دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه ۲۹ اردیبهشت گفت که ایالات متحده در آستانهٔ اجرای حملهای تازه علیه ایران بوده، اما این عملیات را در «لحظات آخر» متوقف کرده است.
او که در جمع خبرنگاران در کاخ سفید سخن میگفت، گفت همهٔ مقدمات اقدام نظامی فراهم شده بود و تنها حدود یک ساعت تا آغاز حمله فاصله وجود داشت، اما تصمیم گرفت اجرای آن را به تعویق بیندازد.
آقای ترامپ یک روز پیشتر نیز گفته بود که حملهٔ برنامهریزیشده به ایران را به درخواست «امیر قطر، ولیعهد عربستان سعودی و رئیس امارات متحدهٔ عربی» برای دو تا سه روز متوقف کرده تا شاید مذاکرات جاری به نتیجه برسد.
او روز سهشنبه بار دیگر تأکید کرد که هنوز احتمال اقدام نظامی منتفی نشده و اگر توافقی حاصل نشود، شاید لازم باشد آمریکا «ضربهٔ بزرگ دیگری» به ایران بزند.
همزمان، وبسایت اکسیوس گزارش داد که ترامپ نشستی با تیم ارشد امنیت ملی خود «برای بررسی ادامهٔ مسیر جنگ و مذاکرات با ایران و گزینههای نظامی برگزار کرده بود. بهنوشتۀ اکسیوس، این نشست چند ساعت پس از آن برگزار شد که ترامپ اعلام کرد حملات برنامهریزیشده علیه ایران را متوقف میکند.
اکسیوس در عین حال به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت که ترامپ در زمان اعلام توقف حملات، «هنوز اساساً تصمیم قطعی برای حمله به ایران نگرفته بود».
بر اساس این گزارش، برخی مقامهای آمریکایی انتظار داشتند ترامپ در نشست امنیتی خود دستور حمله را صادر کند، اما در نهایت تصمیم گرفت فعلاً دست نگه دارد.
اکسیوس بهنقل از مقامهای آمریکایی و منابع منطقهای نوشت که نگرانی کشورهای عرب حاشیهٔ خلیج فارس از واکنش احتمالی ایران، بهویژه حمله به تأسیسات نفتی و زیرساختهای انرژی منطقه، یکی از عوامل مؤثر در تعویق حمله بوده است. این کشورها از ترامپ خواستهاند فرصت بیشتری به مذاکرات داده شود.
بر اساس این گزارش، در نشست امنیتی کاخ سفید، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، مارکو روبیو، وزیر خارجه، استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژهٔ کاخ سفید، پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش، جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، و شماری دیگر از مقامهای ارشد حضور داشتند.
دونالد ترامپ در اظهارات روز سهشنبهٔ خود در عین حال تأکید کرد که جمهوری اسلامی تنها چند روز فرصت دارد تا دربارهٔ برنامهٔ هستهای خود به توافق برسد. او گفت مقامهای جمهوری اسلامی ایران «التماس میکنند» که توافقی حاصل شود و افزود امیدوار است کار به جنگ نکشد، اما واشینگتن اجازه نخواهد داد تهران به سلاح هستهای دست پیدا کند.
او در پاسخ به پرسشی دربارهٔ مهلت حکومت ایران برای بازگشت به میز مذاکره گفت این فرصت احتمالاً تا پایان هفته ادامه خواهد داشت.
در همین حال، اکسیوس بهنقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد که پیشنهاد اخیر ایران در مذاکرات، از نگاه واشینگتن، پیشرفت قابلتوجهی نداشته است. بهگفتۀ یک منبع منطقهای، میانجیها تلاش میکنند ایران را به ارائهٔ مواضعی «انعطافپذیرتر» که خواستههای هستهای آمریکا را در بر بگیرد، ترغیب کنند.
ترامپ همچنین دربارهٔ واکنش افکار عمومی آمریکا به احتمال جنگ تازه با ایران گفت برخلاف برخی ارزیابیها، اگر مردم آمریکا بدانند موضوع جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است، از اقدام نظامی حمایت خواهند کرد.
او گفت: «همه به من میگویند این جنگ محبوب نیست، اما وقتی مردم بشنوند که موضوع به سلاحهای هستهای مربوط میشود، یعنی سلاحهایی که میتوانند لسآنجلس و خیلی سریع شهرهای بزرگ را نابود کنند، آنوقت این موضوع بسیار محبوب خواهد بود.»
او در ادامه افزود حتی اگر اقدام نظامی علیه ایران در داخل آمریکا محبوب هم نباشد، باز هم آن را ضروری میداند، زیرا بهگفتۀ او نمیتواند اجازه دهد در دوران ریاستجمهوریاش «دنیا منفجر شود». ترامپ تأکید کرد جلوگیری از هستهای شدن ایران مأموریتی است که دولت او حاضر است برای آن هزینه بدهد.
اظهارات تازهٔ رئیسجمهور آمریکا در حالی بیان میشود که پس از جنگ ۴۰ روزهٔ ایران و آمریکا با مشارکت اسرائیل، که از نهم اسفند سال گذشته آغاز شد، آتشبس برقرار شده و مذاکراتی با میانجیگری پاکستان بهکندی در جریان است که هنوز به هیچ نتیجهای نرسیده است.
در جریان آن درگیریها، علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی و شمار چشمگیری از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی کشته شدند و حکومت ایران نیز با حملات موشکی و پهپادی به اسرائیل و برخی کشورهای منطقه و همچنین بستن تنگهٔ هرمز پاسخ داد.
با این حال، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که مذاکرات میان تهران و واشینگتن «پیشرفت زیادی» داشته و هیچیک از دو طرف خواهان بازگشت به درگیری نظامی نیستند.
او گفت دولت آمریکا معتقد است حکومت ایران تمایل دارد به توافق برسد، هرچند در درون ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی اختلافنظرهایی وجود دارد و ترکیبی از افراد «تندرو» و «عملگرا» در مذاکرات حضور دارند.
ونس نیز همچون ترامپ تأکید کرد که اولویت اصلی آمریکا جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است، زیرا در صورت تحقق چنین وضعیتی، کشورهای عرب حاشیهٔ خلیج فارس و سپس دیگر کشورها نیز بهدنبال دسترسی به این نوع تسلیحات خواهند رفت.
او گفت واشینگتن در مذاکرات بهدنبال آن است که سازوکاری ایجاد شود تا ایران در سالهای آینده نتواند توانایی تولید سلاح هستهای را بازسازی کند. معاون رئیسجمهور آمریکا همچنین تصریح کرد که دونالد ترامپ دستور داده مذاکرات با ایران «بهطور جدی» ادامه پیدا کند، اما در عین حال گزینهٔ ازسرگیری عملیات نظامی همچنان روی میز است.
در واکنش به این اظهارات سران دولت آمریکا، عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی، در پیامی در شبکهٔ اجتماعی ایکس هشدار داد که اگر جنگ از سر گرفته شود، ایران با «شگفتیهای بسیار بیشتری» وارد میدان خواهد شد. او تأکید کرد جمهوری اسلامی از تجربهها و تواناییهایی که در جنگ اخیر به دست آورده، استفاده خواهد کرد.
همچنین کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجهٔ ایران، با ادعای اینکه آمریکا «تهدید را فرصت صلح مینامد»، تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران «قاطعانه آمادهٔ مقابله با هرگونه تجاوز نظامی است و تسلیم شدن معنایی ندارد».