شرکت اسپیسایکس نخستین پرواز آزمایشی موشک استارشیپ پس از عرضهٔ عمومی سهام خود در بورس والاستریت را در آخرین لحظات لغو کرد.
بهگفتۀ ایلان ماسک، مدیرعامل این شرکت، روشن نشدن برخی از موتورهای موشک باعث شد سامانهٔ ایمنی بهطور خودکار پرتاب را متوقف کند و اکنون احتمال میرود تلاش بعدی اوایل هفتهٔ آینده انجام شود.
این مأموریت استارشیپ در بامداد جمعه ۲۶ تیرماه (به وقت تهران) قرار بود سیزدهمین پرواز آزمایشی و دومین آزمایش نسل سوم این موشک باشد.
اسپیسایکس امیدوار است در این مأموریت تازه، علاوه بر آزمایش کامل مراحل پرتاب و فرود بوستر، ۲۰ ماهوارهٔ استارلینک نسل جدید را نیز در مدار قرار دهد.
با این حال، ایلان ماسک در شبکهٔ اجتماعی ایکس توضیح داد که برخی موتورهای رپتور روشن نشدند و سامانهٔ ایمنی بهطور خودکار دستور لغو پرتاب را صادر کرد. او بعدتر اعلام کرد که دو موتور رپتور تعویض خواهند شد و در صورت آماده شدن سامانه، پرتاب بعدی احتمالاً اوایل هفتهٔ آینده انجام میشود.
استارشیپ با ارتفاع حدود ۱۲۱ متر، بزرگترین و قدرتمندترین سامانهٔ پرتابی است که تاکنون ساخته شده است. این موشک قرار است در آینده انسان و محموله را به ماه و سپس مریخ منتقل کند و ستون اصلی برنامهٔ بلندپروازانهٔ ایلان ماسک برای ایجاد سکونتگاه انسانی در مریخ به شمار میرود.
علاوه بر این، ناسا نیز نسخهای ویژه از استارشیپ را برای استفاده بهعنوان سامانهٔ فرود فضانوردان در مأموریتهای برنامهٔ «آرتمیس» انتخاب کرده است که هدف آن بازگرداندن انسان به سطح ماه در سالهای آینده است.
مأموریت جدید استارشیپ قرار بود ادامهٔ مسیر پرواز آزمایشی ماه مه باشد که نخستین آزمایش نسل سوم استارشیپ محسوب میشد.
اگرچه آن پرواز در مجموع موفق ارزیابی شد، اما بوستر «سوپر هوی» با مشکلاتی در عملکرد موتورهای خود روبهرو شد و بهجای بازگشت و فرود برنامهریزی شده، در خلیج مکزیک فرود آمد.
برنامه آزمایشی استارشیپ تجربهٔ چندین انفجار و از دست رفتن موشک را هم در کارنامهاش دارد. در نخستین پرواز یکپارچه در فروردین ۱۴۰۲، شماری از موتورهای بوستر از کار افتادند و موشک پس از خارج شدن از کنترل، چند دقیقه بعد از پرتاب بهطور عمدی منهدم شد.
دومین پرواز در آبان همان سال نیز با انفجار بوستر پس از جداشدن و سپس از بین رفتن خود خود فضاپیما پایان یافت.
در سومین آزمایش در اسفند ۱۴۰۲، استارشیپ برای نخستین بار به فضا رسید، اما بوستر هنگام بازگشت و فضاپیما هنگام ورود دوباره به جو از دست رفت.
پس از چند پرواز موفقتر در سال ۱۴۰۳، مشکلات بار دیگر در سال ۱۴۰۴ شدت گرفت. مرحله بالایی استارشیپ در پروازهای هفتم و هشتم، در دی و اسفند ۱۴۰۳، چند دقیقه پس از پرتاب از هم پاشید و قطعات آن بر فراز منطقه کارائیب پراکنده شد.
در پرواز نهم در خرداد ۱۴۰۴ نیز موشک پس از رسیدن به فضا دچار نشت سوخت و از دست رفتن کنترل شد و پیش از تکمیل مأموریت در جو متلاشی شد. بوستر آن پرواز نیز هنگام بازگشت از بین رفت.
این شکستها بخشی از روش توسعه اسپیسایکس است که موشکها را در پروازهای واقعی تا مرز تواناییهایشان آزمایش میکند. با این حال، تکرار انفجارها و نقصهای فنی، روند آمادهسازی استارشیپ برای مأموریتهای ماه و استفاده عملیاتی را با تأخیر روبهرو کرده است.
با همهٔ این اوصاف، مأموریت بامداد جمعه که عملی نشد، از نظر اقتصادی نیز اهمیت ویژهای داشت چون نخستین مأموریت استارشیپ پس از عرضهٔ عمومی سهام اسپیسایکس در ماه گذشتهٔ میلادی بود.
اسپیسایکس که سالها بهعنوان یک شرکت خصوصی فعالیت میکرد، اکنون علاوه بر رقابت فنی، زیر ذرهبین سرمایهگذاران بازار سرمایه نیز قرار دارد. سهام این شرکت روز پنجشنبه با قیمت ۱۳۱ دلار و ۱۱ سنت بسته شد که اندکی پایینتر از قیمت ۱۳۵ دلاری عرضهٔ اولیه بود.
در سالهای اخیر، اسپیسایکس با گسترش شبکهٔ اینترنت ماهوارهای استارلینک به یکی از سودآورترین شرکتهای صنعت فضا تبدیل شده و همزمان از برنامههایی برای ایجاد مراکز دادهٔ هوش مصنوعی در فضا نیز سخن گفته است.