مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، پیشنهاد جدید ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در ازای رفع محاصرهٔ دریایی را غیرقابل قبول خوانده و میگوید منظور جمهوری اسلامی از بازگشایی تنگه این است که «با ما هماهنگ کنید و از ما اجازه بگیرید، آن وقت میتوانید از تنگه عبور کنید.»
وزیر خارجهٔ آمریکا، روز دوشنبه ۷ اردیبهشت در گفتوگویی مفصل با فاکسنیوز، با رد این طرح که گفته شده وزیر خارجه ایران در جریان سفرهای اخیرش به پاکستان، عمان و روسیه ارائه داده، گفت: «منظور آنها از بازگشایی تنگهٔ هرمز این است که، بله، تنگه باز است، اما در صورتی که شما با ایران هماهنگ کنید و اجازه بگیرید، وگرنه حمله میکنیم، و باید به ما پول بدهید.»
مارکو روبیو با تأکید بر اینکه چنین چیزی به معنای باز کردن تنگه نیست، تصریح کرد: «اینها آبراههای بینالمللی هستند.»
بهگفتۀ آقای روبیو، آمریکا نمیتواند عادیسازی سیستمی را تحمل کند که «آنها تصمیم میگیرند چه کسی میتواند از یک آبراه بینالمللی استفاده کند و شما چقدر باید برای استفاده از آن به آنها پول بدهید. اینجا کانال سوئز نیست، اینجا کانال پاناما نیست، اینها آبهای بینالمللی هستند و اگر این عادیسازی شود، نهتنها در خاورمیانه، بلکه در سراسر جهان نیز سابقه و رویه ایجاد میکند.»
تنگهٔ هرمز در خلیج فارس محل عبور و صادرات حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز مصرفی دنیا است. حکومت ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل از ابتدای جنگی که از نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، اقدام به بستن تنگه هرمز کرد.
وزیر خارجه آمریکا با اشاره به این اقدام ایران در جنگ گفت: «تنگه هرمز اساساً معادل یک سلاح هستهای اقتصادی است که ایران تلاش میکند از آن علیه جهان استفاده کند. آنها به این میبالند که انرژی جهان را گروگان گرفتهاند. تصور کنید اگر همین افراد به یک سلاح هستهای دسترسی داشتند، چه میکردند.»
مارکو روبیو در بخش دیگری از سخنانش به وجود مشکلاتی در ساختار تصمیمگیری داخل حکومت ایران اشاره کرد و گفت: «گذشته از این واقعیت که کشور توسط روحانیون شیعهٔ افراطی اداره میشود، مورد دیگر این است که آنها بهشدت دچار شکاف عمیق داخلی هستند. فکر میکنم همیشه اینطور بوده، اما فکر میکنم اکنون بسیار برجستهتر شده است. همهٔ آنها در ایران تندرو هستند. اما تندروهایی وجود دارند که میدانند باید یک کشور و یک اقتصاد را اداره کنند، و تندروهایی وجود دارند که کاملاً بر اساس الهیات انگیزه میگیرند.»
وزیر خارجه آمریکا با اشاره به اینکه «تندروها، با دیدگاه آخرالزمانی از آینده، قدرت نهایی را در ایران در دست دارند» به شرایط پیرامون مجتبی خامنهای اشاره کرد و گفت: «اعتبار او هنوز آزمایش نشده است، دسترسیاش مورد تردید است، کسی است که در ملأ عام دیده نشده، صحبت نکرده، صدای او را نشنیدهایم. این تنش در سیستم آنها ایجاد شده است.»
مارکو روبیو در پاسخ به سؤالی دربارهٔ زنده بودن یا نبودن مجتبی خامنهای هم گفت نشانههایی وجود دارد از اینکه او زنده است. با این حال او در ادامه افزود: «زنده بودن و در قدرت بودن دو مسئلهٔ متفاوت است. سؤالات پاسخدادهنشده این است که آیا او همان اعتبار پدرش را دارد یا نه. آیا او واقعاً تصمیمات را میگیرد یا کسی بهجای او ایستاده که اساساً ۹۰ درصد آن را کنترل میکند و کسی است که واقعاً از طرف او تصمیم میگیرد؟ پاسخ این سؤالات را نمیدانیم. اما در سیستم آنها اختلال عملکرد وجود دارد که مذاکره با آنها را در حال حاضر دشوارتر میکند.»
وزیر خارجه آمریکا با اشاره به مشکلات اقتصادی شدید در داخل ایران به اعتراضهای دیماه سال گذشته اشاره کرد و گفت: «تمام مشکلاتی که ایران قبل از شروع این درگیری نظامی داشت، هنوز پابرجاست و بیشتر آنها بدتر هم شده است. تورم بدتر شده، هنوز خشکسالی دارند، هنوز در پرداخت حقوق و دستمزد مشکل دارند، اقتصادشان فلج شده، آنها با تحریمهای اقتصادی فلجکننده در سراسر جهان روبهرو هستند. همهٔ این مشکلات وجود دارد و بسیاری از آنها بدتر هم شده است. و اکنون آنها نیمی از موشکها، کارخانهها و همهٔ نیروی دریایی و هوایی خود را از دست دادهاند. بنابراین آنها بدتر و ضعیفتر شدهاند.»
وزیر خارجهٔ آمریکا در این گفتوگو بار دیگر بر لزوم عدم دستیابی حکومت ایران به سلاح هستهای تأکید کرد و با رد طرح ایران دربارهٔ عدم مذاکره دربارهٔ مسائل هستهای گفت: «آنها در مورد اینکه چگونه میتوانند برای خود زمان بیشتری بخرند، جدی هستند. نمیتوانیم اجازه دهیم که آنها از این مخمصه قسر در بروند. آنها مذاکرهکنندگان بسیار خوب و بسیار باتجربهای هستند. ما باید اطمینان حاصل کنیم که هر معاملهای که انجام میشود، هر توافقی که حاصل میشود، قطعاً مانع از حرکت سریع آنها به سمت سلاح هستهای در هر نقطهای میشود.»
مارکو روبیو در پاسخ به پرسشی دربارهٔ تغییر حکومت در ایران نیز گفت این اتفاق «چیزی است که باید از درون اتفاق بیفتد».
او در عین حال تأکید کرد «تغییر رژیم چیزی است که فشار میتواند به وجود آورد. یک چیز، تغییر افراد مسئول یا ایدئولوژی آنهاست، اما چیز دیگر اصلاح یا تعدیل رفتار آنهاست. در نهایت، اگرچه آنها رادیکال هستند، اما هنوز افرادی در سیستم ایران وجود دارند که هر روز، پشت هر تصمیمی که میگیرند، هزینهها و مزایا را میسنجند. به همین دلیل است که محاصره برقرار است. این یک محاصره علیه کشتیرانی ایران است، زیرا آنها نمیتوانند تنها ذینفعان یک سیستم غیرقانونی، نامشروع و غیرقابل توجیه اخذ عوارض و کنترل در تنگهها باشند.»
وزیر خارجهٔ ایالات متحده دربارهٔ دیدگاه آمریکا دربارهٔ مردم ایران چنین توضیح داد: «خواستهٔ ما آسیب رساندن به مردم ایران نیست. ما هیچ مشکلی با مردم ایران نداریم. صادقانه بگویم، ما آرزو داریم صدای مردم ایران شنیده شود، نه اینکه ۳۰ تا ۴۰ هزار نفر از آنها در خیابانها، در بیمارستانها کشته شوند و بهطور معمول اعدام شوند. بنابراین ما هیچ اختلافی با مردم ایران نداریم. ما برای مردم ایران که آنها نیز قربانی این رژیم هستند، متأسفیم.»
او در پاسخ به سؤالی دربارهٔ آسیبهای واردشده به مردم در جریان جنگ اخیر و آسیب به زیرساختها نیز چنین توضیح داد: «رژیم برای حفظ خود از ظرفیت صنعتی، توانایی تولید انرژی و استفاده از جادهها و پلها برای اهداف نظامی استفاده میکند. بنابراین اهداف ما همیشه چیزهایی خواهند بود که مستقیماً از رژیم حمایت میکنند. بدیهی است که ممکن است جاده یا نیروگاهی وجود داشته باشد، یک کارخانه یا نیروگاه که به اقتصاد نیز سود میرساند، اما نقش اصلی آن سود رساندن به رژیم و دستگاه امنیتی آن است. این چیزی است که ما همیشه هدف قرار دادهایم و این چیزی است که ما روی آن تمرکز داریم.»
روبیو در بخش دیگری از اظهارات خود نیز تأکید کرد که «ما بیمارستانها یا هر چیز دیگری را هدف قرار نمیدهیم. ما مهدکودکها و مراکز مراقبت روزانه را هدف قرار نمیدهیم. این هدف ما نیست. ما هرگز این را هدف قرار نمیدهیم. ما چیزهایی را هدف قرار میدهیم که از توانایی رژیم برای صدور تروریسم و محافظت از برنامهٔ هستهایاش پشتیبانی میکنند.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در جریان جنگ اخیر چند بار نسبت به هدف قرار دادن نیروگاهها و زیرساختهای ایران تهدید کرده بود.
مقامهای آمریکا همچنین گفتهاند دربارهٔ هدف قرار دادن یک مدرسه در جریان حملهای در روز نخست جنگ به شهر میناب مشغول تحقیق هستند، اما هنوز نتایجی از این تحقیق را منتشر نکردهاند. در جریان این حمله دستکم ۱۲۰ دانشآموز و ۲۶ معلم کشته شدند.