از نشست ژنرال الکسوس گرینکِویچ، فرمانده نیروهای آمریکایی مستقر در اروپا، با مقامات ارشد نظامی روسیه و اوکراین در ابوظبی اعلام شد.
با وجود توقف تماس نظامی واشینگتن و مسکو در سالهای اخیر، همچنان یک خط اضطراری برای جلوگیری از درگیری دو طرف حفظ شده بود.
دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، روسای جمهور ایالات متحده و فدراسیون روسیه، بارها به شکل مستقیم و بیواسطه با هم صحبت کردهاند.
سرنوشت پیمان کنترل تسلیحات هستهای
در همین حال، منابع نزدیک به گفتوگوهای واشینگتن و مسکو، از توافق بر سر شروع مذاکراتی با هدف تمدید، یا بهروز رسانی پیمان «استارت نو»، برای محدودسازی تسلیحات تهاجمی راهبردی خبر میدهند.
یک منبع آمریکایی به اکسیوس گفته که با توجه به انقضای پیمان «استارت نو» در روز پنجشنبه، دو کشور توافق کردهاند که محدودیتهای منطبق با این پیمان را برای شش ماه دیگر تمدید کنند تا در این فاصله بتوانند به یک توافق جدید دست یابند.
در همین حال کرملین روز پنجشنبه ضمن ابراز تأسف از انقضای آخرین پیمان میان مسکو و واشینگتن برای کنترل تسلیحات هستهای، از آمادگی برای ادامۀ مذاکرات خبر داده و پیشنهاد انعقاد پیمانی جدید برای حفظ محدودیت استقرار کلاهکهای هستهای را مطرح کرد.
ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه ۳۱ شهریورماه گذشته، از آمادگی مسکو برای متعهد ماندن به محدودیتهای منطبق با «استارت نو» به مدت یکسال دیگر از تاریخ انقضای این پیمان خبر داده بود.
پوتین هدف از این کار را، «ممانعت از یک رقابت تازه بر سر تسلیحات استراتژیک، و حصول اطمینان از حفظ سطح قابل قبولی از پیشبینیپذیری و بازدارندگی» توصیف کرده بود.
دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده به این پیشنهاد همتای روسش، پاسخ رسمی نداده است؛ هرچند که اصولاً به لحاظ قانونی گزینهای برای تمدید کامل این پیمان وجود ندارد.
با این حال، دیمیتری پسکوف سخنگوی کرملین با تأکید بر تمایل مسکو به ادامۀ تعامل با واشینگتن، گفت در صورت دریافت هرگونه پاسخ سازندهای از کاخ سفید، کرملین آمادۀ گفتوگو خواهد بود.
دونالد ترامپ پیشتر از تمایلش به جایگزینکردن «استارت نو» با «پیمانی بهتر» خبر داده بود؛ پیمانی که چین را هم در بر بگیرد. پکن اما گفتوگو با واشینگتن و مسکو در این زمینه را رد کرده است.
جمهوری خلق چین حدود ۶۰۰ کلاهک هستهای در اختیار دارد؛ در حالیکه روسیه و آمریکا، هر کدام به حدود چهار هزار کلاهک مجهزند.
پکن در روز پنچشنبه هم، ضمن تکرار موضع قبلیاش، انقضای پیمان آمریکا و روسیه را «مایۀ تأسف» خواند و از واشینگتن خواست که گفتوگو با مسکو بر سر «ثبات راهبردی» را از سر بگیرد.
کاخ سفید به تازگی گفته بود که دونالد ترامپ در مورد چگونگی سیاست واشینگتن در قبال کنترل تسلیحات هستهای تصمیمگیری و آنرا «بر اساس زمانبندی مورد نظر خود» اعلام خواهد کرد.
آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل متحد هم از روسیه و آمریکا خواست بدون فوت وقت، گفتوگوها برای دستیابی به توافقی تازه، با هدف مشخصکردن محدودیتهای قابل راستیآزمایی بر تعداد کلاهکهای هستهای را آغاز کنند.