کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد اعلام برچسب «تروریست» زدن به معترضان در ایران توسط مقامهای حکومت برای توجیه اِعمال خشونت علیه آنها غیرقابل قبول است.
فولکر تورک سهشنبه ۲۳ دی همچنین از مقامات جمهوری اسلامی خواست فوراً به همه اشکال خشونت و سرکوب علیه معترضان پایان دهند و دسترسی کامل به اینترنت و خدمات مخابراتی را برقرار کنند.
او در عین حال خواستار پاسخگویی حکومت ایران در قبال «نقضهای جدی حقوق بشر» در جریان سرکوب اعترضات مردم ایران شد.
این اظهارات پس از افزایش تلاش جمهوری اسلامی برای آمادهسازی افکار عمومی داخلی و خارجی در قبال شمار کشتهشدگانِ دور تازۀ اعتراضات ایران مطرح شده که در شرایط قطع اینترنت و تلفن و تشدید فضای امنیتی، امکان دسترسی به اطلاعات را تقریباً غیرممکن کرده است.
با این حال گزارشهای سازمانهای حقوق بشری از جمله سازمان دیدهبان حقوق بشر حاکی از «کشتار گسترده» در جریان سرکوب اعتراضات است.
دیدهبان حقوق بشر ۲۳ دیماه در بیانیهاش نوشت که بهگفتهٔ نهادهای مدنی و رسانههای ایرانی، شمار کشتهشدگان اعتراضات به هزاران نفر رسیده است، هرچند قطع اینترنت امکان راستیآزمایی مستقل این آمار را محدود کرده است.
فولکر تورک نیز اعلام کرد که از افزایش خشونت نیروهای امنیتی علیه معترضان در سراسر ایران «وحشتزده» شده و تأکید کرد که گزارشها حاکی از آن است که «صدها نفر» در جریان اعتراضات کشته و «هزاران نفر» دستگیر شدهاند.
او همچنین به ادعای مقامات جمهوری اسلامی مبنی بر «تروریست بودن» معترضان اشاره کرد و آن را «برچسب» حکومت به معترضان برای توجیه خشونت علیه آنها خواند.
پس از اظهارات علی خامنهای که اعتراضات را «تخریب و آشوب و اغتشاش» نامید و معترضان را «افراد مضر برای کشور» خواند، سایر مقامهای بلندپایه، از رؤسای جمهور و قوۀ قضاییه تا وزیر خارجه و سخنگوی دولت، «مردمی» بودن اعتراضات را انکار کرده و ادعا میکنند حضور شهروندان خشمگین در خیابانها ادامۀ «جنگ آمریکا و اسرائیل» علیه ایران است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز در گفتوگو با شبکه الجزیره مدعی شد که معترضان «تروریست» بودند و قطع اینترنت برای جلوگیری از «هماهنگی» میان آنها انجام شد.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی نیز با دعوت از سفرا و نمایندگیهای کشورهای خارجی در تهران به این وزارتخانه، با نمایش فیلم و سخنرانی عباس عراقچی، تلاش کرده اعمال خشونت گسترده علیه معترضان را توجیه کرده و آنها را «تروریست» معرفی کند.
علیرغم این تلاشها، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد تأکید کرده که «همانطور که اخیراً در سال ۲۰۲۲ (پاییز ۱۴۰۱) شاهد بودیم، بخشهای گستردهای از مردم ایران به خیابانها آمدند و خواستار تغییرات اساسی در شیوه اداره کشورشان شدند. و بار دیگر، واکنش مقامات، استفاده از نیروی وحشیانه برای سرکوب خواستههای مشروع برای تغییر است.»
تورک گفته است: «این چرخۀ وحشتناک خشونت نمیتواند ادامه یابد. مردم ایران و خواستههای آنها برای عدالت، برابری و انصاف باید شنیده شود.»
او اضافه کرد که تمامی کشتارها، خشونت علیه معترضان و سایر موارد نقض حقوق بشر باید مطابق با هنجارها و استانداردهای بینالمللی حقوق بشر مورد تحقیق قرار گیرد و عاملان آن پاسخگو شوند.
گزارشهای جسته گریخته از ایران در شرایط قطعی اینترنت و گزارشهای سازمانهای حقوق بشری که تلاش دارند شمار قربانیان و مجروحان را بهدست آوردند، نشان میدهد بیمارستانها در نقاط مختلف کشور به دلیل تعداد بالای مجروحان، از جمله کودکان، تحت فشار شدید قرار دارند.
قطع سراسری اینترنت و خدمات مخابراتی یکی از موانع اصلی برای راستیآزمایی کامل وقایع داخل ایران است.
«کمپین حقوق بشر ایران» روایت یک پزشک مقیم ایران را بهعنوان شاهد عینی از سرکوب اعتراضات در تهران و اصفهان منتشر کرد که میگوید «شکل و اندازه شلیک به معترضان از شلیک ساچمه به شلیک مستقیم تیر جنگی و از فاصلهٔ نزدیک تغییر کرده و این تغییر در نوع سلاحها در ماهیت جراحات از شب پنجشنبه ۱۸ دی بهوضوح دیده میشد».
بهگفتهٔ این پزشک، در اعتراضات ۱۸ دی در تهران، «مشخص بود که خیلی از شلیکها از فاصله نزدیک بوده و منجر به آسیبهای جدی و احتمال مرگ شده بود. در آن شرایط اصلاً امکان این نبود که کسی بتواند آمار دقیقی از کشتهشدگان بدهد. مسئله اصلی این بود که امکانات، فضای فیزیکی، امکانات پرسنلی و همهٔ اینها توانایی بهمراتب کمتر از بار مراجعه آسیبدیدگان داشت».
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در ادامۀ اظهارات خود افزود: «بسیار نگرانکننده است که برخی مقامات قضایی در اظهارات عمومی از احتمال صدور حکم اعدام علیه معترضان از طریق روندهای قضایی تسریعشده سخن گفتهاند.»
او تأکید کرد که «ایرانیان حق دارند بهصورت صلحآمیز تظاهرات کنند. شکایات و خواستههای آنها باید شنیده و مورد رسیدگی قرار گیرد، نه اینکه توسط افرادی مورد سوءاستفاده قرار گیرد.»
سازمان ملل میگوید آنتونیو گوترش، دبیرکل این نهاد از گزارشهای مربوط به خشونت و استفاده بیش از حد از زور علیه معترضان در سراسر ایران «شوکه» شده است.
سازمان دیدهبان حقوق بشر اعلام کرد حکومت ایران از ۱۸ دیماه سرکوب مرگبار معترضان را بهطور چشمگیری تشدید کرده و «گزارشهای موثق حاکی از آن است که نیروهای امنیتی در سراسر کشور دست به کشتار گسترده زدهاند».
